Các trường hợp này cho thấy, dù là bệnh tưởng chứng đơn giản, dễ điều trị, nhưng nếu chủ quan sốt mò vẫn có thể đe dọa tính mạng người bệnh.
Hai bệnh nhân sốt mò nguy kịch được cứu sống
Bệnh nhân đầu tiên là nam giới 30 tuổi, quê Tuyên Quang, nhập viện trong tình trạng sốt kéo dài, khó thở. Ban đầu, bệnh nhân được chẩn đoán viêm phổi và điều trị bằng kháng sinh mạnh nhưng không đáp ứng. Kết quả X-quang cho thấy tổn thương phổi, chỉ số viêm tăng. Bệnh nhân còn có yếu tố nhiễu là vết thương ngoài da vùng cẳng chân trong quá trình chăn nuôi tại gia đình. Bệnh nhân được chuyển tới Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, trong tình trạng suy hô hấp nặng, rối loạn đông máu, da sung huyết, phù nề quanh mắt, giảm tiểu cầu nghiêm trọng (chỉ còn 6 G/L).
Qua thăm khám toàn thân, bác sĩ phát hiện một vết loét đặc trưng của sốt mò ở vùng kín, một vị trí kín đáo, dễ bị bỏ qua. Đây chính là căn cứ giúp xác định đúng nguyên nhân và điều chỉnh hướng điều trị. Sau khi được điều trị bằng thuốc đặc hiệu, tình trạng bệnh nhân hiện cải thiện nhanh chỉ sau 1–2 ngày, các chỉ số huyết học ổn định, không cần can thiệp hồi sức xâm lấn.
Trường hợp thứ hai là bệnh nhân nữ 66 tuổi, làm nông nghiệp ở Phú Thọ. Sau khi đi làm đồng, bà bị côn trùng đốt vùng sau gáy. 5 ngày sau, bà xuất hiện đau đầu, buồn nôn, co giật toàn thân. Bệnh nhân được đưa vào nhập viện điều trị và được chẩn đoán viêm não – màng não chưa rõ nguyên nhân. Khi chuyển tới Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân trong tình trạng rối loạn ý thức nhẹ, co giật tái diễn, sau lưng vẫn còn tồn tại các vết đốt cũ. Dịch não tủy có biến loạn rõ rệt, protein tăng cao (1,07 g/L so với bình thường 0,2–0,45), chẩn đoán xác định là viêm não – màng não do Rickettsia orientia tsutsugamushi – tức tác nhân gây sốt mò.
Sau 3 ngày điều trị kết hợp thuốc đặc hiệu và thuốc chống co giật, bệnh nhân tỉnh táo, co giật giảm rõ rệt và dần ổn định.
Sốt mò: Căn bệnh nguy hiểm dễ bị bỏ sót
ThS.BS Đồng Phú Khiêm, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh nhiệt đợi Trung ương cho biết: “Sốt mò là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây qua vết đốt của ấu trùng mò – loài côn trùng nhỏ, thường sống ở bụi rậm, vườn rẫy, nơi ẩm thấp. Khi bị đốt, người bệnh thường không cảm thấy rõ đau ngứa nhưng vi khuẩn sẽ âm thầm xâm nhập máu. Vết loét hoại tử nhỏ, thường ở bẹn, ngực, bụng dưới hoặc sau gáy, là dấu hiệu quan trọng để nhận diện bệnh. Do nằm ở vị trí kín và không gây đau, dấu hiệu này rất dễ bị bỏ qua nếu không thăm khám kỹ.”
Cũng theo bác sĩ Khiêm, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng thuốc, bệnh nhân thường hồi phục nhanh, chỉ sau 24–48 giờ và không cần các biện pháp hồi sức nâng cao. Ngược lại, nếu phát hiện muộn, bệnh có thể gây suy đa tạng, viêm não, tổn thương gan nặng, tràn dịch đa màng, thậm chí tử vong, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền.
Bác sĩ khuyến cáo, sốt mò hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả, song do triệu chứng không điển hình, bệnh dễ bị bỏ sót. Với người dân, đặc biệt là người làm nông, cần mặc quần áo dài tay, đi ủng khi lao động ngoài trời, vệ sinh cơ thể sau khi làm việc, đi khám sớm nếu có sốt cao không rõ nguyên nhân kéo dài trên 5 ngày. Với nhân viên y tế: khi gặp bệnh nhân sốt kéo dài kèm men gan tăng, tiểu cầu giảm, ban xuất huyết nhẹ và không đáp ứng kháng sinh thường quy, cần nghĩ tới sốt mò. Thăm khám toàn thân kỹ lưỡng, kể cả vùng da kín, có thể giúp phát hiện vết loét đặc trưng, từ đó xác định đúng hướng điều trị, cứu sống bệnh nhân và tránh các can thiệp không cần thiết.
