Trước thềm lễ Rosh Hashanah (Tết của người Do Thái) vào ngày 2/10, tin tức bắt đầu lan truyền: một số đơn vị IDF chiến đấu trên biên giới với Liban đã phải chịu thương vong ở ít nhất hai địa điểm khác nhau; những người lính đã tử trận khi chiến đấu và nhiều người bị thương.
Việc xác nhận những người lính bị thương và tử trận đã trở thành lời nhắc nhở nghiêm khắc đối với Israel về những đòn giáng trong chiến tranh, ngay cả khi các cuộc không kích trừng phạt của Israel đã khiến hàng trăm người Liban thiệt mạng và làm bị thương nhiều người khác. Cái chết của những người lính xảy ra hai tuần sau khi Israel tung một loạt đòn vào Hezbollah , bao gồm vụ ám sát thủ lĩnh của nhóm này, Sayyed Hassan Nasrallah và hầu hết các nhà lãnh đạo cấp cao.
Một câu chuyện khác cũng dần hé lộ, khi loạt tên lửa mà Iran tấn công Israel không hề tầm thường như tuyên bố ban đầu của giới lãnh đạo Israel, mà thay vào đó cho thấy một cuộc tấn công quy mô lớn không chỉ có thể áp đảo hệ thống phòng thủ tên lửa của Israel mà Tehran còn có thể kích nổ chính xác các đầu đạn vào những mục tiêu mà họ nhắm tới, trong trường hợp này là một số căn cứ quân sự.
Tất cả những điều này đặt ra câu hỏi nghiêm túc khi Israel chuẩn bị cho một phản ứng quân sự “đáng kể” đối với Iran sau cuộc tấn công tên lửa của nước này vào lãnh thổ Israel.
Một năm sau khi nổ ra cuộc chiến tranh đa mặt trận giữa Israel với Iran cũng như các nhóm vũ trang ở Liban, Gaza, Yemen, Syria và Iraq, ưu thế quân sự và tình báo không thể nghi ngờ của Israel đang suy yếu trên một số mặt trận.
Trong cuộc chiến đang mở rộng của Israel, như nhà phân tích an ninh Israel Michael Milshtein đã nói với tờ Guardian vào tuần trước, đã có “những chiến thắng về mặt chiến thuật” nhưng “không có tầm nhìn chiến lược” và chắc chắn không có tầm nhìn nào thống nhất các mặt trận khác nhau.
Điều này cho thấy cuộc xung đột năm ngoái đã phơi bày học thuyết tác chiến mới được Israel đưa ra, vốn đã lên kế hoạch tiến hành các cuộc chiến tranh mang tính quyết định trong ngắn hạn, chủ yếu chống lại các thế lực phi nhà nước được trang bị tên lửa, với mục đích tránh bị lôi kéo vào các cuộc xung đột tiêu hao kéo dài.
Tuy nhiên, trên thực tế, điều ngược lại đã xảy ra. Chiến dịch quân sự của Israel ở Dải Gaza trong một năm qua đã cướp đi sinh mạng của hơn 40.000 người Palestine, san phẳng nhiều khu vực rộng lớn của dải đất ven Địa Trung Hải, khiến 90% dân số Gaza phải di dời, nhiều người hiện đang phải tá túc ở các trại tị nạn trong tình cảnh thiếu lương thực, nước sạch, điện và thuốc men.
Trong khi các quan chức Israel cố gắng mô tả Hamas là một lực lượng quân sự bị đánh bại thì họ cũng thừa nhận rằng tổ chức này vẫn tồn tại như một lực lượng du kích ở Gaza, dù đã bị suy yếu.
Một minh chứng cho điều đó là cuối tuần trước, xe tăng Israel đã một lần nữa phải quay trở lại dải Gaza trong một chiến dịch tấn công mới vào khu vực phía Bắc của dải đất này để ngăn chặn Hamas tái tập hợp lực lượng.
