Đề án nhằm xây dựng và triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” để kiểm nghiệm, cụ thể hóa trong thực tiễn các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ở cấp cơ sở; hình thành mô hình quản trị và phát triển xã, phường hiện đại, phục vụ, minh bạch, hiệu quả; phát huy quyền làm chủ của nhân dân; nâng cao chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân; từng bước hoàn thiện tiêu chí, cơ chế, chính sách, phương thức tổ chức thực hiện để nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố.
Mục tiêu cụ thể hướng tới làm rõ cơ sở khoa học, thực tiễn; cơ sở chính trị, pháp lý và phương thức triển khai mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa ở cấp cơ sở, bảo đảm có thể đo lường, đánh giá, kiểm chứng trong thực tiễn. Hình thành khung cơ chế, chính sách, mô hình quản trị và hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá phù hợp với đặc thù của Thủ đô, có khả năng đo lường, giám sát, kiểm chứng trong thực tiễn; lấy chất lượng sống, sự hài lòng, mức độ thụ hưởng và hạnh phúc của nhân dân làm tiêu chí tổng hợp quan trọng.
Đề án cũng nhằm kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của việc tổ chức lại không gian phát triển và mô hình tăng trưởng ở cấp cơ sở, làm cơ sở hoàn thiện công cuộc xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc” trong kỷ nguyên phát triển mới.
Theo Đề án, thành phố sẽ lựa chọn thí điểm tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm. Song song với đó, 124 xã, phường còn lại sẽ áp dụng các tiêu chí phù hợp để triển khai ngay trong năm 2026. Giai đoạn 2027-2030, sẽ triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, kiểm tra, giám sát; 124 xã, phường (ngoài hai xã được lựa chọn thí điểm) áp dụng các tiêu chí phù hợp để triển khai trên địa bàn; năm 2030, thành phố sơ kết và hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá. Giai đoạn 2031-2035 tiếp tục thực hiện và tổng kết Đề án vào năm 2035.
Đề án xác định 8 nhóm nội dung trọng tâm gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế trên địa bàn xã, phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa, tuần hoàn; bảo đảm an sinh xã hội, công bằng và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa, người Hà Nội thanh lịch, văn minh; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Để triển khai hiệu quả, Đề án yêu cầu hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để triển khai xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trong bối cảnh đây là mô hình thí điểm, chưa có tiền lệ và chưa có khuôn khổ pháp lý đầy đủ. Trọng tâm là rà soát, bổ sung và thiết kế các cơ chế, chính sách phù hợp với đặc thù cấp xã, phường; bám sát quy định của Luật Thủ đô năm 2026 để nghiên cứu cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng, chỉnh trang các khu dân cư nhỏ lẻ, tổ chức lại không gian phát triển.
Triển khai thí điểm tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm; bảo đảm việc thí điểm có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với định hướng tổ chức không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, tiềm năng phát triển, năng lực quản trị và mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị cơ sở.
Các xã, phường còn lại của thành phố được yêu cầu áp dụng các tiêu chí phù hợp theo từng nhóm địa bàn; làm rõ mục tiêu, yêu cầu, nội dung, mức độ áp dụng và cơ chế đánh giá, bảo đảm các địa bàn chủ động rà soát, đăng ký, phấn đấu theo Bộ tiêu chí, lựa chọn nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Lựa chọn, sắp xếp phù hợp; tập trung nâng cao năng lực quản trị, tư duy đổi mới, kỹ năng điều hành và khả năng làm việc liên ngành cho đội ngũ cán bộ, công chức ở cấp cơ sở. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thực tiễn, gắn với các nội dung cụ thể, như: Quản trị phục vụ, tổ chức lại không gian phát triển, phát triển kinh tế cơ sở, chuyển đổi số, kỹ năng tương tác và phục vụ người dân.
Bố trí nguồn lực theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho địa bàn thí điểm và các nhiệm vụ then chốt như tổ chức lại không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Đa dạng hóa nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực xã hội hóa, huy động sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng và các tổ chức trong và ngoài nước.
Ứng dụng công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng dịch vụ ở cấp cơ sở. Tập trung xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất, dùng chung, phục vụ công tác điều hành và ra quyết định. Phát triển chính quyền số ở cấp xã, phường với dịch vụ công trực tuyến toàn trình, hệ thống tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân, các công cụ giám sát, đánh giá trên dữ liệu...
Trước đó, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng đã ký ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 8/7/2026 của Thành ủy Hà Nội về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố Hà Nội.
