Quyền sở hữu trí tuệ với sản phẩm AI

Luật Sở hữu Trí tuệ (sửa đổi) lần đầu tiên đặt ra những quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực sáng tạo. Theo đó, AI không được công nhận là tác giả; quyền sở hữu đối với các tác phẩm do AI tạo ra vẫn thuộc về con người. Tuy nhiên, việc phân định quyền sẽ thuộc về chủ sở hữu AI hay người sử dụng AI vẫn là vấn đề đặt ra.

Quyền sở hữu trí tuệ với sản phẩm AI

Điều này sẽ tác động như thế nào đến thói quen sáng tạo và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số? Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SB Law.

Phóng viên: Trước tiên xin cảm ơn ông đã dành thời gian cho Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội. Thưa ông, AI đang được sử dụng ngày càng phổ biến để tạo ra các sản phẩm sáng tạo. Với quy định mới của Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) , quyền sở hữu đối với những sản phẩm này sẽ được xác định như thế nào? Đâu là căn cứ để phân định giữa người sử dụng AI để tạo ra tác phẩm và chủ sở hữu công nghệ AI?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Trong mối quan hệ này có hai chủ thể chính: nhà phát triển công cụ AI và tác giả sử dụng công cụ đó để tạo ra tác phẩm. Theo mô hình phổ biến hiện nay, các đơn vị phát triển trí tuệ nhân tạo sẽ sở hữu công nghệ nguồn và quy định các điều khoản sử dụng cụ thể. Trong khi đó, người sử dụng AI để tạo ra sản phẩm đầu ra (output) sẽ được ghi nhận là chủ sở hữu đối với tác phẩm đó. Luật Sở hữu Trí tuệ có thể công nhận người sử dụng là chủ thể có quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm được tạo ra từ AI. Đây chính là cách phân biệt rõ ràng giữa quyền sở hữu công nghệ của nhà phát triển và quyền sở hữu tác phẩm của người sáng tạo.

Phóng viên: Thưa ông, liệu ranh giới giữa vai trò của con người và vai trò của AI trong quá trình sáng tạo có quá mong manh không khi hiện nay nhiều tác phẩm chỉ được tạo ra từ một vài câu lệnh, còn phần lớn nội dung lại do AI thực hiện?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Ranh giới giữa việc tạo ra một tác phẩm hoàn toàn bằng AI và tác phẩm có sự can thiệp sáng tạo của con người là rất mong manh. Nếu chúng ta chỉ đưa ra một câu lệnh (prompt) đơn giản, chẳng hạn như yêu cầu AI tạo ra một bản nhạc theo phong cách của Beethoven, thì sản phẩm đó sẽ không được các cơ quan chức năng công nhận là tác phẩm do con người sáng tạo. Để được bảo hộ với tư cách là chủ thể của quyền sở hữu trí tuệ, yếu tố con người phải giữ vai trò quyết định. Điều đó có nghĩa là người sáng tạo phải sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ, đồng thời phải đầu tư nhiều công sức sáng tạo, từ khâu lựa chọn, sắp xếp đến tinh chỉnh, để tạo ra một tác phẩm mang đậm dấu ấn cá nhân và trí tuệ của con người.

Phóng viên: Thưa ông, có thể coi đây là một thách thức lớn trong quá trình thực thi luật hay không, khi việc phân định rạch ròi giữa phần sáng tạo của con người, mức độ can thiệp của con người và phần do công nghệ AI tạo ra là không hề dễ?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Đây thực sự là một thách thức lớn cho các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc thẩm định và cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu trí tuệ đối với tác phẩm. Chúng ta sẽ phải phân định một cách rõ ràng tỷ lệ đóng góp giữa trí tuệ nhân tạo và con người trong một sản phẩm: bao nhiêu phần trăm là do AI tạo ra và bao nhiêu phần trăm là sáng tạo tự thân của con người. Về nguyên tắc, những phần nội dung do AI thực hiện sẽ không được bảo hộ sở hữu trí tuệ, trong khi những sáng tạo gắn liền với dấu ấn cá nhân của con người mới được pháp luật bảo hộ. Do đó, tôi rất mong chờ những hướng dẫn cụ thể tiếp theo trong Luật Trí tuệ nhân tạo và Luật Sở hữu Trí tuệ để có khung pháp lý minh bạch cho vấn đề này.

