Báo cáo giải trình trước khi Quốc hội bấm nút, về đối tượng chịu thuế, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phản ánh ý kiến đại biểu đề nghị quy định điều hòa nhiệt độ trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU mới chịu thuế TTĐB. Có ý kiến đề nghị không thu thuế đối với sản phẩm nước trái cây tự nhiên, các loại nước dinh dưỡng chuyên dùng. Ý kiến khác đề nghị thu thuế đối với sản phẩm khác có đường; bổ sung túi nilon, sản phẩm nhựa, bao bì nhựa khó phân hủy, kinh doanh đặt cược trực tuyến, game online, dịch vụ làm đẹp vào diện chịu thuế. Một số ý kiến đề nghị không đưa xăng vào diện chịu thuế.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội (ĐBQH), Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) thống nhất với đề xuất của Cơ quan soạn thảo để quy định điều hòa nhiệt độ có công suất trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU thuộc đối tượng chịu thuế (không thu thuế đối với điều hòa nhiệt độ có công suất từ 24.000 BTU trở xuống và loại có công suất trên 90.000 BTU).
Liên quan đến thuế suất và mức thuế tuyệt đối, báo cáo của UBTVQH phản ánh, có ý kiến đề nghị nghiên cứu tăng thuế đối với thuốc lá ngay từ đầu năm 2026 với mức tăng theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới để đạt mức thuế tuyệt đối là 15.000 đồng/bao và thuế tỷ lệ là 75%; đề nghị mức thuế được điều chỉnh định kỳ 2 năm/lần theo tỷ lệ lạm phát đồng thời, ban hành quy định giá bán lẻ tối thiểu có thuế do Nhà nước xác định. Ngoài ra có ý kiến đề nghị lộ trình tăng thuế đối với bia từ 1/1/2027.
UBTVQH giải thích, trong bối cảnh giá bán của thuốc lá, rượu, bia tại Việt Nam đang có xu hướng ngày càng rẻ so với thu nhập của người dân, dẫn đến gia tăng nhu cầu tiêu thụ, việc áp mức thuế cao ngay từ năm đầu tiên Luật có hiệu lực có thể sẽ làm giảm nhu cầu tiêu thụ thuốc lá, rượu, bia song cũng sẽ tác động rất lớn đến doanh nghiệp sản xuất, các doanh nghiệp phụ trợ và người lao động.
Do đó, để góp phần hướng tới đạt được mục tiêu tăng giá bán, giảm sử dụng thuốc lá, rượu, bia, đồng thời không ảnh hưởng quá lớn tới hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, người lao động, góp phần đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế đã đề ra, bảo đảm hài hòa các mục tiêu, phù hợp với tình hình thực tiễn trong nước và quốc tế, tiếp thu ý kiến ĐBQH, UBTVQH đã thống nhất với đề xuất của Cơ quan soạn thảo để chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng quy định bắt đầu tăng thuế đối với rượu, bia và áp dụng thuế tuyệt đối đối với thuốc lá từ năm 2027 với lộ trình tăng thuế như nội dung đã thể hiện tại dự thảo Luật. Do đó, xin Quốc hội cho phép giữ như Dự thảo Luật.
Về phạm vi sản phẩm nước giải khát có đường thuộc diện chịu thuế và bổ sung đối tượng chịu thuế, ông Mãi giải thích, theo quy định của Dự thảo Luật, nước giải khát có đường thuộc diện chịu thuế là các sản phẩm trong phạm vi khái niệm về nước giải khát theo Tiêu chuẩn Việt Nam có hàm lượng đường trên 5g/100ml, không bao gồm các đồ uống như sữa và sản phẩm từ sữa; thực phẩm dạng lỏng dùng với mục đích dinh dưỡng; nước khoáng thiên nhiên và nước uống đóng chai; nước rau, quả nguyên chất và nectar (mật) rau, quả và sản phẩm từ cacao.
Theo đó, các sản phẩm như nước trái cây tự nhiên, nước dừa, sản phẩm từ sữa, thực phẩm dạng lỏng dùng với mục đích dinh dưỡng,… không thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB. Việc bổ sung các sản phẩm có đường khác cũng như các sản phẩm hàng hóa, dịch vụ khác vào diện chịu thuế như đề nghị của một số ĐBQH còn nhiều quan điểm khác nhau; một số sản phẩm cũng đã được Cơ quan soạn thảo đặt ra trong quá trình xây dựng Dự án Luật.
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có đủ đánh giá tác động để làm căn cứ và thể hiện rõ tính ưu việt, khả thi, phù hợp của việc áp thuế đối với các hàng hóa, dịch vụ này trong bối cảnh hiện nay. Các nội dung này sẽ tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá thận trọng, cân nhắc đến mục tiêu phục hồi sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp và sẽ báo cáo Quốc hội vào thời điểm phù hợp.
Về việc thu thuế TTĐB đối với mặt hàng xăng, báo cáo giải trình nêu rõ, đúng như ý kiến ĐBQH, về lâu dài, cần nghiên cứu phương án sửa đổi một cách đồng bộ cả thuế TTĐB lẫn thuế bảo vệ môi trường để có thể đánh thuế đối với mặt hàng này một cách hợp lý, phù hợp với thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh cần triển khai đồng bộ các giải pháp để thực hiện hiệu quả cam kết của Chính phủ Việt Nam tại Hội nghị COP26, cùng với quy định thu thuế bảo vệ môi trường, việc thu thuế TTĐB đối với xăng trong giai đoạn hiện nay vẫn là cần thiết - ông Mãi khẳng định.
