Luật Thủ đô (sửa đổi): Phân cấp mạnh, kiểm soát chặt

Sáng nay (15/4), tại Nhà Quốc hội, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) .

Tham dự phiên họp, về phía thành phố Hà Nội có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Xuân Lưu; Phó Chủ tịch HĐND thành phố Phạm Thị Thanh Mai cùng đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan.

Trình bày Báo cáo tóm tắt về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, dự thảo đã bổ sung nhiều cơ chế kiểm soát trong quá trình thực thi, như quy định HĐND thành phố định kỳ hằng năm báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thi hành luật; UBND thành phố tổ chức đánh giá hiệu quả các văn bản quy phạm pháp luật sau một năm thực hiện và báo cáo định kỳ, qua đó, bảo đảm kiểm soát xuyên suốt trước, trong và sau khi triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù. Một số nội dung quan trọng khác cũng được tiếp thu, chỉnh lý như: Quy định linh hoạt về “Vùng Thủ đô”; không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, trừ trường hợp đặc biệt; quy định thời gian thí điểm cơ chế, chính sách không quá 5 năm và có cơ chế tạm dừng nếu phát sinh tác động tiêu cực vượt dự báo…

Nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện dự thảo, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu một số nội dung trọng tâm. Trong đó, bổ sung quy định giao HĐND thành phố quyết định việc áp dụng pháp luật khi có xung đột giữa các quy định; rà soát các quy định về tổ chức bộ máy, chế độ công vụ để bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành, tránh trùng lặp, thiếu thống nhất. Đồng thời, dự thảo luật cần thể chế hóa rõ hơn yêu cầu tăng thẩm quyền của Chủ tịch UBND các cấp, phân định rạch ròi thẩm quyền giữa HĐND, UBND và Chủ tịch UBND; làm rõ nguyên tắc ban hành văn bản quy phạm pháp luật khi có nội dung khác với quy định của cơ quan Trung ương.

Đối với cơ chế thí điểm, Thường trực Ủy ban đề nghị không quy định nội dung miễn trừ trách nhiệm pháp lý trong nghị quyết thí điểm của HĐND, mà cần đưa vào luật với quy định cụ thể, chặt chẽ, bảo đảm minh bạch và thống nhất trong thực hiện. Liên quan đến quản lý không gian phát triển, dự thảo luật cần phân định rõ thẩm quyền giữa HĐND và UBND trong quy hoạch, khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao; đồng thời, bổ sung nguyên tắc ưu tiên, kết nối để bảo đảm tính đồng bộ.

Tại phiên họp, các đại biểu đã thảo luận, cho ý kiến vào hai báo cáo trên.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố nghiêm túc tiếp thu các ý kiến và sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Chính phủ, đặc biệt là Bộ Tư pháp, để tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo luật.

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh: "Tinh thần xuyên suốt của việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là bám sát Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, toàn diện cho Hà Nội, với vai trò là địa phương đầu tàu, có tính dẫn dắt phát triển. Tuy nhiên, cùng với phân cấp, thành phố đặc biệt chú trọng cơ chế kiểm soát quyền lực. Theo đó, các quy định trong dự thảo luật được thiết kế theo hướng: HĐND thành phố là cơ quan quyết định các cơ chế, chính sách lớn; UBND thành phố tổ chức triển khai thực hiện; qua đó, bảo đảm nguyên tắc phân công rõ ràng, hạn chế nguy cơ lạm dụng quyền lực."

Liên quan đến ý kiến về việc ban hành các cơ chế, chính sách khác với quy định hiện hành, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết, Nghị quyết số 02 cho phép Thủ đô thí điểm những nội dung mà pháp luật chưa quy định, hoặc có quy định khác. Tuy nhiên, các nội dung này đều được thiết kế trong khuôn khổ thí điểm, với thời hạn cụ thể (không quá 5 năm) và có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, nhằm tránh việc hình thành “hai hệ thống pháp luật” trong thực tiễn.

Về các chính sách tài chính, ngân sách, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết: "Thành phố đã rà soát kỹ lưỡng trên cơ sở Kết luận số 18 và Luật Thủ đô năm 2024. Các quy định trong dự thảo cơ bản kế thừa chính sách hiện hành, bảo đảm không trái với Luật Ngân sách Nhà nước và phù hợp với định hướng chung. Trong đó, quan điểm của Hà Nội là phát triển không chỉ vì riêng mình, mà với vai trò dẫn dắt, sẽ cùng chia sẻ nguồn lực, đóng góp vào mục tiêu phát triển chung của cả nước."

Chủ tịch UBND thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, thành phố sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến, hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội xem xét, thông qua thời gian tới.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh, để tiếp tục nâng cao chất lượng dự thảo, tạo sự đồng thuận cao khi Quốc hội biểu quyết và thuận lợi trong tổ chức thực hiện, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo, trực tiếp là Bộ Tư pháp, phối hợp chặt chẽ với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và thành phố Hà Nội tiếp tục rà soát, nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định giao Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phối hợp xây dựng báo cáo trình cấp có thẩm quyền theo đúng quy định, bảo đảm cơ sở chính trị trước khi Quốc hội xem xét, thông qua.