Bảo tàng Hà Nội vừa tiếp nhận những hiện vật tiêu biểu về loại hình rối độc diễn từ nghệ sĩ Dương Văn Học nhằm đưa múa rối vào không gian trưng bày để di sản đến gần thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế.
Nghệ sĩ Dương Văn Học sinh năm 1942 tại phố Hàng Bạc (Hà Nội) - nơi lưu giữ nhiều lớp trầm tích văn hóa của đất Kinh kỳ. Ông bén duyên với nghệ thuật từ nghề biên đạo múa, trước khi tìm thấy con đường trọn đời của mình trong thế giới rối. Với sự nhạy cảm của một người làm nghệ thuật biểu diễn và tư duy hiện đại của một đạo diễn sân khấu, ông đã xây dựng nền tảng cho rối độc diễn tại Việt Nam, biến hình thức này từ thử nghiệm cá nhân thành một ngôn ngữ nghệ thuật mới mẻ, có khả năng truyền tải chiều sâu cảm xúc mà vẫn gần gũi, mộc mạc.
Nghệ sĩ Dương Văn Học chia sẻ: "Nghệ thuật múa rối độc diễn là một loại hình vô cùng đặc biệt. Chỉ với một người điều khiển và những con rối vô tri, nhưng người nghệ sĩ có thể tái hiện trọn vẹn mọi cung bậc của đời sống, giúp khán giả thấu cảm được nhân tình thế thái. Qua bàn tay của người nghệ sĩ, ranh giới giữa thực và ảo mờ dần, khiến người ta cảm nhận rằng 'rối mà không dối', rối cũng có linh hồn và cảm xúc như con người. Chính những tràng pháo tay ủng hộ nồng nhiệt của công chúng là nguồn động lực lớn lao, giúp tôi thêm hào hứng, quyết tâm gắn bó và cống hiến hết mình cho nghiệp diễn".
Nghệ sĩ Dương Văn Học đã mở đường để nghệ thuật rối độc diễn Việt Nam được biết đến rộng rãi trên thế giới. Mới đây, hơn 30 tác phẩm và hiện vật đặc sắc đã được nghệ sĩ Dương Văn Học hiến tặng Bảo tàng Hà Nội. Đây không chỉ là những hiện vật trưng bày, mà còn là những câu chuyện sống động, góp phần bảo tồn và lan tỏa giá trị của nghệ thuật rối truyền thống, đồng thời khơi dậy niềm hứng khởi sáng tạo cho thế hệ trẻ.
Ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội cho hay: "Trước hết, chúng tôi muốn tôn vinh một người nghệ sĩ đã dành trọn cuộc đời mình cho nghệ thuật múa rối độc diễn. Rất đáng quý là ông đã nhận lời đồng hành cùng Bảo tàng Hà Nội trong hành trình này. Thông qua sự hợp tác này, chúng tôi không chỉ muốn tôn vinh các giá trị di sản quý báu mà còn mong muốn 'thổi' vào đó hơi thở của thời đại, làm mới di sản bằng những góc nhìn đương đại. Chúng tôi muốn những con rối không còn lặng lẽ trên bục trưng bày, mà phải thực sự 'sống' và kể lại những câu chuyện của cha ông ngay tại không gian sáng tạo của Bảo tàng Hà Nội".
Những nghệ sĩ chân chính tâm huyết với văn hóa dân tộc ngày càng cao tuổi, có nhiều loại hình biểu diễn nghệ thuật khó có chỗ đứng trong dòng chảy cuộc sống hiện đại. Do đó, Bảo tàng Hà Nội đang từng bước nỗ lực đưa nghệ thuật biểu diễn, trong đó có múa rối vào không gian trưng bày, đưa di sản đến gần thế hệ trẻ và bạn bè quốc tế để công chúng biết, hiểu và thêm trân trọng di sản nước nhà, bởi nếu chậm trễ, nguy cơ mai một rất lớn.
Nhà hát Múa rối Thăng Long đã tổ chức tọa đàm khoa học “Bảo tồn và phát huy di sản nghệ thuật rối trong cuộc sống đương đại” dưới sự chỉ đạo của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nhằm nhìn lại thực trạng và tìm kiếm giải pháp tiếp tục bảo tồn và phát triển nghệ thuật rối - một di sản phi vật thể độc đáo của dân tộc.
Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội - Bảo tàng Hà Nội đã tổ chức tọa đàm và khai mạc trưng bày chuyên đề “Dương Văn Học – Người kể chuyện bằng rối” nhằm tôn vinh nghệ thuật rối độc diễn – loại hình biểu đạt đặc sắc do nghệ sĩ Dương Văn Học khởi xướng và phát triển.
Từ khoá
Truyện cổ tích Việt Nam không chỉ lưu giữ những câu chuyện dân gian mà còn chứa đựng nét văn hóa được truyền qua nhiều thế hệ. Khi những câu chuyện ấy được chuyển ngữ để đến với độc giả quốc tế, người dịch phải vừa truyền tải trọn vẹn nội dung, vừa giữ được sắc thái văn hóa trong từng câu chữ. Workshop “Nôm na thì dịch làm sao?” diễn ra mới đây tại Hà Nội đã mang đến góc nhìn về hành trình chuyển ngữ những câu chuyện dân gian Việt Nam.
Tại Trung tâm Nghiên cứu Dâu tằm tơ Trung ương, Bảo tàng Dâu tằm tơ lụa đã chính thức mở cửa đón du khách tới tham quan.
Từ những dãy núi trùng điệp, những cột mốc thiêng liêng nơi địa đầu Tổ quốc đến nhịp sống bình dị của đồng bào các dân tộc vùng biên, mỗi khuôn hình là một câu chuyện về vẻ đẹp đất nước, con người Việt Nam. Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật cấp Quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc nhằm tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, những giá trị văn hóa đặc sắc tại các vùng biên giới.
Không sử dụng những chất liệu cầu kỳ, nghệ sĩ Nhật Bản Kito Kengo đã lựa chọn cách tiếp cận gần gũi, đưa những đồ vật quen thuộc vào một không gian sắp đặt mới, khơi gợi sự tò mò và khả năng khám phá của người xem, đồng thời tạo nên một không gian giao thoa văn hóa Việt - Nhật đầy thú vị thông qua triển lãm mang tên “Huyễn sắc xoay vần”.
Từ ngày 13 - 29/11 tới, Hà Nội sẽ trở thành không gian sáng tạo đa sắc màu với hàng loạt hoạt động nghệ thuật, thiết kế, triển lãm và trải nghiệm văn hóa đặc sắc trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề "Thăng Long Kẻ Nghệ".
Người dân Hà Nội sẽ có cơ hội thưởng thức một chương trình nghệ thuật quy mô lớn chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam vào tháng 11 tới. Đáng chú ý, hơn 38.000 vé miễn phí dự kiến được phát hành, tạo điều kiện để đông đảo công chúng trực tiếp hòa mình vào ngày hội văn hóa tại Thủ đô.
