Quốc hội đã trao chiếc chìa khóa vàng thể chế cho Thủ đô Hà Nội

Tiếp tục chương trình làm việc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 12/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) . Các đại biểu thống nhất cần có cơ chế chính sách đặc biệt, đặc cách, đặc thù Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu và là một trong các thủ đô mà thuộc nhóm có chất lượng sống cao và hạnh phúc cao. Đồng thời khẳng định với Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là Quốc hội đã trao chiếc chìa khóa vàng thể chế để Thủ đô Hà Nội hiện thực hóa khát vọng phát triển, vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Nhất trí cao việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này, đại biểu Tạ Văn Hạ - Đoàn Đà Nẵng cho hay, Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước và "trái tim có khỏe thì cơ thể mới khỏe mạnh".

Đại biểu Tạ Văn Hạ nêu rõ: "Hà Nội không chỉ là đầu tàu, động lực dẫn dắt quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo của đất nước, mà còn là nơi phát kiến và thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới, kể cả những vấn đề chưa có trong pháp luật hiện hành. Việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này, Quốc hội đã trao chiếc chìa khóa vàng thể chế để Thủ đô Hà Nội hiện thực hóa khát vọng phát triển, vươn mình trong kỷ nguyên mới".

Góp ý về Điều 5 dự thảo Luật Thủ đô, đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn Lâm Đồng cho rằng cần rà soát kỹ nguyên tắc áp dụng pháp luật để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật: "Khoản 3 Điều này quy định: Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan Nhà nước ở Trung ương — bao gồm cả văn bản quy định cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho các đối tượng, địa phương ban hành sau Luật Thủ đô và các văn bản thi hành — có quy định ưu đãi hoặc thuận lợi hơn, thì việc áp dụng sẽ do Hội đồng nhân dân thành phố quyết định. Theo tôi, quy định này dễ dẫn đến cách hiểu rằng việc áp dụng các luật có tính năng vượt trội hơn vẫn còn tùy thuộc vào sự quyết định của Hội đồng nhân dân thành phố. Do đó, cần cân nhắc kỹ phạm vi áp dụng và các nguyên tắc tại khoản này nhằm đảm bảo tính thống nhất cũng như tính ổn định của toàn bộ hệ thống pháp luật."

Các đại biểu cũng bày tỏ đồng tình cần có cơ chế chính sách đặc biệt, đặc cách, đặc thù Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu và là một trong các thủ đô mà thuộc nhóm có chất lượng sống cao và hạnh phúc cao. Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà – Đoàn Hà Nội cho rằng quy định hoàn thiện hồ sơ dự án trong 6 tháng kể từ khi khởi công là chưa phù hợp với các dự án có quy mô đặc biệt lớn.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng: "Tôi cho rằng, với dự án có quy mô đặc biệt lớn, thì thời hạn này là không khả thi. Chính vì vậy tôi đề nghị, nghiên cứu, bổ sung quy định khung trong dự thảo luật về thẩm quyền quyết định thời gian hoàn thiện hồ sơ dự án kể từ khi khởi công. Thẩm quyền giao cho thành phố, và cụ thể là Hội đồng nhân dân thành phố quyết định, đối với từng dự án cho phù hợp quy mô, tính chất và điều kiện thực tiễn. Tạo điều kiện cho các cấp, các ngành, các đơn vị, chủ đầu tư trong công tác chuẩn bị thủ tục đầu tư của dự án, đảm bảo được kỹ lưỡng, đầy đủ, đánh giá đúng về hiệu quả đầu tư, tính khả thi của nguồn vốn, tiến độ triển khai, và có quy hoạch, thiết kế phù hợp, tránh nguy cơ lãng phí, sai sót do phải thực hiện gấp."

Về quy định thí điểm các cơ chế, chính sách khác với luật hiện hành hoặc chưa được luật quy định, dự thảo luật xác định không áp dụng đối với các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và những vấn đề trực tiếp liên quan đến chủ quyền quốc gia. Đồng thời cho phép thí điểm trong 6 lĩnh vực cụ thể. Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Thủy – Đoàn Thái Nguyên cho rằng cần tiếp tục cân nhắc kỹ để bảo đảm chặt chẽ trong quá trình thực hiện.

Về quy định thu hồi đất vùng phụ cận đường bộ, đường sắt đô thị đồng thời với việc thu hồi đất để đầu tư xây dựng mới trục đường bộ, đường sắt đô thị hoặc mở rộng trục đường bộ hiện có theo quy hoạch, đại biểu Nguyễn Trường Giang – Đoàn Lâm Đồng nêu ý kiến: "Nội dung này hiện chưa thể chế hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết 02 mới ban hành của Bộ Chính trị. Nghị quyết đã nêu rất rõ yêu cầu nghiên cứu mở rộng thu hồi đất vùng phụ cận nhà ga và các tuyến giao thông mới nhằm tạo nguồn lực tái đầu tư hạ tầng, với trọng tâm là hệ thống đường sắt đô thị. Trong khi đó, dự thảo luật lại đang mở rộng phạm vi thu hồi đất đối với cả việc mở rộng các trục đường bộ hiện có theo quy hoạch. Vì vậy, tôi đề nghị nếu nội dung thu hồi này có điểm khác biệt so với Nghị quyết 02 thì cần phải báo cáo cấp có thẩm quyền để trình Quốc hội xem xét, quyết định."

Dự thảo luật đã định hướng mở rộng cơ chế chính sách phát triển y tế Thủ đô, tăng cường phân cấp cho thành phố. Tuy nhiên đại biểu Trần Thị Nhị Hà – Đoàn Hà Nội cho rằng một số quy định vẫn chủ yếu là hoàn thiện cơ chế hiện hành, chưa thực sự mở ra các mô hình mới mang tính dẫn dắt, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển hệ thống y tế trong bối cảnh già hóa dân số và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà đề nghị: "Cần nghiên cứu phát triển các trung tâm y tế vùng chuyên sâu như: trung tâm chẩn đoán hình ảnh, hồi sức tích cực, xét nghiệm và y học tái tạo. Việc hình thành các đơn vị này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng và khai thác tối đa các trang thiết bị hiện đại, đồng thời tiết kiệm nguồn nhân lực và rút ngắn thời gian điều trị cho người bệnh, đặc biệt là trong các tình huống cấp cứu khẩn cấp."

Các đại biểu cũng cho rằng đi đôi với phân quyền mạnh thì phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Vì vậy, Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy, nhất là đội ngũ cán bộ tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, bảo đảm công khai, minh bạch và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Cùng với đó Hà Nội cần làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết thí điểm, bảo đảm các chính sách mới được triển khai có kiểm soát, có sơ kết, tổng kết kịp thời để hoàn thiện và nhân rộng khi phù hợp.