Không gian mạng hiện có thực sự an toàn cho người dùng?

Không gian mạng hiện có thực sự an toàn cho người dùng? Chúng ta có thể kỳ vọng gì về Chỉ thị 57 với mục tiêu “làm sạch không gian mạng? Bàn về vấn đề này, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với chuyên gia Đinh Trần Tuấn Linh, nhà sáng lập Công ty Công nghệ Unikon.

Không gian mạng hiện có thực sự an toàn cho người dùng?

Phóng viên: Thưa ông, từ góc nhìn của một chuyên gia về công nghệ, ông đánh giá như thế nào về không gian mạng, nhất là mạng xã hội hiện nay?

Chuyên gia Đinh Trần Tuấn Linh: Với tư cách là một người làm công nghệ và trực tiếp chứng kiến sự thay đổi của không gian số trong gần 30 năm qua, tôi nhận thấy chúng ta đã đi một hành trình rất dài. Từ những ngày đầu Internet cập bến Việt Nam, chuyển mình sang băng thông rộng, cho đến khi người dùng liên tục thay đổi môi trường tương tác: từ các trang web tĩnh, diễn đàn (forum) đến sự bùng nổ của mạng xã hội .

Lịch sử mạng xã hội đã tiến hóa chóng mặt: từ những 'nhật ký cá nhân' dạng viết, chuyển sang mạng xã hội âm thanh, video, video ngắn và hiện nay là kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo – nơi các thực thể AI (AI Agents) thậm chí có thể tự tương tác với nhau. Chỉ trong vài thập kỷ, môi trường Internet mà chúng ta sinh sống đã thay đổi toàn diện về chất.

Chúng ta đang ở trong một giai đoạn đặc biệt khi thế hệ 'F1' của Internet Việt Nam đang chứng kiến cả con và cha mẹ mình cùng hiện diện và tương tác trên mạng xã hội. Đây là một môi trường cực kỳ đa dạng nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Với số liệu trung bình mỗi người Việt dành từ 4 đến 6 tiếng mỗi ngày cho thiết bị di động – trong đó 80% thời gian là trên các nền tảng mạng xã hội – có thể khẳng định rằng: Mạng xã hội không còn là công cụ giải trí đơn thuần, mà đã thực sự trở thành một môi trường sống mới - môi trường số của đại đa số người dân.

Phóng viên: Rõ ràng, mạng xã hội luôn có hai mặt cả những tốt và những điều tiêu cực. Vậy những điều xấu chúng ta không xử lý sớm sẽ gây những hệ lụy gì thưa ông?

Chuyên gia Đinh Trần Tuấn Linh: Hệ lụy từ môi trường số đã trở nên rõ nét và nghiêm trọng trong khoảng hai năm trở lại đây. Một thực trạng đáng báo động là nhóm người dùng hưu trí – những người giàu vốn sống nhưng lại thiếu 'kháng thể số' – đang trở thành mục tiêu tấn công trọng điểm. Lần đầu tiếp cận mạng xã hội thông qua Zalo, Facebook hay YouTube, nhiều bậc phụ huynh đã sập bẫy các loại quảng cáo rác, bỏ ra số tiền lớn để mua dược phẩm không rõ nguồn gốc, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và kinh tế.

Không dừng lại ở đó, chúng ta còn chứng kiến sự bùng nổ của các tổ chức tội phạm lừa đảo công nghệ cao với quy mô xuyên quốc gia, tập trung khai thác sự nhẹ dạ và thiếu kinh nghiệm nhận diện rủi ro của người cao tuổi. Bên cạnh những thiệt hại về tài sản, vấn nạn tin giả cũng đang nhức nhối hơn bao giờ hết khi được lan truyền một cách thiếu kiểm chứng trong các cộng đồng trực tuyến. Thực tế này cho thấy, không gian số không chỉ là môi trường kết nối mà còn là một chiến trường thông tin phức tạp, nơi những người yếu thế về công nghệ cần được bảo vệ và trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro một cách cấp thiết.

Phóng viên: Để bảo vệ người dùng trên không gian mạng, chính phủ đã ban hành Chỉ thị 57. Vậy đâu là khó khăn khi triển khai Chỉ thị 57?

Chuyên gia Đinh Trần Tuấn Linh: Thách thức lớn nhất mà tôi nhận thấy hiện nay nằm ở vấn đề nền tảng. Hầu hết các ứng dụng mà người Việt đang sử dụng phổ biến đều là những nền tảng xuyên biên giới. Điều này đặt ra một bài toán pháp lý và quản lý vô cùng nan giải: Một tài khoản được thiết lập tại Việt Nam sẽ chịu sự điều chỉnh ra sao so với một tài khoản đăng ký tại quốc gia khác?

Thực tế, có những tài khoản đăng ký tại Mỹ nhưng nội dung hoàn toàn bằng tiếng Việt và hướng đến người dùng Việt Nam. Đây chính là rào cản thách thức rất lớn trong việc kiểm soát nội dung và thực thi pháp luật. Trong khi đó, hệ sinh thái mạng xã hội nội địa vẫn chưa đủ mạnh để tạo ra sự đối trọng. Những cái tên như Lotus hay các nền tảng khác đều chưa phát triển được như kỳ vọng. Ngay cả Zalo, dù có lượng người dùng lớn, nhưng họ vẫn định vị mình là một nền tảng nhắn tin thuần túy hơn là một mạng xã hội đúng nghĩa. Sự thiếu hụt một nền tảng nội sinh đủ mạnh khiến chúng ta phụ thuộc hoàn toàn vào các 'ông lớn' công nghệ nước ngoài, tạo nên một khoảng trống quản lý khó lấp đầy trên không gian số.

Phóng viên: Theo ông, để triển khai hiệu quả Chỉ thị 57, chúng ta cần tập trung vào giải pháp nào?

Chuyên gia Đinh Trần Tuấn Linh: Một tiền lệ pháp lý đáng chú ý vừa diễn ra tại Australia vào năm 2025, khi quốc gia này ban hành đạo luật nghiêm cấm tuyệt đối trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Quyết định này đã gây chấn động toàn cầu bởi cách tiếp cận cứng rắn và trực diện. Thay vì loay hoay tìm kiếm các rào cản kỹ thuật, Chính phủ Australia đã đặt toàn bộ trách nhiệm thực thi lên vai các nhà cung cấp nền tảng.

Thông điệp của họ rất rõ ràng: Các tập đoàn công nghệ xuyên quốc gia có đủ tiềm lực và giải pháp kỹ thuật, vậy họ phải tự tìm cách đảm bảo không một công dân Australia nào dưới độ tuổi quy định được phép truy cập. Mọi vi phạm đều phải đối mặt với mức phạt cực kỳ nghiêm khắc, lên tới hàng chục triệu đô la. Hệ quả là hơn 20 nền tảng lớn, từ Facebook đến X (Twitter), đã buộc phải rà soát và xóa bỏ hàng loạt tài khoản không đủ điều kiện.

Đây là một hướng đi mới mẻ và đầy quyết đoán trong việc đối phó với những hệ lụy của mạng xã hội – vốn không phải là vấn đề riêng của Việt Nam. Hiện nay, Malaysia và một số bang tại Mỹ cũng đang bắt đầu nghiên cứu áp dụng mô hình này. Thay vì để Chính phủ phải chạy theo giải quyết các bài toán công nghệ, chúng ta chuyển dịch trách nhiệm về phía các nền tảng, buộc họ phải cam kết bằng hành động và năng lực kỹ thuật của chính mình để bảo vệ cộng đồng.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tin liên quan

Tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng

Tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mạng

Chính trị

Sáng 21/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia đã chủ trì phiên họp thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo An ninh mạng quốc gia. Phiên họp được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến tới các điểm cầu của các tỉnh, thành phố.

Ngăn chặn mua bán người trên không gian mạng

Ngăn chặn mua bán người trên không gian mạng

An ninh trật tự

Một chiến dịch mang tên “Mắc bẫy tội phạm lừa đảo” do UNODC khởi xướng với sự hỗ trợ của Chính phủ Hoa Kỳ đã được phát động, kêu gọi sự chung tay của các chính phủ, tổ chức xã hội và nền tảng kỹ thuật số nhằm ngăn chặn mua bán người trên không gian mạng.

Nghe

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 22) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 22) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Hoàng Thu liên tiếp xuất hiện những điềm gở bất thường: tre nứa đồng loạt ra hoa trái chu kỳ rồi chết hàng loạt, nguồn nước và thủy sinh cạn kiệt bởi nạn phá rừng, đánh bắt tận diệt. Đỉnh điểm là khi một con ba ba khổng lồ xuất hiện ở thác Hoàng Thu, lòng tham đã khiến người dân dùng thuốc nổ săn bắt, dẫn đến tai nạn chết người thảm khốc. Những biến cố ấy cùng các trận lũ lụt, lũ quét kinh hoàng ập đến ngay sau đó khiến cả bản làng hoảng sợ, tin rằng thiên nhiên và thần linh đang giáng lời cảnh báo, trừng phạt con người.

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 21) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 21) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Giữa không gian tĩnh lặng của những ngày đầu năm mới trong rừng sâu, tiếng sáo từng gắn bó với tuổi học trò vang lên trong tâm tưởng, khơi dậy bao ký ức tuổi trẻ của Phù. Anh nhớ lại lần đầu tiên đứng trên sân khấu thổi sáo – tiếng sáo từng đưa anh bước ra khỏi đại ngàn Hoàng Liên, mang về những chiếc huy chương vàng và giấy khen tự hào, để rồi sau này lại trở thành người bạn đồng hành trong những ngày tháng trốn chạy cô độc. Tiếng sáo hòa quyện cùng hoài niệm về gia đình, quê hương và một thời quá khứ, làm dấy lên nỗi niềm bồi hồi, xao xuyến khó tả.

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 20) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 20) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Trải qua 241 ngày biệt lập trong rừng sâu, Phù bàng hoàng nhận ra không khí Tết đã cận kề khi đồng bào Hoàng Liên tất bật chuẩn bị đón năm mới. Giữa cảnh sắc mùa xuân, nỗi nhớ bố mẹ, vợ Mai và con trai trào dâng, cấu xé tâm can anh. Phù day dứt khôn nguôi lo cho gánh nặng gia đình khi thiếu vắng bóng hình trụ cột, đồng thời dằn vặt vì phải rời bỏ bản làng trốn chạy. Dù sinh tồn đã tạm ổn, khát khao được trở về đoàn tụ với con người và cộng đồng vẫn luôn bùng cháy, cào xé tâm can anh từng ngày.

Tháng Mười Một nhớ thương

Tháng Mười Một nhớ thương

Podcast

Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.

Dưới trời hoa dã quỳ

Dưới trời hoa dã quỳ

Podcast

Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.

Gắn kết cộng đồng, hội tụ sức mạnh dân tộc

Gắn kết cộng đồng, hội tụ sức mạnh dân tộc

Xã hội

Tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ được khẳng định trong tư tưởng, đường lối mà còn được hiện thực hóa bằng sự đồng lòng, chung sức trong mỗi cộng đồng và toàn xã hội. Từ những việc làm thiết thực ở các khu dân cư đến sự gắn bó, đồng hành của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, mỗi đóng góp dù ở quy mô nào cũng góp phần tạo nên sức mạnh chung của dân tộc. Chính sự kết nối giữa các cá nhân, cộng đồng và các tầng lớp nhân dân đã tạo dựng nền tảng đồng thuận xã hội, quy tụ nguồn lực và khơi dậy khát vọng cống hiến. Phát huy sức mạnh ấy cũng là điều kiện quan trọng để đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời