Khơi thông các 'điểm nghẽn', nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực

Sáng 21/4, các đại biểu Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về: Đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2025; Tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước những tháng đầu năm 2026; Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030; Công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025; Tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025.

Trong đó, các đại biểu nhấn mạnh, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần khơi thông các "điểm nghẽn", nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, nhất là các mô hình tăng trưởng mới.

Thống nhất với các nhóm nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ để đạt mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và bình quân 5 năm 2026 - 2030 từ 10% trở lên, các đại biểu cho rằng, đây không chỉ là mục tiêu phát triển kinh tế đơn thuần mà là điều kiện tiên quyết để Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045. Nhưng, để đạt được tăng trưởng hai con số liên tục trong nhiều năm là thách thức rất lớn.

Đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Đoàn Tây Ninh) cho rằng: "Như ta đã biết, để tăng trưởng đạt được hai con số, đòi hỏi chúng ta không chỉ nỗ lực ở từng địa phương mà phải tổ chức lại nền kinh tế ở quy mô vùng. Trong khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo điều kiện để tăng tính tập trung Trung ương quản lý thì một câu hỏi lớn đặt ra là liên kết vùng hiện nay đã thực sự trở thành động lực phát triển hay vẫn chỉ dừng ở mức định hướng? Nếu chúng ta không vượt qua tư duy phát triển theo địa giới hành chính thì mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ rất khó đạt được một cách bền vững và cốt lõi. Vì thế liên kết vùng phải chuyển từ khuyến khích sang ràng buộc, từ phân tán sang tích hợp. Đó là điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Khẳng định, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã là chủ trương đúng, bước đầu cho thấy bộ máy vận hành ổn định, phục vụ người dân và doanh nghiệp thuận lợi hơn. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) cho rằng, việc bố trí nhân lực và tổ chức bộ máy vẫn còn một số bất cập, cần sớm điều chỉnh để nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân nêu ý kiến: "Rất cần có rà soát tổng thể các địa phương trên các tiêu chí diện tích, dân số, có tính đến các yếu tố đặc thù như miền núi, biên giới, hải đảo để giao biên chế phù hợp với thực tiễn. Mặt khác, quy định khống chế hợp đồng lao động không quá 70% phần thiếu hụt làm cho địa phương không thể linh hoạt trong việc bù đắp nhân lực. Ở khu vực công chức, sau khi nhiều đối tượng được giải quyết cho nghỉ theo chế độ Nghị định 178 của Chính phủ, tạo ra sự thiếu hụt cục bộ, chưa thể bù đắp ngay. Do đó việc đào tạo cần có thời gian và chỉ tiêu biên chế giao sớm hơn, phù hợp với yêu cầu thực tiễn".

Quan tâm tới vấn đề điều chỉnh tiền lương cơ sở, để đảm bảo đời sống của cán bộ, công chức, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) cho rằng, việc tăng lương là cần thiết, song mức điều chỉnh nên ở khoảng 2,65 đến 2,7 triệu đồng/tháng, tương đương tăng 13 đến 15% so với mức hiện hành, bởi lẽ: "Trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung như nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng, thuốc và dịch vụ y tế. Dù lương cơ sở dự kiến tăng 8,12%, nhiều người cảm thấy 'đỡ hơn trước' chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn phải nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế."

Góp ý về thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025, các đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát, phân công rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương đối với các chỉ tiêu chưa đạt hoặc đạt thấp kéo dài. Cùng với đó, cần xây dựng hệ thống dữ liệu giới đồng bộ, hiện đại, làm nền tảng cho hoạch định chính sách và giám sát thực thi.

Về nội dung trên, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội) nêu ý kiến: "Ngân sách Nhà nước cấp Trung ương và chương trình mục tiêu quốc gia được bố trí. Tuy nhiên, báo cáo thẳng thắn thừa nhận nguồn kinh phí phân bổ còn thấp, chủ yếu thực hiện lồng ghép giới. Đặc biệt nghiêm trọng là ở cấp xã, kinh phí dành cho công tác này còn hạn chế, có xã - phường không có kinh phí để triển khai. Vì vậy, tôi đề nghị Quốc hội, Chính phủ trong quá trình xem xét phân bổ ngân sách hàng năm cần quy định rõ một tỷ lệ phần trăm ngân sách tối thiểu có mục tiêu cụ thể bắt buộc dành riêng cho công tác bình đẳng giới tại các cấp cơ sở, không gộp chung và chi thường xuyên lồng ghép".

Về tình trạng già hóa dân số và mức sinh giảm dưới mức thay thế, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn Cà Mau) cho rằng, đây không chỉ là vấn đề của từng gia đình mà còn là ở tầm chiến lược quốc gia, gắn trực tiếp với chất lượng nguồn nhân lực và phát triển bền vững.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho rằng: "Cần tiếp tục điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ kế hoạch hóa gia đình sang duy trì mức sinh thay thế một cách bền vững. Trong đó, cần phân vùng chính sách rõ ràng, tập trung ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, đô thị lớn, khu công nghiệp, khuyến khích các cặp vợ, chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững của đất nước. Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn cho các gia đình sinh con và nuôi con nhỏ như hỗ trợ chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em, mở rộng chính sách miễn giảm chi phí y tế cho trẻ em. Đồng thời cần có chính sách thuế ưu đãi đối với hộ gia đình nuôi con nhỏ."

Tại phiên thảo luận, làm rõ hơn về các giải pháp về chính sách tài khóa, phát triển thị trường tài chính, giải ngân đầu tư công, thu chi ngân sách, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, mục tiêu tăng trưởng hai con số là rất thách thức nhưng là yêu cầu tất yếu để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045. Bộ trưởng cho biết thời gian tới sẽ tập trung rà soát lại kịch bản tăng trưởng, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa và tiền tệ, đồng thời đẩy mạnh giải ngân đầu tư công. Cùng với đó là tháo gỡ các dự án, đất đai tồn đọng, sửa đổi các luật thuế và phát triển thị trường vốn để khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh: " Thứ nhất , cần rà soát và cập nhật lại kịch bản tăng trưởng để giao nhiệm vụ phấn đấu cụ thể cho từng địa phương, bộ, ngành và doanh nghiệp sao cho phù hợp với tình hình mới.

Thứ hai, phải phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ nhằm đảm bảo cung cấp đủ vốn cho nền kinh tế, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Đặc biệt với chính sách tài khóa, Bộ Tài chính tập trung hoàn thiện chính sách thuế để đảm bảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời; song song với đó là tạo điều kiện tối đa cho sự phát triển của doanh nghiệp, nhất là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thứ ba, tập trung giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng về đất đai và các dự án khác theo tinh thần Nghị quyết số 170 và Nghị quyết số 245 của Quốc hội."