Chiều ngày 7/11, phát biểu sau khi Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Bảo vệ bí mật nhà nước (sửa đổi), Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, việc sửa đổi Luật lần này là yêu cầu cấp bách nhằm đáp ứng tình hình mới – khi chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, mô hình chính quyền hai cấp được triển khai, và yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin ngày càng cao.
Phân cấp, nâng cao trách nhiệm của địa phương
Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, dự thảo Luật đã bổ sung thẩm quyền cho cấp xã trong hoạt động bảo vệ bí mật nhà nước, nhằm tháo gỡ khó khăn cho địa phương trong xử lý công việc chuyên môn có liên quan đến thông tin mật. Việc mở rộng thẩm quyền giúp cơ sở chủ động hơn, không phải chờ đợi cấp trên phê duyệt, đồng thời bảo đảm tính kịp thời, thông suốt trong chỉ đạo điều hành.
Song song với đó, dự thảo Luật cũng quy định trực tiếp thẩm quyền cho cấp phó, bỏ thủ tục ủy quyền. Đây một bước cải tiến để đơn giản hóa hành chính, rút ngắn quy trình xử lý công việc nội bộ. “Mục tiêu của chúng tôi là vừa bảo vệ bí mật Nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho thực hiện nhiệm vụ chính trị và chuyên môn. Cải cách thủ tục không có nghĩa là buông lỏng quản lý, mà là làm cho hệ thống vận hành hiệu quả hơn", Bộ trưởng khẳng định.
Một điểm được nhiều đại biểu quan tâm là việc mang tài liệu mật ra khỏi nơi lưu giữ. Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật sẽ bỏ thủ tục xin phép, nhưng bổ sung cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt việc mang, trả và hoàn lưu tài liệu, đồng thời quy định rõ biện pháp bảo vệ, giám sát trách nhiệm cá nhân. “Chúng tôi hướng tới quản lý bằng công nghệ và trách nhiệm, không phải bằng tầng tầng lớp lớp giấy tờ", ông nói.
Cùng với đó, các quy định về thời hạn bảo vệ, giải mật, tiêu hủy tài liệu mật cũng được sửa đổi để phù hợp với thực tiễn, tránh tình trạng kéo dài quá mức hoặc thiếu linh hoạt. Việc điều chỉnh này sẽ giúp cơ quan nhà nước chủ động hơn, vừa đảm bảo an ninh, vừa nâng cao hiệu quả công việc, theo Bộ trưởng.
Một nội dung quan trọng khác là phân cấp triệt để cho chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp tỉnh và cấp xã. Điều này giúp các cấp chính quyền có đủ công cụ và thẩm quyền để xử lý tình huống ngay tại chỗ, không phải chờ xin ý kiến hay phê duyệt nhiều tầng nấc. “Chúng tôi xác định rõ: cấp nào quản lý địa bàn, cấp đó phải chịu trách nhiệm về bí mật Nhà nước trong phạm vi của mình. Phân cấp đi liền với phân trách nhiệm", Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh.
Hoàn thiện thể chế, đồng bộ với tiến trình chuyển đổi số
Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định, trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, mọi hoạt động của Nhà nước đều diễn ra trên môi trường điện tử; vì vậy, công tác bảo mật cần được điều chỉnh cho phù hợp. Việc sửa đổi Luật lần này nhằm tạo hành lang pháp lý để bảo vệ thông tin mật trong không gian số, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành.
Theo Bộ trưởng, mục tiêu của dự án Luật là kết hợp hài hòa giữa bảo vệ an ninh quốc gia và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số. Nếu quy định cứng nhắc, không theo kịp công nghệ, sẽ tạo rào cản cho cải cách hành chính và vận hành chính phủ số. Ngược lại, nếu buông lỏng, nguy cơ rò rỉ, xâm nhập thông tin mật sẽ đe dọa an ninh quốc gia. Vì vậy, các quy định mới đều hướng tới sự cân bằng giữa an toàn và thuận lợi, giữa “mở” để phát triển và “chặt” để bảo vệ.
Bộ Công an – cơ quan chủ trì soạn thảo – cũng rà soát, chỉnh lý các điều khoản để đảm bảo tính thống nhất với các luật có liên quan, như Luật An ninh mạng, Luật An toàn thông tin mạng và Bộ luật Hình sự. Nguyên tắc đặt ra là chỉ quy định trong phạm vi thẩm quyền của Quốc hội, không chồng chéo với thẩm quyền Chính phủ hay các bộ, ngành. “Một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì, chịu trách nhiệm chính, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm", Bộ trưởng nêu rõ.
Bên cạnh hoàn thiện quy định, Bộ Công an cũng sẽ đề xuất xây dựng các nghị định hướng dẫn thi hành phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực. Các nghị định này sẽ quy định cụ thể quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn bảo mật trên môi trường điện tử, giúp các cơ quan, tổ chức có cơ sở pháp lý rõ ràng khi triển khai.
Bộ trưởng cho biết, sau khi tổng hợp ý kiến các đại biểu Quốc hội, Bộ Công an sẽ báo cáo Chính phủ về các nội dung cơ bản của dự thảo Luật, đồng thời tiếp tục lắng nghe, hoàn thiện dự án để trình Quốc hội thông qua. Ông nhấn mạnh, đây không chỉ là việc hoàn thiện một đạo luật, mà còn là bước đi quan trọng để bảo đảm an ninh quốc gia trong thời đại số, bảo vệ nền tảng hoạt động của bộ máy nhà nước hiện đại.
“Bảo vệ bí mật Nhà nước là bảo vệ chủ quyền, lợi ích quốc gia và niềm tin của nhân dân. Luật phải đủ mạnh để ngăn chặn mọi nguy cơ rò rỉ, nhưng cũng phải đủ linh hoạt để không kìm hãm phát triển. Đó là tinh thần của lần sửa đổi này", Đại tướng Lương Tam Quang nhấn mạnh.
