Mối quan hệ Nhật – Trung xấu đi sau phát ngôn của Thủ tướng Nhật về Đài Loan, khiến thương mại gián đoạn, tác động nghiêm trọng đến xuất khẩu thủy sản, du lịch và hoạt động kinh doanh của nhiều doanh nghiệp.
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae ngày 21/11 tuyên bố lập trường của Nhật Bản về việc xây dựng mối quan hệ mang tính xây dựng và ổn định với Trung Quốc sẽ không thay đổi.
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae cho biết: “Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tôi đã nhất trí về định hướng chung là thúc đẩy toàn diện mối quan hệ chiến lược, cùng có lợi và xây dựng mối quan hệ mang tính xây dựng và ổn định. Lập trường này hoàn toàn không thay đổi.”
Đây là tuyên bố đầu tiên của bà Takaichi kể từ khi căng thẳng ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh leo thang sau bài phát biểu của bà trước Quốc hội Nhật Bản hôm 7/11 về vấn đề Đài Loan (Trung Quốc). Bài phát biểu đã làm bùng phát làn sóng khẩu chiến ngoại giao, đẩy hai nước vào trạng thái căng thẳng chưa từng có kể từ năm 2023.
Hệ quả là ngày 19/11, Trung Quốc tuyên bố dừng nhập khẩu toàn bộ hải sản Nhật Bản trong động thái được cho là biện pháp trả đũa trực tiếp. Trước đó, vào tháng 8/2023, Trung Quốc từng cấm nhập khẩu thủy sản Nhật để phản đối việc Tokyo xả nước thải đã xử lý từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima. Thị trường Trung Quốc từng chiếm hơn 20% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Nhật, nên việc bị đóng băng tiếp cận thị trường này được đánh giá là đòn giáng mạnh vào ngành thủy sản Nhật Bản.
Căng thẳng còn lan sang lĩnh vực dịch vụ và du lịch khi Trung Quốc kêu gọi công dân không đến Nhật Bản và yêu cầu các hãng hàng không dừng các chuyến bay. Theo Tổ chức Du lịch Quốc gia Nhật Bản, du khách Trung Quốc đại lục là nhóm khách nước ngoài lớn nhất tới Nhật kể từ đầu năm 2025, với khoảng 5,7 triệu lượt, chiếm gần 23% tổng số du khách. Hơn 10 hãng hàng không Trung Quốc đã hoàn tiền vé cho đến ngày 31/12, với ước tính khoảng 500.000 vé bị hủy. Đây được xem là động thái nhắm thẳng vào ngành du lịch – lĩnh vực chiếm khoảng 7% GDP Nhật Bản và là động lực tăng trưởng những năm gần đây.
Ông Yu Jinxin, Phó Chủ tịch Công ty Lữ hành Quốc tế Đông Nhật Bản, cho biết: “Đây là một tổn thất rất lớn đối với chúng tôi. Nếu tình hình này kéo dài một hoặc hai tháng, chúng tôi vẫn có thể xoay xở được, nhưng nếu tiếp tục xấu đi, chắc chắn sẽ ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh và quản lý của chúng tôi.”
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc dù sở hữu thị trường nội địa lớn cũng không tránh khỏi tác động. Căng thẳng kéo dài với một đối tác công nghệ và đầu tư quan trọng như Nhật Bản có thể làm chậm quá trình công nghiệp hóa chất lượng cao, đồng thời khiến các tập đoàn đa quốc gia cân nhắc rủi ro khi duy trì hoạt động tại Trung Quốc.
Với kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2024 đạt 44,2 nghìn tỷ yên (tương đương 292,6 tỷ USD), Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản, đặc biệt trong các ngành then chốt như linh kiện điện tử, chip, máy móc công nghiệp và ô tô. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực đang được tái cấu trúc, đợt bùng phát căng thẳng hiện nay đặt ra nhiều câu hỏi về chiến lược kiềm chế cũng như triển vọng hạ nhiệt trong thời gian tới.
Hàng chục đơn vị trưng bày mang đến loạt sản phẩm AI thế hệ mới và robot tiên tiến tới Hội chợ Công nghệ Cao Trung Quốc, phản ánh tốc độ phát triển mạnh mẽ của ngành công nghệ tại thành phố được mệnh danh là “thủ phủ sáng tạo” của Trung Quốc.
Cuộc khủng hoảng ngoại giao giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong tuần qua đang gây tác động trực tiếp và mạnh mẽ lên ngành du lịch, hàng không và giao lưu nhân dân giữa hai nền kinh tế lớn ở khu vực châu Á.
Đài truyền hình Nhật Bản NHK ngày 19/11 đưa tin, Trung Quốc sẽ tạm ngừng nhập khẩu hải sản Nhật Bản. Động thái được đưa ra vào thời điểm căng thẳng ngoại giao giữa hai nước gia tăng liên quan tới phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae về vấn đề Đài Loan (Trung Quốc).
Trung Quốc tuyên bố sẽ có biện pháp đáp trả mạnh mẽ nếu Nhật Bản không rút lại phát biểu của Thủ tướng Takaichi Sanae về vấn đề Đài Loan.
Lầu Năm Góc cho biết Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth ngày 28/10 đã đề xuất thiết lập khuôn khổ hợp tác quốc phòng mới với ASEAN, đồng thời thúc đẩy phối hợp quân sự và tăng cường hoạt động hàng hải chung nhằm củng cố an ninh khu vực.
Ngày 29/10, quân đội Hàn Quốc cho biết Triều Tiên đã phóng một vật thể bay chưa xác định ra vùng biển phía Đông bán đảo Triều Tiên. Vụ phóng mới nhất này diễn ra trong bối cảnh trước đó Triều Tiên đã tiến hành đợt phóng nhiều tên lửa đạn đạo, sau cuộc thử nghiệm thành công tên lửa siêu vượt âm gần đây của Hàn Quốc.
Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov tuyên bố cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ về giải pháp hòa bình cho xung đột Ukraine sẽ không có sự tham gia của châu Âu. Ông nhấn mạnh việc mời các quan chức châu Âu không nằm trong kế hoạch ban đầu và đã được thống nhất với phía Mỹ.
Thị trường chứng khoán toàn cầu tăng nhẹ trong phiên giao dịch ngày 28/10, sau khi Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) quyết định duy trì lãi suất cơ bản trong biên độ 3,75-4.
Trình bày Ngân sách mùa thu 2026 trước Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính Anh John Healey ngày 28/10 tái khẳng định cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 3% GDP vào năm 2030. Chính phủ Anh tuyên bố sẽ bù đắp khoảng trống ngân sách quốc phòng bằng cách điều chỉnh ưu tiên chi tiêu từ các bộ ngành khác.
Nhật Bản và Đức đã nhất trí xem xét khả năng hợp tác phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới. Động thái này đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực mở rộng hợp tác quốc phòng song phương, trong bối cảnh hai nước muốn tăng cường an ninh tại châu Âu và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
