Vào tháng 6 năm 2024, khi tình hình chính trị tại Haiti trở nên phức tạp và bạo lực lan rộng, chính quyền Biden đã thông báo gia hạn TPS cho những người Haiti có mặt tại Mỹ vào trước ngày 3/6/2024, sẽ được gia hạn đến tháng 2 năm 2026. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh quốc đảo Haiti chìm trong tình trạng bạo lực băng đảng, dẫn đến việc tổng thống của đất nước này phải bỏ chạy và từ chức.
Quyền lợi TPS được cấp cho những người Haiti đã đến Mỹ trước khi trận động đất xảy ra vào năm 2010 và tiếp tục được gia hạn, đặc biệt trong bối cảnh những cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Haiti càng trở nên nghiêm trọng.
Tuy nhiên, vào thứ Năm (20/2), Bộ An ninh Nội địa đã thông báo rằng việc gia hạn này sẽ bị hủy bỏ và các biện pháp bảo vệ sẽ kết thúc vào ngày 3/8 tới. Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem cho biết quyết định gia hạn của chính quyền Biden trước đây là một nỗ lực nhằm “trói tay” Tổng thống Donald Trump, khiến ông không thể thực hiện những thay đổi mà chính quyền của ông cho là cần thiết. Bà Noem tuyên bố: “Tổng thống Trump và tôi sẽ đưa TPS trở lại trạng thái ban đầu: tạm thời”.
Theo thông báo của Bộ An ninh Nội địa, đến tháng 7/2024, khoảng 520.694 người Haiti sẽ đủ điều kiện đăng ký TPS, trong khi số lượng người hưởng quyền lợi này có thể thay đổi theo tình hình thực tế.
TPS được cấp cho những người nhập cư tại Mỹ không thể trở về quê hương của họ do thiên tai, chiến tranh hoặc bất ổn chính trị. Tuy nhiên, quyền lợi này không cung cấp con đường trở thành công dân Mỹ và không mang lại sự ổn định lâu dài cho người nhập cư.
Quyết định này đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các tổ chức ủng hộ quyền lợi người nhập cư. Bà Beatriz Lopez, đồng giám đốc điều hành của Immigration Hub, một tổ chức bảo vệ quyền lợi người nhập cư, đã chỉ trích mạnh mẽ động thái của chính quyền Trump.
Bà Lopez cho rằng chính quyền Trump đang tước đi sự ổn định của hàng nghìn người Haiti đã xây dựng cuộc sống tại Mỹ, nhiều người trong số họ đã trở thành một phần không thể thiếu trong cộng đồng và đóng góp vào nền kinh tế Mỹ. “Việc trục xuất người dân trở lại một quốc gia đang bị tàn phá bởi bạo lực và bất ổn chính trị là hành động vô lương tâm. Điều này sẽ chỉ đẩy các gia đình lao động vào bóng tối, gây ra nỗi sợ hãi cho trẻ em và người thân của họ, đồng thời làm gia tăng thiếu hụt lao động trong các ngành công nghiệp như chăm sóc sức khỏe, xây dựng và dịch vụ khách sạn”, bà Lopez cho biết.
Những người Haiti đang sống tại Mỹ theo các chương trình tạm thời trước đây cho biết họ đang sống trong sự lo lắng, sợ rằng chính quyền Trump có thể chấm dứt các biện pháp cứu trợ tạm thời và dẫn đến việc trục xuất họ khỏi đất nước. “Chính quyền Trump đang chơi trò chính trị trên cuộc sống của hàng nghìn gia đình, những người đã tìm thấy sự an toàn và cơ hội tại Mỹ”, một người Haiti cư trú hợp pháp tại Mỹ chia sẻ.
Bạo lực băng đảng tại Haiti đã gia tăng nghiêm trọng trong năm nay. Theo Liên hợp quốc, ít nhất 5.600 người đã thiệt mạng trong các cuộc xung đột băng đảng tại Haiti tính đến tháng 1/2024. Thêm vào đó, vào tháng 12/2023, hơn 200 người đã bị hành quyết trong một vụ tấn công ở xã Cité Soleil thuộc thủ đô Port-au-Prince. Các nạn nhân chủ yếu là người già và bị nhắm mục tiêu với cáo buộc “thực hành voodoo (một tôn giáo tập trung vào các yếu tố ma thuật) và gây ra bệnh tật cho con của thủ lĩnh băng đảng,” theo báo cáo của Liên hợp quốc.
Liên hợp quốc và các tổ chức nhân đạo quốc tế đã lên tiếng kêu gọi cộng đồng quốc tế không quên những cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Haiti, đồng thời kêu gọi Mỹ tiếp tục giữ nguyên các biện pháp bảo vệ đối với những người Haiti đã tìm thấy sự an toàn tạm thời tại Mỹ. Các tổ chức này cho rằng việc cắt giảm cứu trợ và chấm dứt quyền lợi TPS sẽ đẩy hàng nghìn người vào tình thế nguy hiểm, khi họ phải đối mặt với sự hỗn loạn chính trị và bạo lực trong nước.
Trong khi đó, các quan chức chính quyền Trump khẳng định rằng quyết định hủy bỏ gia hạn TPS là nhằm mục đích duy trì tính tạm thời của chương trình và ngừng sự lạm dụng chính sách này. Tuy nhiên, quyết định này chắc chắn sẽ tiếp tục gây ra tranh cãi, đặc biệt là trong bối cảnh tình hình ở Haiti ngày càng tồi tệ. Sự thay đổi này cũng làm dấy lên những câu hỏi về cách chính quyền Trump sẽ đối phó với các vấn đề nhập cư trong tương lai.
Các nhóm bảo vệ quyền lợi người nhập cư và những người phản đối quyết định này khẳng định rằng việc hủy bỏ TPS sẽ chỉ tạo ra sự hỗn loạn và bất ổn không cần thiết, không chỉ cho người Haiti mà còn cho các cộng đồng đang cần lao động hợp pháp và ổn định. “Một lần nữa, chương trình nghị sự của Tổng thống Trump không phải là về an ninh mà là về sự lạnh lùng và hỗn loạn”, bà Lopez kết luận.
