Khát vọng thống nhất

Tôi sinh ra khi đất nước vẫn còn chia cắt hai miền Nam - Bắc . Ở cái tuổi của tôi hồi đó chưa ý thức được sự tàn khốc của chiến tranh. Những đợt ném bom B52 của đế quốc Mỹ năm 1972 vào Hà Nội, tôi được cha mẹ bế xuống hầm trú ẩn là chiếc hầm tăng-xê đào ngay trong nhà mình. Những ngày sơ tán, tôi được cha mẹ gồng gánh lên tận Hòa Bình. Lớn lên một chút, trong trí nhớ non nớt của mình, mỗi khi ca sĩ Tân Nhân trình bày bài hát "Xa khơi" của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ, là bố tôi lại ôm chiếc đài Hồng Đăng Trung Quốc chạy bằng pin, nuốt trọn từng lời ca trong bài hát: " Kìa biển rộng con nục, con măng/Lướt sóng liền đôi bờ tung tăng/Con chuồn còn bay nơi nơi/Con giang chiều gọi bạn đường khơi... "; "Nắng tỏa chiều nay/Thuyền về mái động chiều nay/Nhìn phương Nam con nước vơi đầy, thương nhớ... ".

Được biết, nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ sáng tác bài hát này lúc đi thực tế ở Vĩnh Linh. Ông suy nghĩ: con cá, con chim còn được tự do vùng vẫy, mà sao con người cùng một dân tộc lại chịu cảnh chia cắt hai miền? Bài "Xa khơi" như nỗi niềm chung của cả dân tộc, trong đó có cha tôi. Bài hát chứa đựng một khát vọng lớn lao là thống nhất hai miền.

Và để thực hiện khát vọng ấy, cả dân tộc đã đồng sức, đồng lòng; lớp lớp thanh niên khắc trong tim mình câu nói bất hủ: Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù. Khát vọng đó tạo nên một sức mạnh nội sinh to lớn, tạo nên một quân đội anh hùng, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng.

Còn nhớ, khi đất nước vừa thống nhất, trong niềm vui hân hoan cùng dân tộc, cha tôi lại có thêm một niềm vui nữa, đó là được mua phân phối một chiếc xe đạp mang tên Thống Nhất. Ông nâng niu, nhìn ngắm, giữ gìn chiếc xe đạp là thứ tài sản quý giá nhất trong gia đình tôi lúc bấy giờ.

Tôi hỏi cha tôi, vì sao cái tên Thống Nhất lại được đặt cho nhiều công trình, vật dụng đến vậy? Tôi liệt kê ra đủ những tên gọi Thống Nhất mà tôi biết: Đầu tiên là Công viên Thống Nhất, ngay gần ngôi nhà gia đình tôi đang sinh sống. Kế đến là bao diêm Thống Nhất, xe khách Thống Nhất. Ngay cả cái tổ dịch vụ cắt tóc đầu phố cũng lấy tên là Thống Nhất...

Cha tôi giải thích: cái tên Thống Nhất được mọi người đặt, gọi là vì cả dân tộc mình mong muốn được sống trong hòa bình; muốn có hòa bình thì phải giành cho được độc lập, thống nhất hai miền Nam - Bắc.

Một năm sau ngày thống nhất đất nước, vào ngày 31/12/1976, hai đoàn tàu mang tên Thống Nhất xuất phát từ ga Hà Nội và ga Sài Gòn chở theo niềm khát khao hòa bình, hàn gắn và sum họp đã cập bến hai đầu Tổ quốc. Nam - Bắc từ nay mãi mãi nối liền một dải non sông gấm vóc.

"Trên đất mẹ nắng hồng như lụa

Trải ngàn năm gắn bó hai miền

Như cành chung gốc lớn lên

Như anh em của mẹ hiền Việt Nam".

Bài thơ Hà Nội - Huế - Sài gòn của nhà thơ Lê Nguyên sáng tác năm 1960, một năm sau đó, được nhạc sĩ Hoàng Vân phổ nhạc. Bài thơ và bài hát này được để trong ba lô cùng với cuốn nhật ký bất hủ của bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm. Có lẽ, nó cũng đã được để trong ba lô hay trong tâm thức của lớp thanh niên ngày ấy gửi gắm nỗi niềm mong ước đất nước được thống nhất.

Với thế hệ tôi và thế hệ sinh sau năm 1975, những câu chuyện về thống nhất hai miền Nam - Bắc, về chiến thắng 30/4 lịch sử, đã ghi vào sử sách và là bài học lịch sử chúng tôi được học khi ngồi trên ghế nhà trường. Nhưng có những câu chuyện thấm vào tâm trí sâu hơn, đó là sự hy sinh của những người chiến sĩ, họ chính là những người thân ruột thịt trong gia đình mình. Biết ơn họ, để cảm nhận rõ hơn giá trị của thống nhất, hòa bình...

Trần Minh