Hội đền, chùa Bà Tấm - tri ân công đức Hoàng Thái hậu Ỷ Lan

Thông qua các nghi lễ và hoạt động văn hóa đặc sắc, lễ hội không chỉ góp phần gìn giữ giá trị di sản, mà còn lan tỏa những nét đẹp văn hóa truyền thống, hướng tới mục tiêu xây dựng và phát triển văn hóa Thủ đô bền vững.

Hoàng Thái hậu Ỷ Lan , tên thật là Lê Thị Yến, là một nhân vật kiệt xuất của triều Lý. Tương truyền năm 1063, khi Vua Lý Thánh Tông về chùa Dâu cầu tự, ông gặp cô gái hái dâu tựa gốc lan, thông minh, đối đáp lưu loát nên đưa về cung và phong làm Cung phi, đặt tên là Ỷ Lan. Bà hai lần nhiếp chính, góp phần đưa Đại Việt bước vào thời kỳ hưng thịnh và được tôn vinh là Mẫu nghi thiên hạ. Năm 1115, bà cho xây dựng chùa Linh Nhân Tư Phúc tại quê hương; sau khi bà qua đời năm 1117, đền thờ được lập trong khuôn viên chùa.

Cụm di tích đền, chùa Bà Tấm được xếp hạng Di tích Quốc gia năm 1996. Ông Nguyễn Ngọc Dũng - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch UBND xã Gia Lâm, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội cho biết, lễ hội đền chùa Bà Tấm là hoạt động văn hóa tín ngưỡng được tổ chức thường niên, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương. Năm nay, địa phương đã thành lập Ban Quản lý di tích đền, chùa Bà Tấm để trực tiếp phụ trách công tác tổ chức, với nhiều đổi mới trong cả phần lễ và phần hội, nhằm tạo nên không gian vừa trang nghiêm, vừa sôi nổi, gắn kết cộng đồng.

Với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, những năm qua xã Gia Lâm luôn chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị cụm di tích đền, chùa Bà Tấm. Nhiều hiện vật quý như đôi sư tử đá thời Lý và khám thờ gỗ sơn son thếp vàng thời Mạc đã được công nhận là Bảo vật quốc gia, góp phần khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt của di tích. Bà Lưu Thị Phấn, người dân xã Gia Lâm (trước đây là xã Dương Xá) cho biết, mỗi dịp giỗ Mẫu tại đền chùa Bà Tấm, bà cùng nhiều người dân địa phương đều háo hức mong chờ. Với bà, đây không chỉ là lễ hội truyền thống mà còn là dịp để người dân bày tỏ lòng thành kính với Đức Thái phi Ỷ Lan, đồng thời cầu mong sức khỏe, bình an và may mắn.

Từ Lạng Sơn, năm nào, bà Trần Thị Thảo, cũng về đây để dự lễ hội đền chùa Bà Tấm. Theo bà, qua từng năm lễ hội ngày càng được tổ chức bài bản hơn, khu di tích được tôn tạo khang trang, không gian đẹp và trang nghiêm hơn trước. Công tác đón tiếp khách thập phương cũng chu đáo, tạo cảm giác gần gũi, thân tình. Chính vì vậy, mỗi lần trở về sau lễ hội, bà và các thành viên trong đoàn đều cảm thấy vui vẻ, thoải mái và luôn mong chờ đến dịp này vào năm sau để tiếp tục trở lại.

Trong không khí trang nghiêm của phần lễ và rộn ràng của các hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian, lễ hội truyền thống Đền Bà Tấm tiếp tục trở thành điểm hẹn văn hóa của người dân và du khách thập phương mỗi dịp tháng Hai âm lịch. Không chỉ gìn giữ những giá trị tín ngưỡng lâu đời, lễ hội còn góp phần lan tỏa nét đẹp văn hóa địa phương, để mỗi mùa hội đi qua lại thêm gắn kết cộng đồng và lưu giữ những giá trị truyền thống của vùng đất Gia Lâm.