Phóng viên: Thưa ông, để thực thi hiệu quả, rõ ràng, Luật vẫn cần thêm các hướng dẫn cụ thể. Liên quan đến một nội dung mới, Luật cho phép sử dụng dữ liệu đã được công bố hợp pháp để huấn luyện AI. Vậy theo ông, quy định này có thể ảnh hưởng như thế nào đến quyền tác giả của những người đã tạo ra các tác phẩm đó?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Sự phát triển của AI sẽ tạo ra những ảnh hưởng rất lớn vì đặc điểm cốt lõi của công nghệ này là sử dụng dữ liệu lớn (Big Data) kết hợp với chip xử lý mạnh mẽ để huấn luyện trên các dữ liệu đã công bố. Từ đó, AI tạo ra những giá trị mới chứ không đơn thuần là sao chép theo khái niệm truyền thống trong Luật Sở hữu Trí tuệ. Với khả năng này, AI có thể tạo ra các tác phẩm mô phỏng phong cách của những tác giả nổi tiếng với giá thành "công nghiệp" rất rẻ, tạo ra áp lực cạnh tranh trực tiếp với các tác giả thực thụ.

Tuy nhiên, vì sáng tạo nghệ thuật của con người luôn gắn liền với phong cách và cảm xúc đặc biệt, tôi tin rằng tương lai sẽ hình thành một dòng sản phẩm "phi AI". Dòng sản phẩm này đề cao tuyệt đối sự sáng tạo và lao động nghệ thuật thuần túy của tác giả hoặc chủ sở hữu tác phẩm. Sự xuất hiện của AI không tiêu diệt nghệ thuật mà sẽ thay đổi diện mạo thị trường, nơi giá trị thủ công và trí tuệ con người được định vị ở một đẳng cấp khác biệt.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tin liên quan

Nghị quyết 02: Đổi mới sáng tạo thúc đẩy Hà Nội bứt phá

Nghị quyết 02: Đổi mới sáng tạo thúc đẩy Hà Nội bứt phá

Nghe

Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới vừa được ban hành đã xác định rõ đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và chuyển đổi số là động lực then chốt, tạo đột phá nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh.

Mở lối tư duy cho học sinh qua AI, STEM và Robotics

Mở lối tư duy cho học sinh qua AI, STEM và Robotics

Tin tức

Tại Trường Tiểu học Trung Yên (phường Yên Hòa, TP Hà Nội), việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI), STEM và Robotics vào trường học không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà đã được triển khai thông qua nhiều hoạt động trải nghiệm thực tế, góp phần đưa công nghệ đến gần hơn với học sinh ngay từ bậc tiểu học.

Samsung Electronics dự báo lợi nhuận Quý I tăng kỷ lục

Samsung Electronics dự báo lợi nhuận Quý I tăng kỷ lục

Tin tức

Tận dụng làn sóng bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đẩy giá chip chất bán dẫn tăng cao, Samsung Electronics dự kiến ghi nhận mức lợi nhuận hoạt động Quý I/2026 cao gấp khoảng 6 lần so với quý trước, gần tương đương lợi nhuận hoạt động của cả năm tài chính gần nhất của tập đoàn.

Xã Ô Diên lan tỏa phong trào học AI trong cộng đồng

Xã Ô Diên lan tỏa phong trào học AI trong cộng đồng

Thời sự

Thực hiện chương trình công tác của Đảng ủy xã, Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 57, xã Ô Diên đã tổ chức lớp tập huấn “Bình dân học AI” với sự tham gia của đông đảo cán bộ, đảng viên và đại diện các tầng lớp nhân dân trên địa bàn.