Còn Hezbollah, mặc dù chịu tổn thất nặng nề về ban lãnh đạo nhưng vẫn duy trì sức mạnh chiến đấu tại các ngôi làng ở miền nam Liban, nơi họ đã có gần hai thập kỷ để chuẩn bị cho cuộc xung đột.
Tất cả những điều này đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về việc liệu Israel có tầm nhìn rõ ràng hơn cho cuộc xung đột leo thang với Iran hay không.
Nhiều chuyên gia bắt đầu cho rằng, một cuộc chiến tranh đường dài với Iran cũng có thể trở thành một cuộc xung đột tiêu hao, bất chấp sự mất cân bằng tương đối về năng lực, ngay cả khi Israel vẫn tiếp tục lên kế hoạch cho quy mô phản ứng của riêng mình đối với cuộc tấn công bằng tên lửa tuần trước.
Phát biểu với Bloomberg TV, ông Carmiel Arbit, thành viên cấp cao tại chương trình Trung Đông của Hội đồng Đại Tây Dương, đã mô tả động lực đó. Ông Arbit dự đoán: “Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ coi đây là thực tế mới trong một thời gian dài”.
“Tôi nghĩ rằng câu hỏi chỉ đơn giản là việc trả đũa sẽ xảy ra thường xuyên như thế nào và liệu việc đó chỉ là trả đũa hay sẽ chỉ leo thang hơn nữa. Và tôi nghĩ rằng hy vọng của cộng đồng quốc tế tại thời điểm này là ngăn chặn một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba thay vì cuộc chiến tranh tiêu hao quy mô nhỏ hơn này”.
Bà Nicole Grajewski, một thành viên của Quỹ Carnegie vì Hòa bình, phần nào cũng đồng tình với quan điểm này, đồng thời cảnh báo rằng một loạt các cuộc đáp trả qua lại kéo dài có thể đẩy Tehran đến một phản ứng khó lường hơn.
“Các cuộc trả đũa bất đối xứng liên tục giữa Iran và Israel có nguy cơ trở thành một chu kỳ vô ích của các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran và các cuộc trả đũa của Israel, mỗi cuộc tấn công đều phơi bày những hạn chế về mặt quân sự của Tehran trong khi không thể thay đổi cán cân - và có khả năng đẩy Iran đến các biện pháp tuyệt vọng và khó lường hơn”.
“Về lâu dài - và không thể cho rằng xung đột Israel-Iran sẽ sớm kết thúc”, nhà phân tích quân sự chính của Haaretz, Amos Harel đã viết. “Sẽ có sự cạnh tranh giữa tốc độ sản xuất và sự tinh vi của các hệ thống tấn công của Iran ở một bên và các hệ thống đánh chặn của Israel ở phía bên kia”.
Với việc Israel hiện đang chìm sâu trong một cuộc xung đột ngày càng mở rộng, không rõ liệu họ có thể thoát khỏi cái mà Anthony Pfaff, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chiến lược tại Trường Cao đẳng Chiến tranh Lục quân Mỹ, gọi vào hồi tháng 8 là “bẫy leo thang” hay không.
“Nếu Israel leo thang”, ông Pfaff viết, “thì điều đó sẽ thúc đẩy vòng xoáy leo thang có thể, tại một thời điểm nào đó, vượt quá khả năng quản lý quân sự của họ.
Còn “nếu họ chọn nguyên trạng, khi Hamas vẫn có khả năng tiến hành các hoạt động chống Israel, thì họ đã không làm được gì nhiều để cải thiện tình hình an ninh của mình. Cả hai kết quả đều không đạt được mục tiêu an ninh của Israel… Việc buộc phải lựa chọn giữa leo thang và nguyên trạng mang lại cho Iran, và theo nghĩa mở rộng là Hezbollah, một lợi thế và là một đặc điểm chính trong chiến lược ủy nhiệm của họ”.
