Bảo tàng Hà Nội vừa tiếp nhận những hiện vật tiêu biểu về loại hình rối độc diễn từ nghệ sĩ Dương Văn Học nhằm đưa múa rối vào không gian trưng bày để di sản đến gần thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế.
Nghệ sĩ Dương Văn Học sinh năm 1942 tại phố Hàng Bạc (Hà Nội) - nơi lưu giữ nhiều lớp trầm tích văn hóa của đất Kinh kỳ. Ông bén duyên với nghệ thuật từ nghề biên đạo múa, trước khi tìm thấy con đường trọn đời của mình trong thế giới rối. Với sự nhạy cảm của một người làm nghệ thuật biểu diễn và tư duy hiện đại của một đạo diễn sân khấu, ông đã xây dựng nền tảng cho rối độc diễn tại Việt Nam, biến hình thức này từ thử nghiệm cá nhân thành một ngôn ngữ nghệ thuật mới mẻ, có khả năng truyền tải chiều sâu cảm xúc mà vẫn gần gũi, mộc mạc.
Nghệ sĩ Dương Văn Học chia sẻ: "Nghệ thuật múa rối độc diễn là một loại hình vô cùng đặc biệt. Chỉ với một người điều khiển và những con rối vô tri, nhưng người nghệ sĩ có thể tái hiện trọn vẹn mọi cung bậc của đời sống, giúp khán giả thấu cảm được nhân tình thế thái. Qua bàn tay của người nghệ sĩ, ranh giới giữa thực và ảo mờ dần, khiến người ta cảm nhận rằng 'rối mà không dối', rối cũng có linh hồn và cảm xúc như con người. Chính những tràng pháo tay ủng hộ nồng nhiệt của công chúng là nguồn động lực lớn lao, giúp tôi thêm hào hứng, quyết tâm gắn bó và cống hiến hết mình cho nghiệp diễn".
Nghệ sĩ Dương Văn Học đã mở đường để nghệ thuật rối độc diễn Việt Nam được biết đến rộng rãi trên thế giới. Mới đây, hơn 30 tác phẩm và hiện vật đặc sắc đã được nghệ sĩ Dương Văn Học hiến tặng Bảo tàng Hà Nội. Đây không chỉ là những hiện vật trưng bày, mà còn là những câu chuyện sống động, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị của nghệ thuật rối truyền thống, đồng thời khơi dậy niềm hứng khởi sáng tạo cho thế hệ trẻ.
Ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội cho hay: "Trước hết, chúng tôi muốn tôn vinh một người nghệ sĩ đã dành trọn cuộc đời mình cho nghệ thuật múa rối độc diễn. Rất đáng quý là ông đã nhận lời đồng hành cùng Bảo tàng Hà Nội trong hành trình này. Thông qua sự hợp tác này, chúng tôi không chỉ muốn tôn vinh các giá trị di sản quý báu mà còn mong muốn 'thổi' vào đó hơi thở của thời đại, làm mới di sản bằng những góc nhìn đương đại. Chúng tôi muốn những con rối không còn lặng lẽ trên bục trưng bày, mà phải thực sự 'sống' và kể lại những câu chuyện của cha ông ngay tại không gian sáng tạo của Bảo tàng Hà Nội".
Những nghệ sĩ chân chính tâm huyết với văn hóa dân tộc ngày càng cao tuổi, có nhiều loại hình biểu diễn nghệ thuật khó có chỗ đứng trong dòng chảy cuộc sống hiện đại. Do đó, Bảo tàng Hà Nội đang từng bước nỗ lực đưa nghệ thuật biểu diễn, trong đó có múa rối vào không gian trưng bày, đưa di sản đến gần thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế để công chúng biết, hiểu và thêm trân trọng di sản nước nhà, bởi nếu chậm trễ, nguy cơ mai một rất lớn.
Nhà hát Múa rối Thăng Long đã tổ chức tọa đàm khoa học “Bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật rối trong cuộc sống đương đại” dưới sự chỉ đạo của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nhằm nhìn lại thực trạng và tìm kiếm giải pháp tiếp tục bảo tồn và phát triển nghệ thuật rối - một di sản phi vật thể độc đáo của dân tộc.
Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội - Bảo tàng Hà Nội đã tổ chức tọa đàm và khai mạc trưng bày chuyên đề “Dương Văn Học – Người kể chuyện bằng rối” nhằm tôn vinh nghệ thuật rối độc diễn – loại hình biểu đạt đặc sắc do nghệ sĩ Dương Văn Học khởi xướng và phát triển.
Từ khoá
Với những người con sinh ra và lớn lên ở phố cổ Hà Nội, hồ Gươm vốn dĩ đã quá đỗi quen thuộc nhưng trong những ngày này, không gian di sản ấy lại mang đến một cảm xúc hoàn toàn mới mẻ khi tuyến cầu cạn nghệ thuật mang tên "Dải lụa ký ức" chính thức mở cửa đón người dân và du khách vào trải nghiệm.
Nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Nhà hát Kịch Hà Nội vừa ra mắt chương trình nghệ thuật “Thời khắc”, mở ra hướng tiếp cận mới khi kết hợp lịch sử, văn hóa, nghệ thuật sân khấu với công nghệ hiện đại, góp phần đưa những câu chuyện của Hà Nội đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ.
Điểm chung của các hoạt động văn hóa diễn ra tại Hà Nội trong thời gian gần đây đó là được tổ chức tại nhiều không gian di sản như Hoàng Thành Thăng Long, Văn Miếu Quốc Tử Giám, hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát lớn,… Việc đưa các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đến với những không gian giàu giá trị lịch sử không chỉ tạo thêm trải nghiệm cho người dân và du khách, mà còn mở ra hướng khai thác, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại.
Trong tháng 9 và tháng 10 năm nay, Hà Nội diễn ra nhiều sự kiện văn hóa với quy mô lớn, đa dạng về nội dung và hình thức tổ chức. Từ các chương trình biểu diễn, trưng bày đến những hoạt động trải nghiệm, mỗi sự kiện mang đến một sắc màu riêng, góp phần tạo nên không khí văn hóa sôi động tại Thủ đô.
Là điểm du lịch tiêu biểu của thành phố, Bảo tàng Hà Nội không chỉ là nơi gìn giữ, bảo quản hiện vật, mà còn trở thành không gian trải nghiệm của công chúng mọi lứa tuổi. Dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, một phần ký ức đặc biệt của nhân dân Hà Nội về một thời khói lửa nhưng tràn đầy niềm tin vào tương lai tươi sáng đã mang đến nhiều cảm xúc trong lòng công chúng.
Di sản không chỉ nằm trong những công trình được gìn giữ hay những câu chuyện của quá khứ. Khi được đặt trong những cách tiếp cận mới, di sản có thể trở thành một phần của đời sống đương đại, tạo ra những trải nghiệm mới và mở thêm cơ hội để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển.
