Mỹ tăng gấp đôi thuế thép, nhôm: Lợi bất cập hại?

Quyết định này của ông Trump được dự báo sẽ làm gia tăng áp lực lên các nhà sản xuất toàn cầu, đồng thời đánh dấu một bước leo thang mới trong cuộc chiến thương mại toàn cầu do ông Trump phát động.

Phát biểu tại một cuộc mít-tinh ở Pennsylvania, bang chiến trường đã giúp ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử vào năm ngoái, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói: “Chúng tôi sẽ áp dụng mức tăng 25%. Chúng tôi sẽ đưa mức thuế thép nhập khẩu vào Mỹ từ 25% lên 50%. Điều này sẽ bảo vệ ngành công nghiệp thép của Mỹ hơn nữa. Không ai có thể tránh khỏi điều đó”.

Sau đó, viết trên mạng xã hội, ông Trump thông báo mức thuế quan mới cũng sẽ được áp dụng đối với các sản phẩm nhôm nhập khẩu và sẽ có hiệu lực vào thứ Tư, ngày 4/6. Kế hoạch tăng thuế được ông Trump công bố tại nhà máy thép Mon Valley Works của U.S. Steel - biểu tượng của cả thời kỳ hoàng kim lẫn sự suy thoái của ngành sản xuất Mỹ. Nhà máy nằm tại vùng Rust Belt, khu vực từng là trung tâm công nghiệp nhưng đã dần đánh mất lợi thế vào tay các đối thủ quốc tế.

Phòng Thương mại Canada nhanh chóng lên án kế hoạch tăng thuế của Tổng thống Mỹ là “trái ngược với an ninh kinh tế của Bắc Mỹ”, cho rằng việc tháo gỡ các chuỗi cung ứng xuyên biên giới đang được thực hiện hiệu quả, cạnh tranh và đáng tin cậy đối với thép và nhôm sẽ khiến cả hai quốc gia đều phải trả giá rất đắt.

Australia, một đồng minh an ninh quan trọng của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng gọi kế hoạch tăng thuế của ông Trump là “vô lý và không phải hành động của một người bạn”. Trong một tuyên bố, Bộ trưởng Thương mại Australia Don Farrell khẳng định Australia sẽ “tiếp tục tham gia và ủng hộ mạnh mẽ việc xóa bỏ thuế quan”.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã áp đặt các biện pháp thuế quan sâu rộng đối với cả đồng minh và đối thủ. Ông cũng đã nhắm mục tiêu vào các mặt hàng cụ thể theo ngành bao gồm thép, nhôm và ô tô với mức thuế 25%.

Vị Tổng thống thứ 47 của nước Mỹ đã sử dụng một đạo luật thường được gọi là Mục 232, trao cho tổng thống quyền áp đặt mức thuế quan cao hơn vì lý do an ninh quốc gia, để tăng thuế đối với thép nước ngoài, với mục tiêu bảo vệ các nhà sản xuất trong nước, thúc đẩy sản xuất và tạo ra nhiều việc làm hơn.

Tuy vậy, theo Bộ Thương mại nước này, Mỹ là quốc gia nhập khẩu thép lớn nhất thế giới, không tính Liên minh châu Âu, với tổng cộng 26,2 triệu tấn thép nhập khẩu vào năm 2024. Do đó, mức thuế quan mới có thể mang lại cho ngành kinh doanh thép đang suy yếu của Mỹ một động lực rất cần thiết, nhưng cũng sẽ làm tăng giá thép trên diện rộng, ảnh hưởng đến cả người tiêu dùng cũng như các ngành công nghiệp phụ thuộc vào kim loại này như xây dựng và sản xuất - hai lĩnh vực mà ông Trump từng nói rằng ông muốn hỗ trợ. Ngoài ra, động thái của Mỹ cũng có thể sẽ dẫn tới biện pháp đáp trả từ các đối tác, làm leo thang chiến tranh thương mại.

Ông Axel Eggert, Tổng giám đốc Hiệp hội Thép châu Âu cho biết: “Chúng tôi đang mong đợi các biện pháp của Liên minh châu Âu để hỗ trợ ngành công nghiệp. Đó cần phải là một phản ứng cứng rắn. Vì vậy, điều này cũng sẽ có tác động rất lớn đến người sử dụng thép tại Mỹ vì họ phụ thuộc vào thép nhập khẩu từ Liên minh châu Âu. Có một số loại và sản phẩm mà ngành công nghiệp thép của Mỹ không sản xuất. Chi phí đối với người sử dụng thép tại Mỹ sẽ tăng 25%, nếu họ không có nguồn cung từ thị trường nội địa. Đó là điều đáng lo ngại đối với người tiêu dùng thép Mỹ”.

Vào năm 2018, khi ông Trump áp dụng một số mức thuế đối với thép trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, sản lượng thép của Mỹ đã tăng trưởng khiêm tốn, nhưng chi phí sản xuất ô tô, công cụ và máy móc cũng tăng lên, làm giảm sản lượng của các ngành công nghiệp đó hơn 3 tỷ USD vào năm 2021. Theo một phân tích được Ủy ban Thương mại Quốc tế công bố năm 2023, thuế quan đối với thép nhập khẩu trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump có thể đã khiến chi phí vượt quá lợi ích.