Hạ tầng quy mô lớn - khơi thông nguồn lực tư nhân

Vừa qua hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn đang được triển khai trên cả nước, không chỉ tạo động lực phát triển đô thị mà còn phản ánh sự chuyển dịch quan trọng trong cách huy động nguồn lực. Khi Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, hoàn thiện cơ chế, khu vực tư nhân đang được khơi thông, tham gia ngày càng rõ nét vào các dự án hạ tầng chiến lược, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế.

Dự án tuyến đường sắt đô thị số 5 này được triển khai nhằm mở ra trục giao thông chiến lược hướng Tây Thủ đô. Thành phố Hà Nội đã ban hành các cơ chế đặc thù nhằm tạo điều kiện triển khai hệ thống đường sắt đô thị, trong đó UBND Thành phố và Ban chỉ đạo dự án giữ vai trò điều hành, phối hợp. Điều này giúp ưu tiên huy động nguồn lực tư nhân và các đối tác có năng lực tham gia tư vấn, thiết kế và thi công, nhằm rút ngắn tiến độ và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Ông Nguyễn Bá Sơn, Phó Trưởng ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội cho biết: “Trong công tác lựa chọn nhà thầu tư vấn, quan điểm của chúng tôi là ưu tiên các đơn vị quốc tế có bề dày kinh nghiệm triển khai những dự án đường sắt đô thị quy mô tương đương. Tuy nhiên, để phát huy tối đa nguồn lực trong nước, Ban định hướng xây dựng các tổ hợp liên danh giữa tư vấn quốc tế và những đơn vị có năng lực của Việt Nam. Mô hình này không chỉ bảo đảm tiêu chuẩn chuyên môn theo thông lệ quốc tế mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tiếp cận, học hỏi kỹ thuật, từng bước làm chủ công nghệ trong tương lai”.

Không chỉ Hà Nội, TP.HCM cũng đang chuyển sang cách tiếp cận mới trong phát triển hạ tầng. Tuyến đường sắt đô thị Bến Thành - Cần Giờ được triển khai theo hình thức xã hội hóa, thay cho mô hình ODA, nhằm kết nối trung tâm Thành phố với không gian biển, mở ra dư địa phát triển mới cho khu vực phía Nam. Trong đó, khu vực kinh tế tư nhân giữ vai trò chủ lực, từ huy động nguồn lực đến tổ chức triển khai.

Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết: “Đây là dự án nhằm hiện thực hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, tạo bước đột phá trong thu hút nguồn lực tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng chiến lược, trong đó có hạ tầng giao thông”.

Theo Bộ Xây dựng, trong đợt khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật ngày 19/12 vừa qua, cả nước có 234 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý, vốn tư nhân chiếm khoảng 82%, cho thấy khu vực tư nhân đang dịch chuyển vào vị trí trung tâm trong quá trình đầu tư hạ tầng, góp phần chia sẻ gánh nặng ngân sách và thúc đẩy tiến độ các dự án quy mô lớn.

PGS.TS Phạm Xuân Mai, nguyên Trưởng khoa Kỹ thuật giao thông, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM nhận định: “Mô hình giao thông định hướng phát triển đô thị là xu thế tất yếu mà nhiều quốc gia đã áp dụng thành công. Việc huy động nguồn lực từ doanh nghiệp tư nhân là đúng hướng và khả thi. Tuy nhiên, sự tham gia này cần đi kèm các điều kiện chặt chẽ: doanh nghiệp phải có tiềm lực tài chính, trình độ kỹ thuật và năng lực làm chủ công nghệ. Nhà nước cần giữ vai trò chủ đạo trong điều tiết, quy hoạch và giám sát để bảo đảm các dự án phục vụ lợi ích chung và mục tiêu phát triển quốc gia”.

Thực tiễn cho thấy, khi đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, cơ chế minh bạch và lựa chọn đúng doanh nghiệp, hạ tầng không chỉ được triển khai nhanh mà còn hiệu quả hơn. Hạ tầng đi trước không chỉ tạo kết nối mà còn trở thành đòn bẩy quan trọng cho tăng trưởng kinh tế bứt phá.