Tại hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026, định hướng hoạt động 6 tháng cuối năm lĩnh vực thông tin điện tử, diễn ra chiều 24/6, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do thông tin về các trường hợp có thể dẫn tới vi phạm bản quyền tác phẩm báo chí.
Theo ông Lê Quang Tự Do, khái niệm "tác phẩm báo chí" đã được quy định trong Luật Báo chí năm 2016 và Luật Báo chí sửa đổi năm 2025 gần như giữ nguyên nội dung này. Điều mọi người băn khoăn nhất hiện nay là việc chia sẻ tác phẩm báo chí trên mạng được hiểu như thế nào.
Trường hợp thứ nhất khi người dùng chia sẻ đường link bài báo. Căn cứ vào định nghĩa "tác phẩm báo chí," đường link không phải là tác phẩm báo chí, đó chỉ là đường dẫn tới tác phẩm báo chí. Khi người dùng chỉ chia sẻ đường link họ cũng không được lợi gì, người khác bấm vào vẫn được chuyển tới trang của cơ quan báo chí để đọc nội dung. Vì vậy, việc chia sẻ đường link hoàn toàn không vi phạm bản quyền.
Trường hợp thứ hai là chia sẻ đường link kèm theo một phần nội dung hoặc toàn bộ nội dung tác phẩm báo chí. Trong trường hợp cơ quan báo chí chưa cho phép người dùng chia sẻ, đây là hành vi vi phạm bản quyền.
Một trường hợp khác là lấy thông tin từ một bài báo rồi viết lại bằng câu chữ khác, không sao chép nguyên văn nhưng vẫn sử dụng toàn bộ ý chính của bài báo đó. Nếu đó là thông tin gốc chỉ có một cơ quan báo chí khai thác được thì việc lấy lại để viết lại vẫn là hành vi vi phạm bản quyền.
Ngược lại, nếu đó là thông tin phổ biến, nhiều cơ quan báo chí và nhiều người trên mạng xã hội đều có thể tiếp cận, chẳng hạn như một vụ tai nạn giao thông hoặc thông tin thời tiết, thì không bị xem là vi phạm bản quyền.
Tuy nhiên, nếu bài báo có những thông tin đặc thù được tạo ra từ công sức riêng của phóng viên, ví dụ nội dung phỏng vấn, phân tích hoặc các chi tiết độc quyền mà người khác dựa vào đó để viết lại, thì vẫn có thể bị xem là vi phạm bản quyền.
Nguyên tắc là ai tạo ra sản phẩm thì người đó có quyền bản quyền và quyền liên quan. Người khác khi sử dụng, dù với mục đích thương mại hay phi thương mại, đều phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền.
Trong từng trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền sẽ phải xem xét, đối chiếu và thẩm định để xác định có vi phạm hay không. Pháp luật về bản quyền và các nghị định xử phạt chỉ đưa ra các nguyên tắc, tiêu chí và khung xử lý chung. Khi phát sinh vụ việc cụ thể, cơ quan chức năng sẽ căn cứ vào các quy định đó để xem xét và đánh giá.
Nghị định số 174/2026/NĐ-CP (quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin) được Chính phủ ban hành vào ngày 15/5/2026. Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
Đáng chú ý, Điều 95 khoản 1 điểm d Nghị định 174 quy định: “Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ”.
Điểm đáng chú ý là nghị định sử dụng các cụm từ: “tác phẩm báo chí”; “cung cấp, chia sẻ”; “không được sự đồng ý của chủ thể quyền”.
