Giữ lửa nghề truyền thống giữa lòng phố cổ
Làng nghềNghề gia truyền hiện nay vẫn tồn tại và phát triển tại một số gia đình ở khu phố cổ Hà Nội. Họ không chỉ giữ gìn nghề truyền thống của cha ông, mà còn giữ lại nét văn hóa của người Hà Nội.
Nghề gò hàn tôn thiếc đã gắn bó với nhiều thế hệ ở làng Phú Thứ (quận Nam Từ Liêm, Hà Nội) và thường được cổ nhân gọi vui là làng nghề "gõ ra tiền".
Nếu đến làng Phú Thứ, nay là tổ dân phố Phú Thứ, phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm, chúng ta sẽ cảm nhận được âm thanh của làng nghề gò hàn tôn thiếc. Âm thanh quen thuộc "bốp, chát", tiếng "lách cách" của kéo cắt tôn, "lạch cạch" của thợ bẻ đai, của thợ đập vỗ mép, "xủng xẻng" của hàng hóa va vào nhau cùng tiếng xe chở hàng; trò chuyện, cười nói râm ran của người thợ, người làng, người giao - nhận hàng... tất cả tạo nên một làng nghề đang phát triển. Nghề này đã gắn bó với cuộc sống của nhiều thế hệ người dân, nên từ lâu đời, cổ nhân gọi vui Phú Thứ là làng "gõ ra tiền".
Anh Nguyễn Văn Việt (Phú Thứ, phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm) đã có thâm niên 40 năm làm nghề gò hàn tôn thiếc. Thừa hưởng nghề từ người cha, đến nay anh Việt không chỉ duy trì, phát triển nghề mà còn truyền dạy cho thế hệ sau, với mong muốn giữ được nghề của cha ông. "Nghề này rất vất vả, một số gia đình sống ở đây không theo nghề nữa nhưng chúng tôi thì lại muốn theo nghề, gìn giữ nghề của cha ông để lại. Đây là nghề đã nuôi sống chúng tôi suốt cả cuộc đời rồi", anh Việt chia sẻ.
Nghề gò hàn tôn thiếc là nghề truyền thống lâu đời của người dân Phú Thứ. Trải qua bao thăng trầm, nghề vẫn còn được giữ gìn, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Từ xưa, những người thợ gò hàn tôn thiếc vốn nổi tiếng tài hoa. Tuy không qua trường lớp đào tạo, chỉ với kinh nghiệm cha truyền con nối, đôi bàn tay khéo léo và óc sáng tạo, họ đã làm nên những sản phẩm trong sinh hoạt hàng ngày từ gáo múc nước, thùng đựng nước, hòm quần áo…
Ông Nguyễn Viết Ích (Phú Thứ, phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm) cho biết: "Chúng tôi đã phát huy được nghề truyền thống gò hàn của địa phương, làm từ những sản phẩm rất đơn giản, như hòm sinh viên, thùng tưới, thùng gánh nước, các chậu hoa, bồn hoa".
Ngày nay, mặc dù đồ dùng bằng nhựa trở nên phổ biến nhưng nghề truyền thống gò hàn tôn thiếc vẫn được một số gia đình lưu giữ, phát triển. Mỗi gia đình ở Phú Thứ làm chuyên một mặt hàng. Để bắt nhịp với sự phát triển của thị trường, nhiều gia đình đã đầu tư máy móc nhằm nâng cao năng suất. Các sản phẩm cũng đáp ứng với thị hiếu người tiêu dùng hiện nay, từ khuôn làm bánh, lò hóa vàng, bể nước treo, quạt thông gió, vỏ máy giặt, vỏ thùng rác…
Nghề gò hàn tôn thiếc vất vả là vậy nhưng hàng ngày, dân nơi đây vẫn cần mẫn làm nghề. Với họ, đó không chỉ mang lại kinh tế cho gia đình mà còn là cách để thể hiện sự trân trọng với nghề ông cha truyền lại, góp phần bảo tồn văn hóa độc đáo của người Hà Nội xưa.
Nghề gia truyền hiện nay vẫn tồn tại và phát triển tại một số gia đình ở khu phố cổ Hà Nội. Họ không chỉ giữ gìn nghề truyền thống của cha ông, mà còn giữ lại nét văn hóa của người Hà Nội.
Làng Từ Vân (xã Lê Lợi, huyện Thường Tín, TP. Hà Nội) là nơi sản xuất ra hàng triệu lá cờ Tổ quốc, nơi những người thợ vẫn từng ngày “thổi hồn” vào từng sản phẩm với lòng yêu nghề và niềm tự hào.
Chuỗi hoạt động văn hóa đặc sắc giới thiệu về các làng nghề truyền thống sẽ diễn ra từ ngày 18/4 đến 1/6 tại khu vực phố cổ Hà Nội.
Những người thợ Giò chả Ước Lễ, Tân Ước, Thanh Oai lại hội tụ với nhau hội làng trong tháng Ba âm lịch.
Hà Nội sẽ tổ chức Festival bảo tồn và phát triển làng nghề năm 2025 theo Kế hoạch số 81 về phát triển ngành nghề nông thôn của UBND thành phố Hà Nội.
Làng nghề tăm hương Quảng Phú Cầu, xã Ứng Thiên, đang từng bước đổi mới, kết hợp sản xuất hiện đại với du lịch trải nghiệm để gìn giữ nghề truyền thống và đưa hương sắc làng nghề đến gần hơn với du khách. Tại cơ sở Từ Bi Hương, phóng viên Hoa Mai đã có cuộc trò chuyện với chị Nguyễn Thu Phương về hành trình giữ nghề và phát huy giá trị hương truyền thống.
Hội chợ Làng nghề Việt Nam lần thứ 22 vừa khai mạc tại Hà Nội, với gần 100 gian hàng của hơn 50 đơn vị. Diễn ra đến hết ngày 12/10 tại số 489 Hoàng Quốc Việt, hội chợ kết hợp giới thiệu sản phẩm với trải nghiệm văn hóa, du lịch nông thôn, mở thêm cơ hội tiêu thụ cho các làng nghề.
Nhắc đến Ước Lễ, người ta không chỉ nhớ đến một vùng quê giàu truyền thống văn hóa, mà còn nhớ đến một nghề đã trở thành niềm tự hào của bao thế hệ – nghề làm giò. Để làm nên một khoanh giò ngon, người thợ không chỉ cần nguyên liệu, kỹ thuật, mà còn cần cả sự khéo léo và nhịp chày đều tay được truyền lại qua năm tháng.
Không chỉ có những công trình, phố phường hiện đại, Hà Nội còn có những làng nghề lưu giữ vẻ đẹp của bàn tay và ký ức. Làng mây tre đan Phú Vinh, xã Phú Nghĩa, là một điểm đến như thế, nơi những sợi mây, nan tre qua bàn tay người thợ trở thành những sản phẩm mang đậm hồn quê Bắc Bộ.
Cách trung tâm Hà Nội khoảng 35km, làng nghề Quảng Phú Cầu với hơn 100 năm lịch sử không chỉ giữ gìn nét đẹp văn hóa tâm linh qua những bó hương truyền thống, mà còn là điểm đến hấp dẫn thu hút du khách trong và ngoài nước đến khám phá.
Cứ tới dịp Tết Trung thu, cộng đồng dân cư làng Ước Lễ, xã Dân Hòa (Hà Nội) lại tổ chức ngày hội làng theo phong tục truyền thống. Tại đây, ngoài các nghi lễ, một nội dung không thể thiếu là trải nghiệm cách làm giò truyền thống thông qua việc giã tay. Điều này tạo được sự hào hứng cho không chỉ người dân làng mà còn rất đông khách thập phương tới dự.