Đây không phải lần đầu UBCKNN phạt nặng các cá nhân vì hành vi thao túng chứng khoán. Điều đáng nói, hầu hết các vụ đều bị phạt hành chính vì không phát hiện khoản thu trái pháp luật.
Các cơ quan chức năng thực sự rất khó khăn khi phải thu thập bằng chứng. Vài năm trước, một lãnh đạo UBCKNN từng chia sẻ, quy trình thu thập bằng chứng rất mất thời gian, từ nhận báo cáo, nghi vấn, đến phối hợp với công ty chứng khoán, trung tâm lưu ký, lần theo dòng tiền,… mới đủ kết luận.
Đáng chú ý, dù hành vi thao túng diễn ra trong thời gian dài với hàng chục, hàng trăm tài khoản nhưng hầu hết các vụ được phanh phui đều không có khoản thu trái pháp luật. Mục tiêu cuối cùng vẫn là lợi nhuận. Vậy, thao túng với bao nhiêu tài khoản, công sức, không lẽ lại trắng tay?
Khi theo dõi cổ phiếu bị thao túng dễ thấy những biến động bất thường. Thường là “đánh lên”, tạo cung cầu ảo để giá tăng vượt giá trị thực. Trường hợp PDR của BĐS Phát Đạt là ngược lại, giá cổ phiếu đã lao dốc hơn 75%. Tuy nhiên, trong đầu tư, tăng hay giảm sốc đều có thể kiếm lời.
Trên thị trường, người ta không chỉ “đánh lên” mà còn “đánh xuống”. Ví dụ, họ có thể bán khống cổ phiếu (vay cổ phiếu để bán, sau đó mua lại trả khi giá giảm) để hưởng chênh lệch, miễn là cổ phiếu diễn biến đúng kế hoạch. Cho dù giao dịch bán khống chưa được chấp nhận chính thức, những tay chơi lớn vẫn có cách hợp thức hóa.
Việc thu lợi trái pháp luật cần được rà soát kỹ hơn để không “lọt lưới” tội phạm. Thao túng chứng khoán là hành vi hình sự, có thể bị phạt tiền, phạt tù. Vụ ông Trịnh Văn Quyết (FLC), ông Đỗ Thành Nhân (Louis Holdings) là hai vụ hiếm hoi được xử lý nghiêm.
Để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển lành mạnh, cần những giải pháp mạnh mẽ hơn. Có thể cân nhắc rút ngắn quy trình điều tra, tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, ứng dụng công nghệ để phát hiện sớm hành vi thao túng. Quan trọng nhất, phải tìm ra bằng chứng thu lợi bất hợp pháp. Nếu không, những khoản phạt tiền tỷ cũng chỉ như chi phí kinh doanh.
Các cơ quan chức năng có đủ công cụ để thực thi pháp luật nghiêm minh. Hy vọng, trong tương lai, những vụ việc thao túng chứng khoán sẽ được xử lý nhanh chóng và triệt để hơn để thị trường chứng khoán thực sự là kênh huy động vốn hiệu quả và minh bạch.
Trước mắt, thị trường chứng khoán Việt Nam phải thực sự lành mạnh, là sân chơi công bằng giữa các bên, qua đó chúng ta mới được các tổ chức quốc tế đánh giá cao và nâng hạn thị trường.
