Ranh giới mong manh giữa sáng tạo nghệ thuật và làm biến dạng di sản

Việc các ca khúc mang chất liệu dân gian ngày càng được khán giả yêu thích cho thấy một tín hiệu tích cực của âm nhạc đương đại. Khi được khai thác đúng cách, dân gian không chỉ là ký ức, mà còn trở thành cầu nối giữa các thế hệ, giữa bản sắc truyền thống và hơi thở hiện đại. Thế nhưng, bên cạnh sự sáng tạo đúng hướng, vẫn tồn tại những hiện tượng lệch lạc, nhân danh làm mới để xâm hại di sản.

Ranh giới mong manh giữa sáng tạo nghệ thuật và làm biến dạng di sản

Từ những bộ trang phục áo dài lố lăng đến sự biến tướng của nghi lễ thực hành tín ngưỡng, thực trạng này đang đòi hỏi một "bộ lọc văn hóa" khắt khe hơn từ cả người sáng tạo lẫn công chúng thụ hưởng.

Lố lăng, phản cảm và dung tục – đó là những từ ngữ mà dư luận gần đây đã dùng để chỉ trích những trang phục hở hang quá đà được nhà thiết kế gọi là "áo dài". Trước làn sóng phẫn nộ mạnh mẽ từ công chúng, chủ thương hiệu đã phải đăng đàn xin lỗi công khai. Áo dài phụ nữ Việt Nam suốt từ thế kỷ XX đến nay đã trải qua những cuộc cách tân lớn để mang hơi thở của thời đại. Tuy nhiên, dù thể nghiệm ở bất cứ thiết kế nào, cái gốc vẫn cần dựa trên khuôn mẫu của tà áo dài truyền thống. Bởi lẽ, vẻ đẹp thực sự của di sản nằm ở sự hài hòa giữa giá trị cũ và tinh thần mới. Theo nhà thiết kế áo dài Vũ Thảo Giang: Ranh giới trong sáng tạo trên nền di sản thường rất mong manh; chỉ khi dựa trên sự hiểu biết sâu sắc và tâm huyết, người nghệ sĩ mới có thể thổi vào di sản một đời sống mới.

Dù có đầy đủ các vật dụng của một nghi lễ Hầu đồng, từ âm nhạc, trang phục đến hương nến, đồ lễ, nhưng nơi diễn ra lại là phố đi bộ, hội trường, sân khấu, thậm chí xuất hiện cả trong các đám cưới tự phát. Không chỉ biến tướng về không gian, phần hát văn và âm nhạc cũng bị cải biên, phối khí theo phong cách nhạc mới một cách tùy tiện. Trước thực trạng này, ngay cả các nghệ nhân thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ cũng phải lên tiếng phản đối. Những hiện tượng này không chỉ làm biến tướng di sản mà còn xúc phạm nghiêm trọng đến giá trị tâm linh của Tín ngưỡng thờ Mẫu.

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Tất Kim Hùng nêu ý kiến: "Không gian thực hiện được chúng tôi lựa chọn chính là các đền đài, điện phủ, ngay tại sập hầu trước ban thờ Đức Thánh Mẫu Tam Phủ. Đây là môi trường tâm linh nguyên bản, đòi hỏi sự cẩn trọng tuyệt đối trong dàn dựng. Quan điểm xuyên suốt của chúng tôi là tôn trọng nguyên mẫu, bảo tồn tính nguyên sơ của không gian thờ tự và kiên quyết không làm sai lệch bất kỳ giá trị cốt lõi nào của di sản."

Tin liên quan

Bảo tồn giá trị văn hóa với tầm nhìn 100 năm

Bảo tồn giá trị văn hóa với tầm nhìn 100 năm

Tin tức

Khi di sản được đánh thức bằng cách làm sáng tạo, kinh tế di sản không còn là khái niệm mà hiện diện rõ nét qua những con số tăng trưởng. Đây là một trong những nội dung của Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Lễ hội truyền thống: Giữ hồn cũ, thêm nếp sống mới

Lễ hội truyền thống: Giữ hồn cũ, thêm nếp sống mới

Tin tức

Lễ hội truyền thống đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân. Để giữ gìn, phát huy nét đẹp văn hóa trong lễ hội, nhiều địa phương chủ động đổi mới cách tổ chức, nâng cao chất lượng quản lý, bảo đảm an toàn, văn minh và tạo thêm nhiều trải nghiệm hấp dẫn cho người dân, du khách.

Tầm nhìn 100 năm – Hoàng Thành Thăng Long – tâm điểm bảo tồn

Tầm nhìn 100 năm – Hoàng Thành Thăng Long – tâm điểm bảo tồn

Thời sự

Quy hoạch Hà Nội với tầm nhìn 100 năm đặt ra yêu cầu gìn giữ bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội, hài hòa giữa các công trình văn hóa truyền thống và đương đại, giữa bảo tồn khu phố cũ, phố cổ, di tích, với các tổ hợp cao tầng. Đây là bài toán mà Hà Nội đang từng bước tìm lời giải, tham khảo kinh nghiệm của nhiều Thủ đô trên thế giới.

Bản sắc Thăng Long - động lực đóng góp cho Thủ đô

Bản sắc Thăng Long - động lực đóng góp cho Thủ đô

Tin tức

Nguồn lực văn hóa và con người chính là sức mạnh nội sinh để Thủ đô bứt phá. Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa sinh động qua các công trình thanh niên, những giải pháp số và nhịp sống tình nguyện của tuổi trẻ trên khắp các xã, phường.

Tin tức

Lễ hội đánh cá dập sào - Nét đẹp văn hóa làng quê

Lễ hội đánh cá dập sào - Nét đẹp văn hóa làng quê

Tin tức

Giữa nhịp sống hiện đại, những lễ hội dân gian vẫn là sợi dây gắn kết cộng đồng, lưu giữ hồn cốt văn hóa làng quê. Tại Tích Giang, xã Phúc Thọ, Hà Nội, lễ hội đánh cá dập sào mang đến một không gian hội hè độc đáo, tái hiện nét sinh hoạt lao động truyền thống của cư dân vùng quê Bắc Bộ.

Sức hút từ những không gian sáng tạo

Sức hút từ những không gian sáng tạo

Tin tức

Những ngày này, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm trở thành một trong những điểm hẹn thu hút đông đảo người dân và du khách khi Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra. Không chỉ là nơi tham quan, thưởng thức nghệ thuật, không gian này còn mang đến những trải nghiệm mới, nơi công chúng có thể trực tiếp tiếp cận, khám phá và tương tác với các ý tưởng sáng tạo.

Hành trình văn hóa “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”

Hành trình văn hóa “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”

Tin tức

Với bề dày truyền thống văn hóa từ lâu đời, trong nỗ lực vinh danh, quảng bá mảnh đất con người Phú Thượng, phường đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội để khai thác tour du lịch trải nghiệm “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”. Theo đó, du khách sẽ được tìm hiểu về các di tích lịch sử đình, chùa và nghề làm xôi truyền thống Phú Thượng - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Sức mạnh Việt Nam: Tôn vinh văn hóa, gắn kết cộng đồng

Sức mạnh Việt Nam: Tôn vinh văn hóa, gắn kết cộng đồng

Tin tức

Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, chương trình giao lưu chính luận - nghệ thuật “Sức mạnh Việt Nam” vừa được diễn ra, mở ra không gian đối thoại sâu sắc và giàu cảm xúc. Sự kiện cũng gợi mở cách thức để di sản và sức mạnh cộng đồng hòa nhịp cùng hơi thở thời đại, tạo nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững.

Xem thêm

  • Quan tâm nhiều nhất
  • Mới nhất

15 trả lời

15 trả lời