Soobin và hành trình đưa Xẩm đến trường
SaoNghệ sĩ Soobin đã khởi xướng dự án “Xẩm đến trường” nhằm đưa nghệ thuật Xẩm đến gần hơn với thế hệ trẻ và Hà Nội là chặng dừng chân đầu tiên của dự án.
Người lan tỏa nghệ thuật truyền thống
Với mong ước lan tỏa sức sống của âm nhạc dân gian trong đời sống cộng đồng, Nghệ nhân nhân dân Phan Thị Kim Dung (phường Thanh Xuân) đã dành nhiều thời gian và tâm huyết để Câu lạc bộ Dân ca làng Mọc Quan Nhân được lan tỏa tới mọi người về việc gìn giữ những nét đẹp văn hóa nghệ thuật truyền thống của đất Hà thành xưa. Bà được đề nghị tặng danh hiệu Công dân ưu tú Thủ đô năm 2024.
Đã thành thông lệ, cứ vào tối thứ 6 hàng tuần, Câu lạc bộ Dân ca làng Mọc Quan Nhân lại rộn ràng lời ca, tiếng hát của các bà, các chị, các em học sinh. Dù độ tuổi khác nhau nhưng ai cũng nhiệt tình luyện tập với niềm đam mê nghệ thuật truyền thống. Bà Chu Thị Liên - Thành viên Câu lạc bộ Dân ca làng Mọc Quan Nhân cho biết: Hơn chục năm qua, câu lạc bộ đã trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc của những nghệ sĩ không chuyên làng Mọc Quan Nhân yêu thích làn điệu dân ca : "Tôi theo bà Dung đã được mười năm rồi. Khi tham gia các cuộc họp hội này, tôi cũng đã được đi biểu diễn ở nhiều nơi. Tôi thấy nghệ thuật này rất là mộc mạc, chân thành, đi vào đời sống xã hội. Tôi rất thích tham gia. Thông qua câu lạc bộ này, tôi muốn truyền tải đến mọi người tình yêu và đam mê nghệ thuật truyền thống của Hà Nội, nhằm củng cố thêm đời sống văn hóa tinh thần của mọi người."
Bằng giọng ca truyền cảm, đầy nhiệt huyết, nghệ nhân Phan Thị Kim Dung đã chiếm được cảm tình của các thành viên trong câu lạc bộ. Mặc dù không sinh ra tại Hà Nội, nhưng bằng tình yêu và niềm đam mêm nghệ thuật, nghệ nhân Phan Thị Kim Dung đã coi làng Mọc Quan Nhân là quê hương thứ hai để tiếp nối truyền thống văn hóa của mảnh đất Thăng Long xưa và truyền lửa niềm đam mê nghệ thuật của mình.
Nghệ nhân Phan Thị Kim Dung chia sẻ: "Trở về với làng Mọc Quan Nhân, tôi luôn cảm thấy một sự ấm áp lạ kỳ. Đây là vùng đất có truyền thống nghệ thuật xưa rất sâu dày, đặc biệt là phiên chợ truyền thống ngày 27 hay còn gọi là 'chợ hát Xẩm' đã tồn tại hơn trăm năm. Đúng là 'đất lành chim đậu', dường như trời định cho tôi gắn bó với nơi này. Từ lâu, tôi đã coi đây là quê hương thứ hai của mình bởi lối sống tình cảm, trọng nghĩa tình của bà con lối xóm. Xuất phát từ tình yêu đó, tôi luôn mong muốn được đem chút vốn liếng nghệ thuật của mình để đóng góp, gìn giữ và làm đẹp thêm cho phong trào văn hóa của quê hương."
Sau hơn 15 năm thành lập, đến nay Câu lạc bộ Dân ca làng Mọc Quan Nhân đã thu hút trên 50 hội viên sinh hoạt thường xuyên. Từ năm 2009 đến nay, nghệ nhân Phan Thị Kim Dung đã tổ chức nhiều lớp truyền dạy miễn phí bộ môn hát xẩm, hát văn, hát sênh tiền cho các tổ chức, nhà trường và ở khu dân cư. Chị Trần Thị Thu Giang (phường Thanh Xuân) rất yên tâm khi gửi con tại câu lạc bộ do nghệ nhân Phan Thị Kim Dung phụ trách.
Chị Giang cho hay: "Bà luôn hướng dẫn các con bằng tất cả sự tận tình, khiến đám trẻ vô cùng hào hứng. Cứ mỗi dịp cuối tuần, các con lại rủ nhau đến Văn Chỉ để được bà chỉ dạy. Nhờ có sự dìu dắt của bà, các thế hệ măng non đã được tiếp cận và bồi đắp tình yêu với nghệ thuật Ca trù. Đây là cầu nối trân quý để những giá trị truyền thống xưa cũ của làng Quan Nhân được tiếp nối và gìn giữ vẹn nguyên cho đến tận mai sau."
Ngoài truyền dạy các kỹ năng hát và biểu diễn hát Xẩm, Nghệ nhân nhân dân Phan Thị Kim Dung còn truyền bá các loại hình dân ca vùng miền, dân ca quan họ Bắc Ninh, làn điệu chèo cổ, hát văn... Từ các câu lạc bộ này, đến nay một số trường học trên địa bàn Thanh Xuân đã tổ chức cho học sinh hát dưới cờ, nhằm lan tỏa niềm đam mê nghệ thuật dân gian truyền thống. Em Hà Minh Thu - Thành viên Câu lạc bộ Dân ca làng Mọc Quan Nhân rất vui khi được tham gia học hát tại đình Quan Nhân nơi Nghệ sĩ nhân dân Phan Thị Kim Dung chủ nhiệm câu lạc bộ hướng dẫn: "Con theo học hát xẩm của bà Dung được sáu năm rồi ạ. Con thấy bà Dung rất là tận tình chỉ bảo, rất là chu đáo. Trong quá trình học, con đã được học rất nhiều những bài ca dao từ ngày xưa, theo con được biết truyền thống của làng từ thời xa xưa và con muốn là người tiếp nối truyền thống này."
Niềm hạnh phúc lớn nhất của nghệ nhân Phan Thị Kim Dung là đã tiếp thêm nghị lực và niềm đam mê nghệ thuật cho các thành viên câu lạc bộ. Những thành tích đáng ghi nhận từ các cuộc thi, các cuộc biểu diễn trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh thành, góp phần thúc đẩy phong trào văn hóa văn nghệ truyền thống tại cơ sở ngày càng phát triển, đưa văn hóa truyền thống thực sự là nền tảng tinh thần của xã hội và lan tỏa được đam mê tới cộng đồng.
Nghệ nhân Phan Thị Kim Dung chia sẻ thêm: "Đến nay, tôi đang trực tiếp dìu dắt Câu lạc bộ Nghệ thuật truyền thống quận Thanh Xuân. Đây là lớp hạt nhân chuyên sâu, tập trung đào tạo các bộ môn nghệ thuật cổ truyền như hát Xẩm, Chèo cổ và hát Văn. Trong suốt 5 năm qua, lớp học này đã gặt hái được những thành công vang dội. Đặc biệt, vào cuối năm 2023 vừa qua, các học trò của tôi đã xuất sắc giành giải Nhất toàn thành phố Hà Nội. Hiện tại, tôi vẫn đang tiếp tục duy trì và đào tạo một lớp nghệ thuật mới tại Trung tâm Văn hóa quận Thanh Xuân để nối dài dòng chảy di sản."
Dù đã ở tuổi ngoài 70, song giọng ngâm ca trù của nghệ nhân Phan Thị Kim Dung vẫn trong trẻo, lắng đọng, cuốn hút người nghe. Mong muốn lớn nhất của bà là tiếp tục duy trì được câu lạc bộ, thu hút thêm được những thế hệ trẻ yêu thích và học môn nghệ thuật truyền thống. Và hơn cả, bà mong muốn được các cấp các ngành quan tâm, tạo điều kiện cho câu lạc bộ sinh hoạt để góp phần gìn giữ và bảo tồn môn nghệ thuật đặc sắc của dân tộc. Bà đã vinh dự được tặng Huy chương Vàng Liên hoan hát Văn và hát Chầu văn khu vực đồng bằng sông Hồng năm 2010, Huy chương Vàng tiết mục hát Xẩm Nhị tình tại Liên hoan Nghệ thuật quần chúng đàn, hát dân ca khu vực Bắc Trung bộ và Châu thổ sông Hồng.
