Minh bạch hoạt động từ thiện: Cần siết chặt quản lý

Từ thiện là việc làm ý nghĩa khi những người khó khăn, yếu thế nhận được sự trợ giúp của cộng đồng. Những lùm xùm quanh việc các cá nhân làm từ thiện trong thời gian vừa qua đã khiến cho những người có lòng hảo tâm cảm thấy hoài nghi về cách sử dụng tiền từ thiện.

Chỉ trong vòng bốn tháng, một tài khoản Facebooker nổi tiếng với hơn 6 triệu lượt theo dõi đã huy động được hơn 16 tỷ đồng từ việc kêu gọi từ thiện. Dù đã có những quy định chi tiết về việc công khai thông tin các khoản ủng hộ từ thiện tại Nghị định 93/2021, thế nhưng những vụ việc lùm xùm liên quan đến sao kê tài khoản từ thiện vẫn tiếp diễn.

Ông Hoàng Văn Cường - Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho hay: “Nghị định 93 quy định về việc giám sát của UBND cấp xã, do đó việc từ thiện phải được chính quyền địa phương quản lý”.

Câu hỏi đặt ra là nếu số tiền từ thiện bị sử dụng sai mục đích, người ủng hộ có quyền đòi lại số tiền đó hay không?

Luật sư Đặng Văn Cường, Uỷ viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho biết: “Sẽ rất khó khăn để quản lý được việc sử dụng tiền từ thiện của các cá nhân, tổ chức. Quan trọng nhất vẫn là tinh thần trách nhiệm của chính các cá nhân đứng ra làm từ thiện cho cộng đồng".

CLB từ thiện Hoa chùm ngây hoạt động từ năm 2012. Mỗi thứ 3 hàng tuần, CLB sẽ nấu và dành tặng khoảng 1.000 suất cơm đến các bệnh nhân hoàn cảnh khó khăn tại Bệnh viện K3 Tân Triều và Bệnh viện Thận Trung ương. Hoạt động đều đặn hơn chục năm nay với số tiền tiếp nhận không hề nhỏ, CLB đã thành lập bộ phận kế toán riêng để tổng hợp thu - chi và công bố công khai trên trang Facebook và Zalo của nhóm. Với việc ủng hộ cho các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh khó khăn, CLB đều có sự tìm hiểu khá cặn kẽ từng hoàn cảnh cụ thể.

Chị Vũ Thị Trung Thực, kế toán CLB từ thiện Hoa chùm ngây chia sẻ: “Chúng tôi chỉ ủng hộ thông qua phòng công tác xã hội của bệnh viện, không ủng hộ cho gia đình bệnh nhân. Khi đủ số tiền ủng hộ chúng tôi thông báo dừng tiếp nhận”.

Nghị định 93/2021 ban hành đã tạo ra hành lang pháp lý quy định cụ thể hoạt động từ thiện. Tuy nhiên, chưa có quy định xử phạt hành chính được ban hành kèm theo nếu các cá nhân, tổ chức không tuân thủ đầy đủ các quy định đưa ra. Do đó, thời gian tới cần có chế tài đủ mạnh để những hành vi sử dụng tiền từ thiện sai mục đích không xảy ra, dẫn đến mất niềm tin vào giá trị nhân văn của hoạt động từ thiện trong cộng đồng.

Trách nhiệm minh bạch khi kêu gọi từ thiện

Còn nhớ, cách đây 5 tháng, khi cơn bão số 3 đổ bộ vào các tỉnh phía Bắc, trong đó có Thủ đô Hà Nội, MTTQ thành phố đã ra lời kêu gọi các tầng lớp nhân dân, cơ quan, đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm, đồng bào Thủ đô tại nước ngoài cùng chung tay chia sẻ, ủng hộ nhân dân vùng bị thiệt hại do bão, lũ gây ra bằng hai hình thức: trực tiếp tại trụ sở MTTQ Hà Nội hoặc qua số tài khoản của Quỹ Cứu trợ thành phố.

Chỉ sau gần hai tháng kể từ khi phát động lời kêu gọi, MTTQ thành phố tiếp nhận gần 124 tỷ đồng ủng hộ đồng bào bị ảnh hưởng do bão số 3. Ngay sau đó, Mặt trận Hà Nội tiếp tục công khai hàng chục trang sao kê thông qua hai tài khoản tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam.

Việc MTTQ thành phố Hà Nội sao kê chi tiết toàn bộ số tiền ủng hộ đã thể hiện rõ quan điểm đó là sự minh bạch - yếu tố không thể thiếu để hoạt động từ thiện.

Ông Nguyễn Sỹ Trường, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho hay: "Có lẽ trước đây nhân dân chưa quan tâm nhiều nên chưa để ý. Chúng tôi cũng đều công khai trong các đợt vận động. Đợt vừa rồi sau bão số 3, chúng tôi cũng muốn nhân dân cùng giám sát với Mặt trận về danh sách và số tiền ủng hộ.

MTTQ Hà Nội xác định khi tổ chức các đợt vận động phải có mục đích và tuân thủ theo đúng các quy định của pháp luật. Khi từ thiện được tổ chức bài bản, minh bạch, không chỉ người đóng góp an tâm mà những hoàn cảnh khó khăn cũng nhận được sự hỗ trợ trọn vẹn. Đó cũng là sự cảnh báo cho những trường hợp có ý định gian dối, trục lợi từ việc kêu gọi từ thiện.