Làng Xuân La (xã Phượng Dực, Hà Nội) từ lâu đã nổi tiếng với nghề nặn tò he truyền thống hơn 300 năm tuổi. Từ bột gạo và màu tự nhiên của lá trầu, củ nghệ, những sản phẩm tò he mang hồn quê, ký ức tuổi thơ và tình yêu nghệ thuật dân gian.
Gắn bó hơn nửa thế kỷ với nghề tò he ở làng Xuân La, nghệ nhân Đặng Văn Khương vẫn ngày ngày say sưa bên những khối bột nếp rực rỡ sắc màu. Với ông, nặn tò he không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là niềm vui, là ký ức tuổi thơ và là cách lưu giữ hồn quê giữa nhịp sống hiện đại. Ở Xuân La, những đôi tay khéo léo của các nghệ nhân miệt mài thổi hồn vào từng sản phẩm, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa dân gian độc đáo của quê hương.
Ông Đặng Văn Khương - Phó Chủ nhiệm CLB tò he Xuân La - chia sẻ: "Nghề làm tò he là một nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Nhớ về thời kỳ kinh tế khó khăn trước đây, nghề này gắn liền với hệ thống trao đổi hàng hóa (như đổi sản phẩm lấy gạo). Thế hệ chúng tôi đã thừa kế nghề này và may mắn nhận được sự ưu ái, giúp đỡ từ các cấp, các ngành của Nhà nước để khôi phục và duy trì làng nghề truyền thống. Bản thân tôi thì là cũng là một thành viên trong làng, cũng yêu nghề và được thừa kế của các cụ để lại, cho nên tôi sẽ tiếp tục duy trì và phát triển nghề."
Làng Xuân La nổi tiếng với nghề nặn tò he truyền thống có lịch sử hơn 300 năm. Người dân dùng bột nếp pha màu tự nhiên để tạo hình nhân vật trong truyện cổ tích, con vật, bông hoa… Tò he không chỉ là đồ chơi dân gian mà còn là sản phẩm văn hóa, kết tinh sự khéo léo, sáng tạo và tình yêu nghệ thuật của người thợ Xuân La.
Nghề làm tò he có lúc thăng lúc trầm; ngoài vụ mùa ba tháng lễ hội nhộn nhịp nhất trong năm, hiện nay làng còn khoảng 40 gia đình theo nghề quanh năm, mang lại thu nhập ổn định. Qua nhiều thế hệ, làng nghề vẫn được gìn giữ và phát triển, đặc biệt nhờ những nghệ nhân trẻ tiếp nối truyền thống, mang đến sức sống mới cho tò he, kết hợp hài hòa giữa nét xưa và hơi thở hiện đại.
Nghệ nhân Đặng Văn Hậu (làng Xuân La, xã Phượng Dực) cho hay: "Nghề nặn tò he mang lại niềm vui cho mọi người, và chính niềm vui đó lại trở thành niềm hạnh phúc của người nghệ nhân. Sau này, tôi càng hiểu rõ hơn rằng, đây là một nét đẹp văn hóa rất quý giá của người Việt Nam. Vì thế, những người con của làng nghề như chúng tôi có trách nhiệm gìn giữ và phát triển nghề truyền thống này."
Không chỉ được người dân gìn giữ, làng nghề còn nhận được sự quan tâm và hỗ trợ tích cực từ chính quyền địa phương. UBND xã Phượng Dực đã tổ chức các lớp đào tạo, hội thảo, hỗ trợ quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường. Những hoạt động này vừa duy trì nghề truyền thống, vừa khuyến khích nghệ nhân sáng tạo, đưa tò he trở thành sản phẩm văn hóa và du lịch đặc trưng của Hà Nội.
Qua bao thế hệ, làng Xuân La gìn giữ nghề tò he - nét đẹp văn hóa dân gian vừa giản dị, vừa sống động. Từ đôi tay tài hoa của các nghệ nhân đến sự đồng hành của chính quyền địa phương, tò he trở thành cầu nối ký ức, hồn quê và tình yêu nghệ thuật đến với mọi thế hệ. Nhờ tâm huyết và tình yêu nghề, làng Xuân La đã giữ trọn hồn dân gian giữa nhịp sống hôm nay, để màu bột và đường nét kể câu chuyện giàu bản sắc văn hóa.
Vào mỗi dịp cuối tuần, tại không gian phố đi bộ hồ Gươm, những sạp tò he của những nghệ nhân làng Xuân La, xã Phượng Dực, huyện Phú Xuyên lại trở thành một điểm nhấn văn hóa dân gian độc đáo, thu hút sự quan tâm của rất nhiều người dân Hà Nội và du khách. Khi được trải nghiệm tự tay làm ra những con giống ngộ nghĩnh, bất kỳ ai, đặc biệt là các em nhỏ đều cảm thấy rất hào hứng, thích thú.
Workshop do nhóm Hà Nội Trải Nghiệm Mới tổ chức mang đến cơ hội cho người tham gia vừa trải nghiệm nặn tò he, vừa khám phá ý nghĩa văn hóa của món đồ chơi dân gian Hà Nội.
Với những người con sinh ra và lớn lên ở phố cổ Hà Nội, hồ Gươm vốn dĩ đã quá đỗi quen thuộc nhưng trong những ngày này, không gian di sản ấy lại mang đến một cảm xúc hoàn toàn mới mẻ khi tuyến cầu cạn nghệ thuật mang tên "Dải lụa ký ức" chính thức mở cửa đón người dân và du khách vào trải nghiệm.
Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Nhà hát Kịch Hà Nội vừa ra mắt chương trình nghệ thuật “Thời khắc”, mở ra hướng tiếp cận mới khi kết hợp lịch sử, văn hóa, nghệ thuật sân khấu với công nghệ hiện đại, góp phần đưa những câu chuyện của Hà Nội đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ.
Điểm chung của các hoạt động văn hóa diễn ra tại Hà Nội trong thời gian gần đây đó là được tổ chức tại nhiều không gian di sản như Hoàng Thành Thăng Long, Văn Miếu Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát lớn,… Việc đưa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đến với những không gian giàu giá trị lịch sử không chỉ tạo thêm trải nghiệm cho người dân và du khách, mà còn mở ra hướng khai thác, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại.
Trong tháng 9 và tháng 10 năm nay, Hà Nội diễn ra nhiều sự kiện văn hóa với quy mô lớn, đa dạng về nội dung và hình thức tổ chức. Từ các chương trình biểu diễn, trưng bày đến những hoạt động trải nghiệm, mỗi sự kiện mang đến một sắc màu riêng, góp phần tạo nên không khí văn hóa sôi động tại Thủ đô.
Là điểm du lịch tiêu biểu của thành phố, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là nơi gìn giữ, bảo quản hiện vật, mà còn trở thành không gian trải nghiệm của công chúng mọi lứa tuổi. Dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, một phần ký ức đặc biệt của nhân dân Hà Nội về một thời khói lửa nhưng tràn đầy niềm tin vào tương lai tươi sáng đã mang đến nhiều cảm xúc trong lòng công chúng.
Di sản không chỉ nằm trong những công trình được gìn giữ hay những câu chuyện của quá khứ. Khi được đặt trong những cách tiếp cận mới, di sản có thể trở thành một phần của đời sống đương đại, tạo ra những trải nghiệm mới và mở thêm cơ hội để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển.
