Trông theo bước chân phăm phăm của bà mỗi lần hai bà cháu lên với ông, tôi chỉ biết thán phục trong tiếng thở phì phò. Sáu tầng nhà với gần trăm bậc thang đủ hạ gục sức trẻ trong tôi, nhưng dường như chẳng sá gì với đôi khớp gối xập xệ của bà. Tôi tự hỏi đâu là động lực để bà lôi kéo tấm thân già cỗi leo lên, leo xuống mỗi ngày, chỉ để thắp cho bạn đời đã khuất một nén nhang?
Phải chăng… là thương nhớ nhặt tìm trong từng mảnh quá vãng, là tiếc nuối chảy dài giọt ký ức đầy vơi?
Ông bà tôi gặp gỡ khi đôi bên mới chỉ mười mấy xuân xanh. Anh nông dân tỉnh lẻ và cô gái gốc Hà Thành, chẳng biết được ông Tơ bà Nguyệt dẫn lối thế nào mà nên duyên kết tóc rồi chung tay vun vén nên một gia đình nếp tẻ đủ đầy. Từ đấy đến nay đã mấy thập kỷ trôi qua. Nếu đời người là trăm năm, ông bà đã đi với nhau gần trọn con đường.
Tôi hiểu chuyện khi ông bà đã bước sang sườn dốc bên kia, những lãng mạn thuở trăng mật, nếu có chắc cũng đã phôi phai theo nhà cửa con cái và áo cơm gạo tiền từ lâu. Trong ký ức tôi, ông bà lúc nào cũng càm ràm nhau từ những chuyện lông gà vỏ tỏi, như cái bát rửa chưa sạch, món canh nêm chưa tới... Bà tôi nghiêm khắc, khó tính trong khi ông lại tếu táo, thích bông đùa, thường cố tình chọc cho bà phát cáu để rồi cãi nhau. Người ngoài nhìn vào hẳn sẽ lắc đầu ngao ngán, cảm thấy hai vợ chồng già bên nhau đã nửa đời người mà không khi nào ngưng ầm ĩ. Chỉ con cháu ăn chung ở cùng mới hiểu, đó là gia vị yêu thương tuổi xế chiều của ông bà bởi dẫu lời qua tiếng lại, vẫn chẳng ai nhường nhịn bà được như ông, cũng chẳng ai chiều lòng ông được như bà.
Thím ba tôi hài hước rằng, ông bà sống với nhau như đôi bạn nhảy. Cái trò "dẩy đầm" ấy mà, cứ ông tiến lên, bà lùi lại, bà tiến lên, ông lùi lại, nhịp nhàng và uyển chuyển dìu nhau qua hết chông gai này tới gian nan khác. Ông bà tôi bao năm như một, hơn thua ngoài miệng nhưng luôn âm thầm nhịn nhường, bao dung cho sự không hoàn hảo và góc cạnh của người kia.
Bà tôi thi thoảng lại sinh kiêu, khoe với tôi: "Ông mày lấy được tao là phúc, có ai chiều chồng được như tao?", rồi lại than ông càng già càng trái tính trái nết, phải một trong hai nhắm mắt xuôi tay may ra mới được thảnh thơi. Người sống thêm một năm là ít đi một năm. Từ khi bước sang tuổi lục tuần, ông bà đã dần coi nhẹ hai chữ sinh tử, nhắc đến cũng chỉ cười đùa nhẹ tênh.
Vậy mà đùng một cái, ông đi.
Ông đi, bà tôi gầy xọp hẳn xuống, ngày thì nghĩ suy, đêm lại mất ngủ, vành mắt lúc nào cũng đỏ bừng. Khoảng thời gian ấy chúng tôi phải muôn vàn cẩn thận bởi hễ cứ nhắc tới ông là như chạm phải nút công tắc buồn khổ trong bà. Mấy mươi năm như hình với bóng, ông không còn, bà giấu lòng chẳng nói nhưng tôi biết trái tim tang thương kia đã khuyết mất một mảnh, mãi vẫn chưa ngơi ngớt những khắc khoải bi ai. Ông mất vào đúng Ba mươi Tết, tới giờ, đào mai đã tàn hết, lá tháng Tư rụng rơi, chỉ còn nỗi đơn côi nấn ná vương dài trên khóe mắt đã chồng chéo những vết chân chim của bà. Hơn nửa đời sánh bước chung đôi cũng đủ để niềm thương nỗi nhớ khắc sâu trọn đời.
Tôi biết, bà thương ông nhiều lắm, càng thương lại càng tiếc nhớ… Từ nay mỗi năm xuân về, thương nhớ bung biêng khi đào mai khoe sắc. Dưới nắng ngày hạ, thương nhớ nhạt nhòa tựa hạt mưa chao nghiêng. Khi lá thu rơi, thương nhớ đong đầy hương hoa sữa nồng nàn. Gió đông gõ cửa, thương nhớ âm ỉ trong bếp lửa bập bùng… Nỗi nhớ thương sẽ mãi vương vít trong cả những cơn mơ và có lẽ sẽ canh cánh lòng bà cả đời.
Cái thương của bà tôi, của người xưa không oanh liệt mà chỉ âm ỉ đầy ý nhị vậy thôi nhưng dai dẳng, nặng sâu. Không có yêu từ cái nhìn đầu tiên hay tay nắm tay chạy về nơi ngược nắng, chỉ có hai người tình cờ chung lối giữa thế gian muôn vàn nẻo đường, đi cùng nhau một đoạn rồi cứ thế mà sánh bước trọn đời. Cả đời lúc lên lúc xuống, khi thăng khi trầm, có sướng vui và buồn khổ, có gây gổ và cãi vã nhưng đã chọn chung đôi thì sẽ đi tới tận cùng của thời gian.
Thủy Linh