Cuộc thi tiên phong đưa AI vào hành trình chinh phục vương miện

Cuộc thi tiên phong đưa AI vào hành trình chinh phục vương miện

Tin tức

Với chủ đề “Phụ nữ kiến tạo tương lai”, cuộc thi Hoa hậu Ngân hà Việt Nam 2026 sẽ là sân chơi nhan sắc đầu tiên tại Việt Nam tiên phong đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hành trình tìm kiếm và tôn vinh vẻ đẹp gắn liền với trí tuệ, năng lực sáng tạo trong kỷ nguyên số.

Nghe

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 22) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 22) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Hoàng Thu liên tiếp xuất hiện những điềm gở bất thường: tre nứa đồng loạt ra hoa trái chu kỳ rồi chết hàng loạt, nguồn nước và thủy sinh cạn kiệt bởi nạn phá rừng, đánh bắt tận diệt. Đỉnh điểm là khi một con ba ba khổng lồ xuất hiện ở thác Hoàng Thu, lòng tham đã khiến người dân dùng thuốc nổ săn bắt, dẫn đến tai nạn chết người thảm khốc. Những biến cố ấy cùng các trận lũ lụt, lũ quét kinh hoàng ập đến ngay sau đó khiến cả bản làng hoảng sợ, tin rằng thiên nhiên và thần linh đang giáng lời cảnh báo, trừng phạt con người.

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 21) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 21) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Giữa không gian tĩnh lặng của những ngày đầu năm mới trong rừng sâu, tiếng sáo từng gắn bó với tuổi học trò vang lên trong tâm tưởng, khơi dậy bao ký ức tuổi trẻ của Phù. Anh nhớ lại lần đầu tiên đứng trên sân khấu thổi sáo – tiếng sáo từng đưa anh bước ra khỏi đại ngàn Hoàng Liên, mang về những chiếc huy chương vàng và giấy khen tự hào, để rồi sau này lại trở thành người bạn đồng hành trong những ngày tháng trốn chạy cô độc. Tiếng sáo hòa quyện cùng hoài niệm về gia đình, quê hương và một thời quá khứ, làm dấy lên nỗi niềm bồi hồi, xao xuyến khó tả.

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 20) - Đoàn Hữu Nam

Tiểu thuyết "Rễ người" (phần 20) - Đoàn Hữu Nam

Podcast

Trải qua 241 ngày biệt lập trong rừng sâu, Phù bàng hoàng nhận ra không khí Tết đã cận kề khi đồng bào Hoàng Liên tất bật chuẩn bị đón năm mới. Giữa cảnh sắc mùa xuân, nỗi nhớ bố mẹ, vợ Mai và con trai trào dâng, cấu xé tâm can anh. Phù day dứt khôn nguôi lo cho gánh nặng gia đình khi thiếu vắng bóng hình trụ cột, đồng thời dằn vặt vì phải rời bỏ bản làng trốn chạy. Dù sinh tồn đã tạm ổn, khát khao được trở về đoàn tụ với con người và cộng đồng vẫn luôn bùng cháy, cào xé tâm can anh từng ngày.

Tháng Mười Một nhớ thương

Tháng Mười Một nhớ thương

Podcast

Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.

Dưới trời hoa dã quỳ

Dưới trời hoa dã quỳ

Podcast

Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.

Gắn kết cộng đồng, hội tụ sức mạnh dân tộc

Gắn kết cộng đồng, hội tụ sức mạnh dân tộc

Xã hội

Tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ được khẳng định trong tư tưởng, đường lối mà còn được hiện thực hóa bằng sự đồng lòng, chung sức trong mỗi cộng đồng và toàn xã hội. Từ những việc làm thiết thực ở các khu dân cư đến sự gắn bó, đồng hành của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, mỗi đóng góp dù ở quy mô nào cũng góp phần tạo nên sức mạnh chung của dân tộc. Chính sự kết nối giữa các cá nhân, cộng đồng và các tầng lớp nhân dân đã tạo dựng nền tảng đồng thuận xã hội, quy tụ nguồn lực và khơi dậy khát vọng cống hiến. Phát huy sức mạnh ấy cũng là điều kiện quan trọng để đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời