Đây là ý kiến của các Đại biểu Quốc hội về Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự tại phiên thảo luận sáng 27/5.
Theo đó, Dự thảo Luật bổ sung tội danh sử dụng trái phép chất ma túy nhằm xử lý nghiêm những người đang trong thời gian cai nghiện hoặc ngay sau khi kết thúc quá trình cai nghiện vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma tuý , với khung hình phạt 2-3 năm, tái phạm là 3-5 năm.
Đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Đoàn ĐBQH Lai Châu) đề nghị xem xét kỹ điều khoản này vì người cai ma túy được xem là người bệnh, không được coi là tội phạm. Hiện tại, công tác cai nghiện tại xã hội đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghiện sau cai vẫn còn cao, lên tới 60-90% tùy đối tượng, phương pháp và địa phương thực hiện cai nghiện.
Hiện nay cả nước có 200.000 người cai nghiện tại các cơ sở tập trung, chưa bao gồm cai nghiện tự nguyện cai nghiện tại cộng đồng. Nếu không cai nghiện thành công mà tái nghiện thì số người phạm tội sẽ rất là lớn", Đại biểu Hoàng Quốc Khánh nhấn mạnh. Do vậy, áp dụng khung hình phạt như vậy là quá nặng, gây áp lực cho cơ quan tư pháp như cơ quan điều tra, tòa án và viện kiểm sát, nhân dân và cơ sở giam giữ. Đại biểu đề nghị giảm xuống 18 tháng đến 24 tháng tù giam với tội phạm lần đầu, tái phạm từ 30-36 tháng là phù hợp.
Cùng quan điểm với các đại biểu về nâng cao sức răn đe với tội phạm ma túy, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH Đắk Nông) cho rằng trước khi sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy buộc phải mua và cất giữ trái phép chất ma túy. Không ít trường hợp người sử dụng trái phép chất ma túy sau khi thấy được lợi nhuận và sự cám dỗ của ma túy mang lại đã chuyển hóa thành người mua bán chất ma túy, gian tiếp tiếp tay cho các đường dây buôn bán ma túy, tội phạm có tổ chức. Hiện nay, việc sử dụng, tàng trữ trái phép ma túy hiện chỉ được xử lý ở mức xử lý hành chính. Nhà nước cũng đang áp dụng biện pháp cai nghiện tự nguyện, cai nghiện bắt buộc. Theo đại biểu, như vậy là chưa đủ sức răn đe, đang tạo ra khoảng trống pháp lý. Đây cũng là nguyên nhân làm tăng tỷ lệ người sử dụng chất ma túy, tạo điều kiện cho tội phạm ma túy, có điều kiện tồn tại và phát triển mạnh mẽ hơn.
Việc không coi người nghiện ma túy là tội phạm dẫn đến người nghiện ma túy cùng sống chung trong cộng đồng dân cư, có thể là hàng xóm, người đi cùng xe bus, hay là cha mẹ của những đứa trẻ đang trong độ tuổi đi học. Điều này gây bất an, tiềm ẩn nguy cơ cao cho an ninh, trật tự của địa phương, thậm chí là tiểm ẩn nguy cơ cho những người thân.
“Ma túy là nguồn gốc của nhiều loại tội phạm, tội phạm gốc của các loại tội phạm như cướp giật, trộm cắp, gây thương tích, giết người. Việc cách ly người nghiện ma túy ra khỏi xã hội tuy là biện pháp nghiêm khắc nhưng lại là nhân văn với cộng đồng, nhất là để bảo vệ người dân, nhất là người già, phụ nữ, trẻ em – những đối tượng yếu thế dễ bị tổn thương”, đại biểu nêu quan điểm.
Đại biểu nêu cảnh báo, hiện nay, ma túy đã bắt đầu len lỏi vào các môi trường học đường, đe dọa đến tương lai thế hệ trẻ. Việt Nam cũng đang đứng trước nguy cơ trở thành điểm trung chuyển của ma túy quốc tế. “Vì vậy, chúng ta cần có một cộng đồng khỏe mạnh, một lực lượng lao động chất lượng và sáng tạo. Để làm được điều đó không thể thiếu được một môi trường lành mạnh, một cộng đồng không có ma túy”, đại biểu nhấn mạnh thêm.
Việc hình sự hóa tội danh sử dụng ma túy là biện pháp cắt đứt chuỗi liên kết giữa người nghiện với tội phạm buôn bán ma túy, chất gây nghiện, tạo điều kiện cho cách ly khỏi các phần tử xấu, có cơ hội phục hồi nhân cách, học nghề và tái hòa nhập một cách lành mạnh. Đại biểu cũng đồng tình việc thực hiện hình sự hóa tội danh sử dụng chất ma túy cần có lộ trình cụ thể để đảm bảo khả năng đáp ứng của bộ máy. “Vì sự an toàn của mỗi người dân, vì tương lai của thế hệ trẻ, vì sự phát triển vững mạnh của đất nước, chúng ta cần có một biện pháp cương quyết hơn trong phòng chống ma túy. Hãy xem xét hành vi sử dụng ma túy là tội phạm”, đại biểu kiến nghị.
