Nghị quyết 02 - Khơi thông nguồn lực, kiến tạo động lực để Hà Nội phát triển nhanh và bền vững

Ngày 17/3/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02 về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới - một văn kiện không chỉ định hình tương lai của Hà Nội, mà còn mở ra một không gian phát triển mới cho cả vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước. Đây không chỉ là một Nghị quyết mang tính định hướng, mà là một “thiết kế chiến lược” với tầm nhìn dài hạn, đặt Thủ đô vào vị thế trung tâm kiến tạo, dẫn dắt và lan tỏa.

Trên hành trình phát triển, Hà Nội luôn giữ vai trò đặc biệt, không chỉ là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia mà còn là nơi hội tụ, lan tỏa các giá trị văn hóa, lịch sử ngàn năm. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong thời kỳ hội nhập sâu rộng, Thủ đô cần một “bản thiết kế” chiến lược đủ tầm để tạo ra những bước chuyển căn cơ. Nghị quyết số 02 ra đời trong bối cảnh đó, xác lập rõ định hướng phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Nhấn mạnh ý nghĩa của Nghị quyết trong việc hoàn thiện thể chế, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, việc xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn hiện hữu, mà còn tạo hành lang pháp lý đủ rộng để Thủ đô chủ động, linh hoạt trong phát triển. Theo bà, đây là tiền đề quan trọng để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt sự phát triển của cả vùng và cả nước.

Nghị quyết số 02 đã xác lập một cách tiếp cận mới: phát triển Thủ đô không chỉ dựa vào mở rộng không gian hay gia tăng nguồn lực, mà phải dựa trên chất lượng thể chế và hiệu quả quản trị. Việc xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù cho Hà Nội không đơn thuần là “ưu tiên”, mà là điều kiện cần thiết để một đô thị đặc biệt có thể vận hành tương xứng với vai trò và quy mô của mình. Khi thể chế được “mở khóa”, các nguồn lực xã hội sẽ được khơi thông, tạo nên động lực tăng trưởng mạnh mẽ và bền vững hơn. Song hành với kinh tế, Nghị quyết 02 đặc biệt đề cao vai trò của văn hóa. Với Hà Nội, văn hóa không chỉ là di sản cần bảo tồn, mà còn là nguồn lực nội sinh có thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế thông qua các ngành công nghiệp văn hóa.

Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức - Viện trưởng Viện nghiên cứu Thăng Long chia sẻ: "Tiếp nối tinh thần Kết luận 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa cả nước, sự ra đời của Nghị quyết 02 dành riêng cho Hà Nội đã khẳng định tầm nhìn chiến lược, lấy con người và văn hóa làm trọng tâm. Việc phát huy nguồn lực nội sinh của Thăng Long – Hà Nội vốn là khát vọng chung, nhưng Nghị quyết 02 đã thực sự mang đến một luồng sinh khí mới, khơi dậy nguồn cảm hứng mạnh mẽ để chúng ta gìn giữ và phát huy kho tàng di sản đồ sộ. Đó chính là gia tài vô giá mà cha ông đã bồi đắp qua lịch sử 1.000 năm văn hiến của Thủ đô."

Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị xác lập rõ định hướng xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại, hướng tới một đô thị đáng sống, nơi con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển. Đây cũng là sự cụ thể hóa sâu sắc quan điểm nhất quán của Đảng, lấy dân làm gốc giá trị của một chiến lược phát triển không chỉ nằm ở những chỉ tiêu tăng trưởng mà phải được kiểm chứng bằng chất lượng sống bằng mức độ thụ hưởng của người dân. Điểm đột phá của Nghị quyết số 02 là đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế xã hội, giá trị văn hiến, bản sắc sáng tạo được xác định xuyên suốt. Điều đó cho thấy phát triển không chỉ là mở rộng không gian đô thị hay gia tăng quy mô kinh tế mà còn phải dựa trên nền tảng văn hóa, phát huy bản sắc riêng có của người Hà Nội thanh lịch, văn minh, đồng thời khơi dậy tinh thần sáng tạo để biến di sản thành tài sản, biến truyền thống thành nguồn lực cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập. Ông Phạm Tuấn Long - Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho rằng: "Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị vừa ban hành đã đặt ra những yêu cầu then chốt: Hà Nội phải giữ vững bản sắc văn hiến - văn minh - hiện đại. Đây chính là những giá trị cốt lõi để Thủ đô ổn định và phát triển bền vững trên nền tảng gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa tiêu biểu, đặc trưng của vùng đất Thăng Long."

Nghị quyết số 02 không chỉ là một văn kiện định hướng, mà là sự khẳng định tầm nhìn chiến lược đối với vai trò của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Điều quan trọng không nằm ở những mục tiêu được đặt ra, mà ở cách những mục tiêu ấy được cụ thể hóa thành chính sách, hành động và kết quả thực tiễn. Nghị quyết 02 không chỉ hướng tới một Hà Nội phát triển về quy mô, mà là một đô thị có chiều sâu – nơi tăng trưởng kinh tế gắn với chất lượng sống, nơi hiện đại hóa song hành với gìn giữ bản sắc, và nơi mỗi bước tiến đều góp phần nâng tầm vị thế quốc gia. Đó cũng chính là con đường để Hà Nội thực sự trở thành một trung tâm có sức lan tỏa, không chỉ trong nước mà còn trong khu vực và trên thế giới.