Dành quỹ đất cho cây xanh, công viên
Hà Nội đang công khai lấy ý kiến người dân về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng. Bên cạnh các vấn đề về đền bù, giải phóng mặt bằng, di dân và tái định cư, quỹ đất dành cho cây xanh, công viên và các không gian công cộng trên trục đại lộ cảnh quan cũng đang được người dân quan tâm.
Anh Nguyễn Mạnh Dũng (thôn Đại Độ, xã Thiên Lộc) cho rằng, việc dành quỹ đất làm công viên, cây xanh và nơi sinh hoạt cộng đồng là cần thiết trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. “Đây là một chủ trương người dân rất mừng. Việc để lại những khu đất để làm công viên cây xanh, nơi sinh hoạt cộng đồng cho người dân là cần thiết. Các không gian này sẽ là nơi dành cho các thế hệ sau có không gian sinh hoạt chung, tạo nên sự gắn kết cũng như nơi sinh hoạt văn hóa chung của xã Thiên Lộc”, anh Nguyễn Mạnh Dũng nói.
Phương án quy hoạch lần này chủ trương dành quỹ đất lớn cho cây xanh, mặt nước và không gian công cộng. Trên diện tích khoảng 3.513ha, 11 dự án công viên sẽ được triển khai, gồm các cụm công viên: Tráng Việt, Tàm Xá, Ngọc Thụy, Long Biên - Cự Khối, Xuân Quan - Phụng Công, Ô Diên, Thượng Cát - Liên Mạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và Lĩnh Nam - Nam Phù - Hồng Vân. Theo tiến độ được đề xuất, giai đoạn 2026-2030 sẽ hoàn thành Công viên công cộng phường Phú Thượng và Công viên bãi sông phường Hồng Hà; giai đoạn 2030-2038 triển khai các dự án còn lại.
Theo PGS.TS Trần Minh Tùng, Khoa Kiến trúc và Quy hoạch, Đại học Xây dựng Hà Nội, hầu như tất cả các đô thị đều phát triển gắn với một dòng sông. Với Hà Nội, đó là sông Hồng. Tuy nhiên, do chế độ thủy văn và yêu cầu phòng, chống lũ, từ trước đến nay đô thị có xu hướng quay lưng với dòng sông. Trong bối cảnh hiện nay, việc chuyển khu vực dân cư ngoài bãi sông, trong hành lang sông Hồng thành hệ thống công viên, không gian xanh, không gian mở là hướng đi hợp lý.
“Tôi nghĩ chủ trương biến khu vực ngoài bãi sông Hồng hay trong hành lang sông Hồng thành hệ thống công viên, không gian xanh, không gian mở là một chủ trương cực kỳ hợp lý. Bởi vì sông Hồng không chỉ là câu chuyện của cảnh quan, mà vẫn là câu chuyện của thoát lũ nữa. Cho nên việc chuyển hành lang sông Hồng thành hệ thống công viên là một giải pháp tương đối hợp lý. Điều này vừa giúp việc thoát lũ tốt hơn, vừa tạo cho người dân đô thị một không gian mở, một quỹ đất tương đối quý giá”, PGS.TS Trần Minh Tùng nói.
Tuy nhiên, đặc điểm tự nhiên của sông Hồng cũng đặt ra yêu cầu riêng đối với việc tổ chức không gian ven sông. Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho biết, dòng sông có nhiều biến động về mực nước và thế sông. Theo các nghiên cứu được ông dẫn lại, dòng sông Hồng với lịch sử hàng nghìn năm có sự thay đổi về thế sông theo thời gian. “Cứ 70 đến 100 năm, sông Hồng lại thay đổi thế sông, lở thành bồi, bồi thành lở. Vì vậy phải có giải pháp khoa học để ổn định dòng chảy”, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm nói.
Từ đặc điểm này, việc hình thành các công viên ven sông cần được tính toán phù hợp với hành lang thoát lũ, thay vì tổ chức như những công viên thông thường ở các khu vực an toàn. Những công viên trong hành lang thoát lũ không thể được thiết kế giống các công viên ở những khu vực an toàn, cần tính đến khả năng ngập nước và yêu cầu phòng, chống thiên tai.
Không gian xanh gắn với yêu cầu trị thủy
Cách tổ chức không gian này cũng mở ra những giá trị khác cho đời sống đô thị. Hệ thống công viên vừa góp phần làm Hà Nội xanh hơn, vừa tạo thêm không gian để người dân vui chơi, giải trí ngay trong đô thị. Về phía người dân, anh Lưu Văn Thiện (thôn Khê Ngoại 2, xã Mê Linh) cho biết, việc thành phố ưu tiên dành quỹ đất cho công viên, cây xanh trong Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng này người dân thật sự rất là vui mừng. Bởi vì đây là những điều được nghiên cứu rất kỹ, trên bản đồ cũng đã thể hiện rất rõ các khu vực để làm công viên, cây xanh, như mình gọi là “lá phổi của thành phố”.
Không gian xanh được quy hoạch cùng với giao thông, hạ tầng và các khu đô thị mới, hướng tới đô thị hài hòa với dòng sông. Cùng với đó, việc phát triển không gian ven sông được tính toán gắn với yêu cầu trị thủy và bảo đảm an toàn lâu dài cho đô thị. Kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, việc nghiên cứu, khai thác cảnh quan sông Hồng nhận được sự quan tâm lớn. Trong đó, quá trình nghiên cứu, chúng ta thấy có thách thức rất lớn, trước hết làm thế nào để ổn định mực nước, ổn định dòng chảy của con sông Hồng.
Từ dòng sông mang trong mình ký ức của Thủ đô đến một không gian đô thị mới trong tương lai, người dân kỳ vọng nơi đây không chỉ có những tuyến đường hiện đại, mà còn là không gian sống xanh, gần gũi thiên nhiên, giàu bản sắc và dành cho cộng đồng. Trong hành trình hiện thực hóa Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, 11 công viên được kỳ vọng sẽ trở thành những điểm nhấn xanh, góp phần đưa không gian ven sông thực sự trở thành một phần của đời sống đô thị. Đây cũng được xem là cơ hội để Hà Nội gia tăng diện tích không gian công cộng, cải thiện môi trường sống, tạo thêm những địa điểm vui chơi, nghỉ ngơi, sinh hoạt văn hóa, thể thao cho người dân. Quan trọng hơn, những công viên ven sông sẽ góp phần hình thành một diện mạo đô thị hài hòa giữa phát triển hiện đại và gìn giữ giá trị tự nhiên, lịch sử của dòng sông.
