Nếu như trước đây, bảo tàng thường được hình dung là những không gian tĩnh lặng, nơi các hiện vật nằm yên sau lớp kính, thì ngày nay, cách tiếp cận ấy đang dần thay đổi. Bảo tàng không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, mà đang trở thành không gian trải nghiệm sống động - nơi công chúng có thể “chạm” vào lịch sử bằng nhiều phương thức mới mẻ.
Tại Hà Nội, nhiều bảo tàng như Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam hay Bảo tàng Hà Nội… đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào trưng bày. Thay vì chỉ quan sát hiện vật, khách tham quan giờ đây có thể sử dụng kính thực tế ảo VR để bước vào không gian lịch sử, hoặc trải nghiệm công nghệ thực tế tăng cường AR để tương tác trực tiếp với các nội dung trưng bày.
Tại Bảo tàng Hà Nội - nơi sở hữu hệ thống trưng bày quy mô với 7 chủ đề xuyên suốt từ buổi đầu hình thành vùng đất Thăng Long đến các giai đoạn kháng chiến, xây dựng và hội nhập. Những bạn trẻ hào hứng khám phá các thước phim lịch sử qua màn hình 3D, các gia đình cùng nhau tìm hiểu quá khứ qua công nghệ số, hay những du khách lặng lẽ dừng lại trước từng hiện vật… tất cả tạo nên một không gian vừa hiện đại, vừa giàu cảm xúc. Các hình thức trưng bày tương tác đã giúp người xem dễ dàng tiếp cận thông tin, mang lại trải nghiệm gần gũi và trực quan hơn.
Chị Nguyễn Ngọc Trà My, phường Trúc Bạch, Hà Nội chia sẻ: "Tôi đã tham quan rất nhiều khu vực trong bảo tàng và thấy rằng những phòng trưng bày 3D hay các thước phim tư liệu giúp chúng tôi tiếp nhận thông tin lịch sử dễ dàng hơn nhiều. Thay vì phải đứng đọc những bài giới thiệu dài dằng dặc, các công nghệ trình chiếu sinh động đã tạo cảm giác gần gũi, khiến lịch sử trở nên sống động và lôi cuốn hơn đối với cá nhân tôi."
Đằng sau những trải nghiệm đó là sự đầu tư công phu và tâm huyết của những người làm bảo tàng, từ khâu lựa chọn hiện vật, xây dựng nội dung đến cách kể chuyện lịch sử sao cho hấp dẫn, dễ hiểu với công chúng. Việc kết hợp hài hòa giữa trưng bày truyền thống và công nghệ hiện đại đã góp phần làm thay đổi cách công chúng tiếp cận lịch sử, biến bảo tàng thành cầu nối sống động giữa quá khứ và hiện tại.
Anh Nguyễn Bảo Khánh, phường Hoàng Mai, Hà Nội cho hay: "Tôi đánh giá rất cao việc bảo tàng ứng dụng kỹ thuật số vào hoạt động tham quan. Công nghệ này giúp người xem dễ dàng tiếp cận với những giá trị văn hóa xưa, từ những chiếc đỉnh đồng đến những hình ảnh tư liệu quý giá mà có thể nay không còn nữa. Điều đó giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn về văn hóa, cuộc sống và nếp sinh hoạt của các thế hệ đi trước, như thời của bố mẹ chúng ta."
Việc ứng dụng trình chiếu đa phương tiện, màn hình tương tác, sa bàn và mô hình 3D không chỉ nâng cao trải nghiệm tham quan mà còn đặc biệt thu hút giới trẻ và du khách quốc tế. Theo ông Hoàng Anh Thế, phường Yên Hòa, Hà Nội, cách làm này đã khiến lịch sử không còn khô khan mà trở nên gần gũi, sinh động hơn.
Không còn là những không gian trưng bày tĩnh lặng, nhiều bảo tàng đang thay đổi theo một cách hoàn toàn mới. Với sự hỗ trợ của công nghệ như thực tế ảo VR, thực tế tăng cường AR, trình chiếu 3D cùng các hoạt động trải nghiệm nhập vai, lịch sử được tái hiện bằng nhiều giác quan. Mỗi không gian trưng bày giờ đây không chỉ là nơi lưu giữ ký ức, mà còn là điểm chạm cảm xúc - nơi công chúng tương tác, khám phá và kết nối với dòng chảy lịch sử của một thành phố đang không ngừng chuyển động.
Nhiều bảo tàng bắt đầu mở cửa phục vụ du khách tham quan dịp Tết với những trưng bày đặc sắc từ mùng 2 Tết Nguyên đán. Với những cán bộ, công nhân viên ngành văn hóa Hà Nội, những ngày nghỉ Tết Nguyên đán cũng là những ngày làm việc hết mình để phục vụ du khách.
Chương trình “Vui xuân Bính Ngọ - Sắc màu văn hóa Hưng Yên” đã diễn ra sôi nổi tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam trong hai ngày mùng 5 và mùng 6 Tết Bính Ngọ, thu hút đông đảo du khách.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công nghệ đang từng bước được ứng dụng giúp “đánh thức” những di sản, biến bảo tàng trở thành không gian trải nghiệm sống động, sáng tạo và hấp dẫn hơn với công chúng.
Trong dòng chảy chuyển đổi số, các bảo tàng không còn chỉ là nơi lưu giữ hiện vật, mà đang trở thành không gian trải nghiệm sống động. Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, công nghệ số đang từng bước “đánh thức” những giá trị nghệ thuật, đưa di sản đến gần hơn với công chúng.
Từ khoá
Người dân Hà Nội sẽ có cơ hội thưởng thức một chương trình nghệ thuật quy mô lớn chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam vào tháng 11 tới. Đáng chú ý, hơn 38.000 vé miễn phí dự kiến được phát hành, tạo điều kiện để đông đảo công chúng trực tiếp hòa mình vào ngày hội văn hóa tại Thủ đô.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” sẽ diễn ra từ ngày 13/11 đến 29/11/2026 mở không gian thử nghiệm các mô hình sáng tạo, kết nối di sản, làng nghề, cộng đồng và doanh nghiệp, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô. “Thăng Long Kẻ Nghệ” vì thế không chỉ kể câu chuyện về những nghề làm nên bản sắc Hà Nội, mà còn đặt ra cách để di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại.
Từ ngày 13 đến 29/11, sẽ diễn ra Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề “Thăng Long Kẻ Nghệ” trên phạm vi toàn thành phố. Lấy di sản làm nguồn lực, lễ hội hướng tới kết nối nghề truyền thống, cộng đồng và doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô.
Lấy cảm hứng từ truyền thuyết "Sơn Tinh - Thủy Tinh", chương trình nghệ thuật thực cảnh “Hào khí Lạc Hồng” đưa khán giả trở về với những giá trị cội nguồn và sức mạnh đoàn kết cộng đồng. Tại đây, sự kết hợp hài hòa giữa âm nhạc, ánh sáng, diễn xuất cùng công nghệ trình diễn tiên tiến sẽ hòa quyện tạo nên một câu chuyện nghệ thuật đầy xúc cảm.
Hà Nội không chỉ được nhớ bởi những con phố thân quen mà còn bởi nếp sống thanh lịch, phong vị ẩm thực và những câu chuyện đã đi cùng năm tháng. Và gần 40 năm qua, nhà báo, tác giả Vũ Thị Tuyết Nhung đã bền bỉ lưu giữ những giá trị ấy qua trang viết và tư liệu về văn hóa, đời sống Thủ đô.
Hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076-2026) và 280 năm ngày sinh Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm, sáng 28/10, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Tiến sĩ Ngô Thì Nhậm và truyền thống khoa bảng dòng họ Ngô Thì làng Tả Thanh Oai (Hà Nội)”.
