Nhận biết và tránh rơi vào bẫy lừa đảo qua mạng

Làm thế nào để không trở thành nạn nhân của các chiêu trò lừa đảo trên mạng? Đó là câu hỏi mà nhiều người đặt ra khi các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi, đánh vào tâm lý hoang mang, lòng tham hoặc sự cả tin của nạn nhân.

Nhận biết và tránh rơi vào bẫy lừa đảo qua mạng

Các cuộc gọi giả danh công an, tin nhắn lừa đảo ngân hàng, lời mời đầu tư sinh lời khủng hay thậm chí những kịch bản lừa đảo được dàn dựng công phu… đều có chung một mục đích: lấy tiền hoặc thông tin cá nhân của người dùng.

Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với TS. Đoàn Trung Sơn - Chuyên gia an ninh mạng nhằm chia sẻ tới độc giả những biện pháp bảo vệ bản thân trước những chiếc bẫy trên không gian số.

Phóng viên: Ông có nhận định như thế nào về tình hình lừa đảo đang diễn ra thông qua các cuộc gọi trên không gian mạng?

TS. Đoàn Trung Sơn: Thời gian vừa qua, các hình thức lừa đảo đã không còn giới hạn trên không gian mạng mà có sự kết hợp tinh vi giữa môi trường online và đời sống thực tế. Tội phạm chủ động gắn các kịch bản lừa đảo vào những sự kiện cụ thể, thân thuộc trong cuộc sống thường nhật, khiến nạn nhân mất cảnh giác và dễ dàng sập bẫy. Đáng chú ý, thay vì tự xây dựng kịch bản thủ công, đối tượng lừa đảo hiện nay đã biết tận dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT để tạo ra những kịch bản dẫn dụ cực kỳ chuyên nghiệp và khó nhận diện.

Dự báo trong thời gian tới, thay vì chỉ dừng lại ở việc khai thác tâm lý hay đánh cắp thông tin, tội phạm sẽ đẩy mạnh sử dụng các loại mã độc nguy hiểm, điển hình là Ransomware để mã hóa dữ liệu và tống tiền nạn nhân. Việc ứng dụng mã độc không chỉ làm cho các thủ đoạn trở nên tinh vi hơn mà còn tạo ra những rào cản kỹ thuật phức tạp, gây khó khăn rất lớn cho công tác điều tra và đấu tranh phá án của các lực lượng chức năng.

Phóng viên: Theo ông, các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng được chia thành các nhóm như thế nào và hình thức nào đang phổ biến hiện nay?

TS. Đoàn Trung Sơn: Dưới góc độ phân loại, tôi đồng tình với cách tiếp cận của Bộ Công an khi chia các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến thành ba nhóm chính: giả mạo thương hiệu; chiếm đoạt tài khoản và các hình thức kết hợp khác.

Trên nền tảng đó, thực tế hiện nay đang xuất hiện nhiều thủ đoạn biến tướng cực kỳ tinh vi. Đáng chú ý nhất là việc sử dụng công nghệ Deepfake và Deepvoice để giả mạo cuộc gọi video, hay tinh vi như việc giả mạo biên lai chuyển tiền thành công. Các đối tượng còn giả danh cơ quan công an, kiểm sát để gây áp lực tâm lý, hoặc sử dụng tin nhắn SMS lừa đảo, tung tin giả về các cuộc gọi mất tiền (như Flash AI) để dẫn dụ nạn nhân. Thậm chí, chúng còn thực hiện chiêu trò 'chuyển tiền nhầm' vào tài khoản ngân hàng hoặc cung cấp dịch vụ 'lấy lại tiền' cho những người đã từng bị lừa nhằm chiếm đoạt tài sản thêm một lần nữa.

Xu hướng tội phạm trong thời gian tới sẽ không chỉ dừng lại ở việc khai thác yếu tố tâm lý hay xây dựng kịch bản dẫn dụ. Chúng ta cần đặc biệt cảnh giác khi tội phạm đang có dấu hiệu khai thác triệt để việc cài cắm mã độc vào các chiêu thức lừa đảo. Sự kết hợp giữa kịch bản thao túng tâm lý và công nghệ mã độc sẽ khiến các thủ đoạn trở nên phức tạp hơn bao giờ hết, đặt ra thách thức rất lớn cho người dân và các cơ quan chức năng trong việc phòng chống.

Phóng viên: Có thể thấy thời gian qua, các cơ quan chức năng đã liên tục tuyên truyền, nhắc nhở người dân về các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng, tuy nhiên vẫn có rất nhiều người dân vẫn bị mắc bẫy của các đối tượng lừa đảo. Theo ông, tại sao tình trạng trên vẫn tiếp diễn liên tục? Và ông có lời khuyên gì tới người dân, những người đang trực tiếp sử dụng với các nền tảng số hiện nay.

TS. Đoàn Trung Sơn: Thực tế thời gian qua, dù các cơ quan chức năng đã quyết liệt đẩy mạnh tuyên truyền về các thủ đoạn lừa đảo đến đông đảo quần chúng nhân dân, nhưng số vụ vi phạm vẫn không có dấu hiệu thuyên giảm, thậm chí còn gia tăng. Theo quan điểm của tôi, một trong những nguyên nhân cốt lõi nằm ở chính sự phát triển bùng nổ của khoa học công nghệ.

Công nghệ luôn là con dao hai lưỡi: bên cạnh việc mở ra những cơ hội phát triển, nó đồng thời tạo ra những 'khoảng tối' để tội phạm lợi dụng và thực hiện các chiêu thức lừa đảo một cách tinh vi hơn. Điển hình như việc sử dụng công nghệ Deepfake hay Deepvoice để giả lập hình ảnh, giọng nói, khiến nạn nhân hoàn toàn mất cảnh giác. Bên cạnh đó, các loại tài sản số như Bitcoin cũng đang bị giới tội phạm triệt để lợi dụng như một công cụ hữu hiệu để che giấu danh tính và xóa dấu vết trong các giao dịch phi pháp trên không gian mạng. Chính sự hỗ trợ của những công nghệ mới này đã khiến cuộc chiến chống tội phạm mạng trở nên cam go và phức tạp hơn bao giờ hết.

Công nghệ ngày càng phát triển, kẻ lừa đảo cũng không ngừng đổi mới chiêu thức. Nhưng một nguyên tắc bất biến là: “Không dễ dàng tin tưởng, không vội vàng hành động và luôn kiểm chứng thông tin”. Hãy nhớ rằng, không có bữa ăn nào là miễn phí trên mạng. Luôn tỉnh táo, cập nhật kiến thức về an toàn thông tin, và chia sẻ những kinh nghiệm này với người thân, bạn bè để cùng nhau xây dựng một môi trường trực tuyến an toàn hơn.

Tin liên quan

Tiếp tục tăng cường đấu tranh với tội phạm mạng

Tiếp tục tăng cường đấu tranh với tội phạm mạng

An ninh trật tự

Tội phạm mạng không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn tạo ra những hệ lụy nghiêm trọng về tâm lý và an ninh xã hội. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh và nâng cao nhận thức cộng đồng, nhằm bảo đảm an toàn cho người dân trên không gian mạng.

Cẩn trọng trước chiêu trò 'tâm linh số'

Cẩn trọng trước chiêu trò 'tâm linh số'

Podcast

Những ngày đầu năm, khi nhu cầu cầu an, giải hạn tăng cao, mạng xã hội xuất hiện dày đặc quảng cáo dịch vụ tâm linh. Chỉ vài thao tác điện thoại, người dùng có thể tham gia “nghi lễ trực tuyến” được quảng bá linh nghiệm, song phía sau là nhiều bẫy lừa đảo tinh vi.

Hợp tác quốc tế chống bẫy lừa đảo mua bán người

Hợp tác quốc tế chống bẫy lừa đảo mua bán người

Thời sự

Sáng 9/3 tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao phối hợp với Cơ quan Phòng, chống ma tuý và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tổ chức Sự kiện nâng cao nhận thức về mua bán người nhằm mục đích ép buộc thực hiện hành vi phạm tội tại các trung tâm lừa đảo.

Nghe

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 22) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 22) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Hoàng Thu liên tiếp xuất hiện những điềm gở bất thường: tre nứa đồng loạt ra hoa trái chu kỳ rồi chết hàng loạt, nguồn nước và thủy sinh cạn kiệt bởi nạn phá rừng, đánh bắt tận diệt. Đỉnh điểm là khi một con ba ba khổng lồ xuất hiện ở thác Hoàng Thu, lòng tham đã khiến người dân dùng thuốc nổ săn bắt, dẫn đến tai nạn chết người thảm khốc. Những biến cố ấy cùng các trận lũ lụt, lũ quét kinh hoàng ập đến ngay sau đó khiến cả bản làng hoảng sợ, tin rằng thiên nhiên và thần linh đang giáng lời cảnh báo, trừng phạt con người.

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 21) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 21) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Giữa không gian tĩnh lặng của những ngày đầu năm mới trong rừng sâu, tiếng sáo từng gắn bó với tuổi học trò vang lên trong tâm tưởng, khơi dậy bao ký ức tuổi trẻ của Phù. Anh nhớ lại lần đầu tiên đứng trên sân khấu thổi sáo – tiếng sáo từng đưa anh bước ra khỏi đại ngàn Hoàng Liên, mang về những chiếc huy chương vàng và giấy khen tự hào, để rồi sau này lại trở thành người bạn đồng hành trong những ngày tháng trốn chạy cô độc. Tiếng sáo hòa quyện cùng hoài niệm về gia đình, quê hương và một thời quá khứ, làm dấy lên nỗi niềm bồi hồi, xao xuyến khó tả.

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 20) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 20) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Trải qua 241 ngày biệt lập trong rừng sâu, Phù bàng hoàng nhận ra không khí Tết đã cận kề khi đồng bào Hoàng Liên tất bật chuẩn bị đón năm mới. Giữa cảnh sắc mùa xuân, nỗi nhớ bố mẹ, vợ Mai và con trai trào dâng, cấu xé tâm can anh. Phù day dứt khôn nguôi lo cho gánh nặng gia đình khi thiếu vắng bóng hình trụ cột, đồng thời dằn vặt vì phải rời bỏ bản làng trốn chạy. Dù sinh tồn đã tạm ổn, khát khao được trở về đoàn tụ với con người và cộng đồng vẫn luôn bùng cháy, cào xé tâm can anh từng ngày.

Tháng Mười Một nhớ thương

Tháng Mười Một nhớ thương

Podcast

Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.

Dưới trời hoa dã quỳ

Dưới trời hoa dã quỳ

Podcast

Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.

Gắn kết cộng đồng, hội tụ sức mạnh dân tộc

Gắn kết cộng đồng, hội tụ sức mạnh dân tộc

Xã hội

Tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ được khẳng định trong tư tưởng, đường lối mà còn được hiện thực hóa bằng sự đồng lòng, chung sức trong mỗi cộng đồng và toàn xã hội. Từ những việc làm thiết thực ở các khu dân cư đến sự gắn bó, đồng hành của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, mỗi đóng góp dù ở quy mô nào cũng góp phần tạo nên sức mạnh chung của dân tộc. Chính sự kết nối giữa các cá nhân, cộng đồng và các tầng lớp nhân dân đã tạo dựng nền tảng đồng thuận xã hội, quy tụ nguồn lực và khơi dậy khát vọng cống hiến. Phát huy sức mạnh ấy cũng là điều kiện quan trọng để đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời