Tại nhiều quốc gia ở Bắc bán cầu, các bệnh lây truyền qua đường hô hấp cấp tính có xu hướng gia tăng theo mùa vào thời điểm này trong năm do các tác nhân gây bệnh hô hấp như vi rút cúm mùa, RSV và các virus phổ biến khác như HMPV , mycoplasma pneumoniae.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ mắc các hội chứng cúm (ILI) hoặc nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính (ARI) ở một số quốc gia ở Bắc bán cầu đã tăng lên trong những tuần gần đây và vượt qua mức cơ sở theo mùa thông thường.
Bệnh cúm mùa cũng đang gia tăng ở nhiều quốc gia ở châu Âu, Trung Mỹ và Caribbean, Tây Phi, Trung Phi và nhiều quốc gia ở châu Á phù hợp với xu hướng điển hình cho thời điểm này trong năm.
Liên quan đến tình hình bệnh do virus gây viêm phổi trên người (HMPV) tại Trung Quốc, theo dữ liệu giám sát mới nhất (29/12/2024) về các nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc có xu hướng gia tăng đối với các nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các tác nhân phổ biến như virus cúm theo mùa, RSV, HMPV..., trong đó cúm mùa ghi nhận số mắc cao nhất theo đúng các nhận định tình hình với thời điểm này trong năm và không ghi nhận có tác nhân bất thường nào được báo cáo.
Các cơ quan y tế tại Trung Quốc xác nhận rằng hệ thống y tế không bị quá tải, tỷ lệ sử dụng bệnh viện hiện tại thấp hơn thời điểm này năm ngoái và không có tuyên bố hoặc đáp ứng khẩn cấp nào được thực hiện. Các cơ quan y tế tại Trung Quốc đã cung cấp các khuyến cáo, thông điệp cho người dân về cách phòng ngừa sự lây lan của các bệnh lây truyền qua đường hô hấp và cách giảm thiểu tác động của các bệnh này.
Tổ chức Y tế thế giới đánh giá các đợt dịch theo mùa do các tác nhân gây bệnh qua đường hô hấp thường xảy ra trong thời gian mùa đông tại các khu vực có khí hậu ôn đới.
Sự gia tăng số mắc các nhiễm trùng qua đường hô hấp cấp tính ở nhiều quốc gia Bắc bán cầu trong những tuần gần đây đã được dự báo trước với thời điểm này trong năm và không có yếu tố nào bất thường. Nhiều tác nhân gây bệnh hô hấp cùng xảy ra trong giai đoạn mùa đông có thể gây ra gánh nặng lớn hơn cho hệ thống y tế của các quốc gia.
Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người dân tại các quốc gia đang trong giai đoạn mùa đông thực hiện các biện pháp phòng bệnh cơ bản để ngăn chặn sự lây lan và giảm thiểu các rủi ro do các bệnh lây qua đường hô hấp gây ra, nhất là đối với nhóm dễ bị tổn thương.
Trường hợp triệu chứng nhẹ nên ở nhà, nghỉ ngơi, giữ sức khỏe để tránh lây lan cho người khác. Nhóm nguy cơ cao hoặc trường hợp triệu chứng nặng cần đến các cơ sở y tế để tư vấn, điều trị kịp thời. Người dân cần cân nhắc việc đeo khẩu trang ở những nơi đông người, khu vực thông khí kém; che miệng khi ho và hắt hơi bằng khăn giấy; thực hiện việc rửa tay thường xuyên và tiêm vắc xin theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Tổ chức Y tế Thế giới cũng khuyến cáo các quốc gia thành viên duy trì giám sát các tác nhân gây bệnh qua đường hô hấp phù hợp với bối cảnh của từng quốc gia và khuyến cáo không áp đặt bất kỳ hạn chế nào về giao thương, đi lại liên quan đến các xu hướng của các bệnh đường hô hấp cấp tính hiện nay.
Bộ Y tế cho biết tiếp tục theo dõi, bám sát diễn biến tình hình dịch bệnh trong nước và trên thế giới để chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương, đơn vị triển khai các biện pháp phù hợp, kịp thời; đồng thời cung cấp các thông tin đầy đủ, chính xác, không để xảy ra hoang mang, lo lắng và cung cấp các khuyến cáo, thông điệp để người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.
Liên quan đến tình hình bệnh do virus gây viêm phổi trên người, ngày 7/1, Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh cho biết, HMPV không phải là virus mới. Đây là một trong số các tác nhân gây viêm hô hấp ở trẻ em và đã được ghi nhận tại thành phố Hồ Chí Minh, chiếm tỷ lệ 12.5% ở trẻ em so với các tác nhân khác như rhinovirus (44,6%), virus hô hấp hợp bào RSV (41,1%), cúm A (25%).
Kết quả báo cáo từ chương trình nghiên cứu tác nhân viêm phổi cộng đồng hợp tác giữa Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới thành phố Hồ Chí Minh, Bệnh viện Đa Khoa tỉnh Khánh Hoà, Viện Pasteur Nha Trang và Trung tâm bệnh truyền nhiễm quốc gia Singapore (thuộc dự án PREPARE) cho thấy, tác nhân gây bệnh là các virus và vi khuẩn phổ biến.
Cụ thể, kết quả xét nghiệm 103 bệnh nhân viêm phổi cộng đồng (gồm 56 trẻ em và 47 người lớn) nhập viện từ tháng 7 đến tháng 12/2024 tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, HMPV chiếm tỷ lệ nhỏ (12.5% ở trẻ em) so với các tác nhân gây viêm phổi cộng đồng khác. Các tác nhân phổ biến hơn được tìm thấy ở trẻ em như vi khuẩn H. influenzae (71.4%), S. pneumoniae (42.9%), virus cúm A (25%), rhinovirus (44.6%), RSV (41.1%),... Tác nhân phổ biến ở người lớn là vi khuẩn H. influenzae (42.6%), S. pneumoniae (27.7%) và virus cúm A (48.9%).
Cũng theo lãnh đạo Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế khẳng định ở Việt Nam cũng đang trong giai đoạn mùa đông xuân hiện nay với điều kiện thời tiết thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh qua đường hô hấp lây lan. Lãnh đạo Bộ Y tế đã chỉ đạo các đơn vị, địa phương tập trung tăng cường công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm trong mùa đông xuân và trong dịp Tết, mùa lễ hội sắp tới. Bộ Y tế cũng đưa ra các khuyến cáo, thông điệp để người dân chủ động các biện pháp phòng bệnh trong mùa đông xuân.
Trước đó, ngay đầu tháng 12, Cục Y tế dự phòng đã văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố để chủ động công tác phòng, chống bệnh truyền nhiễm trong mùa đông xuân.
Đối với người dân, cần thường xuyên cập nhật thông tin chính thống từ Bộ Y tế để không xảy ra việc hoang mang, lo lắng nhưng cũng không chủ quan, lơ là và chủ động các biện pháp phòng bệnh cơ bản theo hướng dẫn cũng Bộ Y tế như ăn chín, uống sôi; tập luyện, vẫn động nâng cao thể trạng, sức khỏe; thường xuyên rửa tay với xà phòng và sử dụng khẩu trang khi đến các địa điểm công cộng, các khu vực tập trung đông người; giữ ấm cơ thể khi ra bên ngoài; đưa trẻ em đi tiêm chủng vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo hướng dẫn của ngành y tế và khi có dấu hiệu mắc bệnh đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám kịp thời.
