Lệnh ngừng bắn Iran-Israel: Ván cược của ông Trump

Sau khi phía Mỹ chính thức tham chiến, kịch bản được thế giới bên ngoài trông chờ nhiều nhất là giảm căng thẳng giữa xung đột Israel và Iran. Tuy nhiên, vì không thể không đáp trả Mỹ nên Iran đã tấn công vào một số căn cứ quân sự của Mỹ ở Qatar và Iraq.

Iran không chủ định "đáp trả Mỹ thích đáng" mà đáp trả ở mức độ và theo cách thức đủ để được tiếng là đã đáp trả nhằm giữ thể diện và trang trải nhu cầu đối nội. Tổng thống Mỹ Donald Trump chờ đợi và mong muốn như vậy. Ông đã tấn công quân sự Iran để phá hủy chương trình hạt nhân của nước này, hay thực chất là chiến tranh với Iran nhưng tránh để bị sa lầy lâu dài vào cuộc chiến. Iran buộc phải trả đũa Mỹ nhưng cũng không muốn chiến tranh với Mỹ để tập trung tổng lực vào cuộc chiến tranh với Israel.

Trong khi đó, ông Trump có được thành quả đối ngoại nổi bật nhất trong nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ nếu Iran không tiếp tục tấn công Mỹ và ngừng chiến được thực hiện giữa Israel và Iran .

Cả Israel và Iran đều phải tính đến chuyện ngừng chiến vì tổn hại đối với cả hai bên cho đến nay rất lớn. Ông Trump quả quyết đã hủy hoại được chương trình hạt nhân của Iran nên Israel không thể tiếp tục cuộc chiến với lập luận "vì Iran theo đuổi chương trình hạt nhân". Mỹ ngừng tham chiến, Israel sẽ gặp khó khăn lớn nếu cứ tiếp tục chiến tranh. Israel có thể tiếp tục đánh phá Iran nhưng không tránh khỏi các cuộc tấn công của Iran.

Iran cần ngừng chiến để có thời gian hồi phục năng lực quân sự, khôi phục chương trình hạt nhân, củng cố công tác phản gián và tăng cường tiềm lực, năng lực phòng không. Bài học mà Iran cần rút ra được từ cuộc chiến này là không thể đặt niềm tin vào bất cứ thoả thuận nào với Mỹ và Israel, cũng như phải thúc đẩy chương trình hạt nhân bằng mọi giá.

Thực tế, Mỹ đã thực sự tiêu huỷ được hoàn toàn chương trình hạt nhân của Iran chưa và số phận của khoảng 400kg uranium được Iran làm giàu lên tới mức độ 60% sẽ ra sao? Câu hỏi cần được trả lời nhất này vẫn bị bỏ ngỏ, bị ông Trump cố tình bỏ qua.

Chỉ cần Iran phục hồi chương trình hạt nhân và tiếp tục sử dụng số lượng chất liệu phóng xạ nói trên, ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu sẽ bẽ bàng ở trong nước và trên thế giới. Ông Trump chỉ có thể tránh được viễn cảnh thê thảm bằng đàm phán và thoả thuận với Iran, tập trung về một giải pháp đảm bảo Iran không tiếp tục theo đuổi chương trình hạt nhân riêng và tiến tới mức độ tiến triển có khả năng chế tạo thành công vũ khí hạt nhân.

"Cuộc chiến tranh 12 ngày" như ông Trump đề cập hiện có cơ hội ngừng chiến trên thực địa, nhưng những nguyên nhân sâu xa dẫn đến cuộc chiến tranh ấy vẫn như khối than rực hồng dưới lớp tro tàn mỏng.