Mỹ - Iran trước nguy cơ đối đầu quân sự mới

Tình hình Trung Đông tiếp tục nóng lên khi ngày 27/1, Mỹ công bố kế hoạch tổ chức các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn, kéo dài nhiều ngày trên toàn khu vực. Đáp trả, Iran tiến hành tập trận bắn đạn thật và cảnh báo sẽ phản ứng mạnh mẽ nếu bị tấn công.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), các cuộc tập trận nhằm kiểm tra khả năng triển khai nhanh lực lượng, duy trì sức mạnh quân sự và tăng cường phối hợp đa quốc gia trong bối cảnh an ninh Trung Đông diễn biến phức tạp. Dù chưa công bố cụ thể thời gian, địa điểm và khí tài tham gia, CENTCOM xác nhận sẽ phối hợp với nhiều đối tác trong khu vực, trong đó có kế hoạch tập trận phòng thủ chung với Bahrain, tập trung vào nội dung đánh chặn máy bay không người lái.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Mỹ gia tăng hiện diện quân sự tại Trung Đông. Đầu tuần, nhóm tác chiến tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Abraham Lincoln đã được triển khai tới khu vực, mang theo hàng chục tiêm kích và gần 5.000 thủy thủ, cùng các tàu khu trục trang bị hệ thống phòng không hiện đại. Mỹ cũng điều động phi đội tiêm kích F-15E Strike Eagle – từng tham gia các cuộc không kích Iran hồi tháng 4/2024. Anh triển khai tiêm kích Typhoon với vai trò phòng thủ, trong khi các tổ hợp phòng không Patriot và THAAD được tăng cường nhằm nâng cao khả năng đánh chặn trước nguy cơ Iran tấn công.

Màn phô diễn sức mạnh quân sự này được công bố sau nhiều tuần căng thẳng leo thang. Truyền thông khu vực cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump từng cân nhắc khả năng tấn công Iran nhằm gây sức ép với Tehran, dù quyết định cuối cùng chưa được đưa ra.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay:  “Hồi tháng 6/2025, Mỹ đã phá hủy năng lực hạt nhân của Iran trong chiến dịch mang tên Búa Đêm. Khi đó, Iran chỉ còn khoảng một tháng nữa là có thể sở hữu vũ khí hạt nhân nên chúng tôi buộc phải hành động. Hiện nay, một hạm đội quân sự lớn khác của Mỹ đang tiến về phía Iran. Tôi hy vọng Iran sẽ đạt được một thỏa thuận. Lẽ ra họ nên làm điều đó ngay từ đầu.”

Ở chiều ngược lại, Iran đưa ra những tuyên bố cứng rắn. Chính phủ Iran khẳng định nước này đã chuẩn bị cho mọi kịch bản và cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ cũng sẽ vấp phải phản ứng nhanh chóng và toàn diện. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran thậm chí tuyên bố sẵn sàng nhắm mục tiêu vào tàu sân bay Mỹ nếu bị xâm phạm.

Ông Esmaeil Baghaei, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, cho hay: “Việc điều động tàu chiến sẽ không làm lung lay ý chí hay quyết tâm của Iran. Chúng tôi có đầy đủ năng lực để bảo vệ đất nước.”

Các chuyên gia nhận định, động thái hiện nay của Mỹ nhằm đạt ba mục tiêu: bảo vệ lực lượng và cơ sở hạ tầng, trấn an các đồng minh, đồng thời gây sức ép ngoại giao buộc Iran kiềm chế. Tuy nhiên, nguy cơ đối đầu quân sự Mỹ – Iran vẫn hiện hữu.

Hãng tin Sputnik dẫn lời Chuẩn tướng Liban Malik Ayub cho rằng, Mỹ và Israel đã tính toán các kịch bản tiếp theo, trong khi mức độ sẵn sàng quân sự của Iran đã tiệm cận “lằn ranh đỏ”. Dù vậy, Israel được cho là khó tham chiến trực tiếp do lo ngại hậu quả nghiêm trọng. Trong kịch bản xung đột bùng phát, Iran có thể tấn công Israel như một đòn bẩy chiến lược, còn lực lượng Hezbollah thân Iran có thể lợi dụng tình hình để gia tăng ảnh hưởng tại miền Nam Liban.

Cùng quan điểm, bà Ellie Geranmayeh – chuyên gia thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu – nhận định Iran sẽ sử dụng “tất cả các quân bài” để đối phó. Dù Tehran có thể chịu tổn thất lớn, nhưng Mỹ cũng khó đạt được một thắng lợi quyết định.

Hiện một số đồng minh chủ chốt của Mỹ tại Trung Đông như Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tuyên bố giữ lập trường trung lập, không cho phép Washington sử dụng lãnh thổ, lãnh hải hay không phận để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.