Nghị quyết 79 tạo động lực mới để kinh tế Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt

Theo các chuyên gia, Nghị quyết 79 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển kinh tế Nhà nước, từ quản lý sang kiến tạo, từ dàn trải sang tập trung nguồn lực, hướng tới xây dựng những “sếu đầu đàn” đủ tầm vóc, đủ năng lực và đủ sức lan tỏa cho tăng trưởng dài hạn.

Thông tin từ Bộ Tài chính, khối doanh nghiệp Nhà nước hiện là một thực thể khổng lồ với 671 đơn vị, nắm giữ nguồn lực tài chính ở quy mô chưa từng có. Tổng tài sản của khu vực này đã vượt ngưỡng 5,6 triệu tỷ đồng, cùng vốn chủ sở hữu đạt gần 3 triệu tỷ đồng. Dù mang trọng trách là 'mạch máu' của nền kinh tế với doanh thu hàng năm xấp xỉ 3,3 triệu tỷ đồng, nhưng tổng lợi nhuận trước thuế của các doanh nghiệp Nhà nước mới chỉ dừng lại ở mức hơn 227 ngàn tỷ đồng, tức là biên lợi nhuận mới chỉ đạt khoảng trên 6,8% chưa tính thuế.

Các chuyên gia nhận định, một trong những nguyên nhân là hiệu quả sử dụng vốn của khu vực này vẫn chưa đạt kỳ vọng. Tiến sĩ Nguyễn Đức Độ, Phó viện trưởng Viện Kinh tế Tài chính - Học viện Tài chính cho rằng: "Khu vực doanh nghiệp Nhà nước hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, vì vậy chúng ta cần một nghị quyết đủ mạnh để khơi thông nguồn lực này. Thực tế cho thấy, doanh nghiệp Nhà nước đang đối mặt với bài toán lớn về động lực tăng trưởng khi so sánh với khu vực tư nhân. Chính vì vậy, việc đổi mới phương thức điều hành và cách thức giao chỉ tiêu là vô cùng cấp thiết. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là Nhà nước cần chủ động nhường lại những lĩnh vực không thiết yếu cho khu vực tư nhân. Một trong những giải pháp then chốt là phải đẩy mạnh cổ phần hóa - vốn đã bị chững lại trong suốt thập kỷ qua. Chúng ta kỳ vọng Nghị quyết 19 sẽ trở thành 'cú hích' mạnh mẽ, tạo động lực mới để tiến trình cổ phần hóa chuyển mình nhanh chóng và thực chất hơn."

Chính vì thế, nền kinh tế cần một "cú hích" đủ mạnh để khơi thông thể chế, tạo sự bứt phá cho doanh nghiệp Nhà nước. Để thực hiện được điều này, Nghị quyết 79 đã tạo ra bước ngoặt khi xác định doanh nghiệp Nhà nước không còn cạnh tranh trực diện, mà trở thành "lực kéo" chiến lược cho khu vực tư nhân. Điểm đột phá nằm ở sự tách bạch rõ ràng giữa nhiệm vụ chính trị và hoạt động kinh doanh. Đồng thời, việc tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực then chốt được kỳ vọng sẽ giúp sử dụng hiệu quả hơn vốn và tài sản Nhà nước.

Theo Tiến sĩ Võ Trí Thành, Chuyên gia kinh tế, Nghị quyết 79 chia sẻ rõ nội hàm của khái niệm “vai trò chủ đạo, dẫn dắt” của kinh tế Nhà nước, đây là khái niệm từng gây nhiều tranh luận trong thực tiễn. Chủ đạo trước hết là vai trò trụ cột ổn định vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế như an ninh năng lượng, an ninh tài chính, an ninh lương thực. Quan trọng hơn, vai trò dẫn dắt thể hiện ở việc đi trước, mở đường trong những lĩnh vực then chốt, chiến lược, dài hạn - nơi khu vực tư nhân không đủ nguồn lực, không muốn hoặc không thể đầu tư. Khi doanh nghiệp Nhà nước tập trung đầu tư vào hạ tầng, năng lượng, công nghệ lõi hay các ngành công nghiệp nền tảng, giá trị không chỉ nằm ở hiệu quả trực tiếp của từng dự án, mà còn ở hiệu ứng lan tỏa, kích hoạt chuỗi cung ứng, tạo đơn hàng dài hạn, mở ra không gian hợp tác công - tư và kéo khu vực tư nhân cùng phát triển.

Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và chính sách Kinh tế tài chính, Bộ Tài chính nhấn mạnh, tính “dẫn dắt” của kinh tế Nhà nước không nên hiểu là mở rộng sở hữu hay bao phủ thêm thị trường, mà là tạo lập và mở rộng thị trường theo hướng minh bạch, có chuẩn mực và có khả năng dự báo.

Nghị quyết 79 không chỉ đặt ra yêu cầu đổi mới đối với bản thân khu vực doanh nghiệp Nhà nước, mà còn gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về cách thức Nhà nước tham gia và điều hành nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới. Khi kinh tế Nhà nước làm tròn vai trò dẫn dắt, làm 'sếu đầu đàn' mở đường, thì các doanh nghiệp tư nhân sẽ có điểm tựa để vững tin đầu tư vào những lĩnh vực khó như bán dẫn hay công nghệ xanh.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, sau những định hướng lớn và các cải cách về thể chế, điều được đặt ra lúc này là khả năng chuyển hóa chủ trương thành hành động cụ thể. Kỳ vọng không chỉ dừng ở việc tháo gỡ rào cản, mà là tạo ra những chuyển biến thực chất trong quản trị, điều hành và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước.