Sứ mệnh lịch sử đưa con người trở lại Mặt Trăng

Sự kiện này là bước khởi đầu đầy hứng khởi trong nỗ lực của NASA hướng tới cuộc đổ bộ của con người lên Mặt Trăng trong vòng hai năm tới.

Sứ mệnh Artermis II được phóng thành công

18 giờ 35 phút ngày 1/4 ( theo giờ địa phương), Hệ thống Phóng Không gian cao 32 tầng của NASA mang theo  ba người Mỹ và một người Canada đã cất cánh từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy bang Florida, Mỹ. Khoảng 400.000 người đã tập trung về đây để chứng kiến sự khởi đầu của kỷ nguyên mới này. Đám đông chen chúc trên các con đường và bãi biển xung quanh, gợi nhớ đến các chuyến bay lên Mặt Trăng của chương trình Apollo vào những năm 1960 và 1970. Đây là bước tiến lớn nhất của NASA cho đến nay hướng tới việc thiết lập sự hiện diện thường trực trên Mặt Trăng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chúc mừng "các phi hành gia dũng cảm" và NASA về vụ phóng thành công sứ mệnh Artemis II.

Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết, vụ phóng là màn mở đầu cho các sứ mệnh tiếp theo, bao gồm việc xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng để hỗ trợ "sự hiện diện lâu dài của con người trên bề mặt hành tinh này".

Ông Jared Isaacman - Giám đốc NASA cho hay: “Đây chắc chắn là một bước tiến vô cùng quan trọng, là sứ mệnh có người lái đầu tiên vào vũ trụ trong hơn nửa thế kỷ trên một tên lửa chưa từng chở người trước đây, cùng với một tàu vũ trụ. Chúng ta sẽ học được rất nhiều điều từ sứ mệnh này để phục vụ cho các sứ mệnh tiếp theo” .

Mục tiêu của chuyến bay này là để kiểm tra xem khoang tàu Orion với kích thước bằng một chiếc xe cắm trại nhỏ, có khả năng bảo vệ các phi hành gia tốt đến mức nào khi họ di chuyển ra ngoài từ trường Trái Đất và xuyên qua môi trường nhiều bức xạ của không gian sâu.

NASA đã chi hơn 50 tỷ USD để phát triển các hệ thống hiện đang được sử dụng cho sứ mệnh Artemis II, phần lớn dành cho tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS). Năm 2021, cơ quan này ước tính mỗi lần phóng tên lửa SLS và tàu vũ trụ Orion có giá 4,1 tỷ USD.

Kế hoạch đầy tham vọng này đã phải trì hoãn nhiều lần. Lần phóng ban đầu được lên kế hoạch sớm nhất vào ngày 6/2 và sau đó lùi tới ngày 6/3 do sự cố rò rỉ khí heli ở phần trên của tên lửa SLS khiến NASA phải đưa tên lửa trở lại tòa nhà lắp ráp để kiểm tra.

Lịch trình của phi hành đoàn Artermis II

Theo kế hoạch của NASA, giai đoạn đầu tiên của sứ mệnh sẽ chứng kiến tàu vũ trụ Orion của phi hành đoàn đi vào quỹ đạo Trái Đất. Trong những ngày tới, các phi hành gia sẽ bay ngang qua phía xa của Mặt Trăng, chiêm ngưỡng những cảnh tượng mà con người chưa từng được thấy, mở ra những trải nghiệm và hiểu biết mới về không gian sâu.

Chuyến bay lên mặt trăng Artemis I diễn ra cách đây hơn ba năm nhưng không có phi hành đoàn do thiếu thiết bị hỗ trợ sự sống và các vật dụng thiết yếu khác như máy lọc nước và nhà vệ sinh. Những hệ thống này hiện lần đầu tiên được đưa vào không gian trên tàu Artemis II, dù tiện nghi hơn nhưng lại làm tăng thêm độ rủi ro cho chuyến đi. Đó là lý do tại sao NASA phải chờ đợi các thử nghiệm ở quỹ đạo Trái Đất trước khi cho phép Wiseman và phi hành đoàn của ông thực hiện chuyến đi bốn ngày lên Mặt Trăng và hành trình bốn ngày trở về.

Sau khi ổn định ở quỹ đạo cao quanh Trái Đất, các phi hành gia chuyển sang điều khiển bằng tay và thực hành lái khoang tàu xung quanh tầng trên đã tách rời của tên lửa. NASA muốn biết Orion sẽ hoạt động như thế nào trong trường hợp tính năng tự lái gặp sự cố và các phi công cần phải điều khiển lại.

Trên đường tiến về Mặt Trăng, phi hành đoàn Artemis II sẽ dành phần lớn ngày thứ ba để luyện tập các nhiệm vụ họ sẽ thực hiện trong chuyến bay ngang qua Mặt Trăng. Mặc dù phi hành đoàn đã diễn tập các hoạt động đó nhiều lần để chuẩn bị cho nhiệm vụ, nhưng điều quan trọng là họ phải làm quen với việc thực hiện các nhiệm vụ tương tự trong môi trường không trọng lực, nơi toàn bộ tư thế cơ thể của họ có thể khác so với tư thế họ đứng trong buồng lái mô phỏng tàu vũ trụ.

Vào ngày thứ tư trọn vẹn của sứ mệnh trong không gian, tàu vẫn đang hướng về phía Mặt Trăng. Phần lớn thời gian trong ngày sẽ dành cho các hoạt động thường lệ như liên lạc với trung tâm điều khiển sứ mệnh và một vài sự kiện truyền thông công chúng, nhưng phi hành đoàn Artemis II có một số thời gian dành riêng cho việc xem xét thêm hình ảnh Mặt Trăng và thực hành xác định các mục tiêu địa lý cụ thể mà họ cần chú ý trong khi ghi lại trải nghiệm của mình trong suốt chuyến bay ngang qua Mặt Trăng. 20 phút được dành riêng cho việc chụp ảnh Trái Đất và Mặt Trăng từ khoảng cách xa hơn một chút so với điểm giữa hai thiên thể này.

Ngày bay thứ 5 là lúc tàu Artemis II tiến vào không gian Mặt Trăng. Thời điểm này lực hấp dẫn của Mặt Trăng tác động lên tàu vũ trụ Orion mạnh hơn lực hấp dẫn của Trái Đất. Các phi hành gia sẽ dành vài giờ đầu tiên trong ngày để thực hiện các bài kiểm tra mặc bộ đồ vũ trụ. Bộ đồ màu cam đặc trưng thường không cần thiết trong các chuyến bay vào vũ trụ, nhưng được phi hành đoàn mặc trong quá trình phóng và quay trở lại Trái Đất trong trường hợp khoang tàu bị giảm áp suất. Bộ đồ được trang bị các ống dẫn thức ăn, nước uống và chất thải và có thể bảo vệ phi hành đoàn trong tối đa sáu ngày nếu tàu Orion bị mất áp suất trong suốt nhiệm vụ của họ.

Ngày bay thứ 6: Là ngày quan trọng nhất của sứ mệnh - ngày các phi hành gia sẽ bay vòng quanh phía xa của Mặt Trăng ở độ cao 6.440 - 9.650 km. Đối với họ, Mặt Trăng sẽ hiện ra qua cửa sổ của tàu Orion với kích thước bằng một quả bóng rổ khi được giữ ở khoảng cách bằng một cánh tay. Phi hành đoàn sẽ dành khoảng ba giờ để ghi lại dữ liệu quan sát chi tiết, chụp ảnh và theo dõi các cấu tạo địa chất cụ thể của Mặt Trăng mà chưa từng được thấy trong các chuyến bay vào vũ trụ của con người.

Ngày bay thứ 7: Tàu Orion sẽ rời khỏi không gian Mặt Trăng. Các phi hành gia sẽ dành nửa ngày đầu tiên để truyền dữ liệu cho các nhà khoa học trên Trái Đất về hiệu suất của Orion, trải nghiệm thể chất của các phi hành gia và trạng thái tâm lý của họ để đánh giá đầy đủ trải nghiệm của phi hành đoàn.

Phi hành đoàn cũng sẽ thực hiện lần đốt nhiên liệu nhỏ đầu tiên trong ba lần đốt để điều chỉnh quỹ đạo quay trở lại, nhằm giữ cho tàu Orion đi đúng hướng để hạ cánh trên đường trở về Trái Đất. Phần còn lại của ngày dành cho các phi hành gia nghỉ ngơi, suy ngẫm và tận hưởng vài giờ thư giãn trước chặng cuối cùng của nhiệm vụ.

Ngày bay thứ 8: Vẫn còn nhiều việc phải làm khi các phi hành gia di chuyển quãng đường giữa Mặt Trăng và Trái Đất. Một trong những rủi ro lớn trong không gian là phơi nhiễm phóng xạ. Điều này đúng với các bộ phận của tàu vũ trụ như bo mạch máy tính và mạch điện, cũng như cơ thể con người. NASA đã nghiên cứu vấn đề này rộng rãi trong hơn 20 năm trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, nhưng lại có rất ít cơ hội để thực hiện điều đó ở không gian sâu hơn. Để thực hành việc trú ẩn khỏi những thứ như bão mặt trời, phi hành đoàn sẽ sử dụng các nguồn cung cấp trên tàu Orion, chẳng hạn như các bể chứa nước, làm tấm chắn bức xạ ở một bên và định vị bản thân để sử dụng tấm chắn nhiệt của tàu vũ trụ như một rào cản bức xạ tích hợp.

Vào buổi chiều, họ sẽ thực hiện một bài tập khác để chứng minh khả năng điều khiển của Orion. Tàu vũ trụ có hai chế độ đẩy: điều khiển tư thế sáu bậc tự do và ba bậc tự do. Cấu hình sáu bậc tự do đảm bảo hướng đi của Orion không bị thay đổi khi tàu vũ trụ điều chỉnh tư thế, tự động hiệu chỉnh mọi sai lệch do các chuyển động nhỏ gây ra. Trong cấu hình ba bậc tự do, Orion sử dụng ít nhiên liệu hơn và yêu cầu các phép tính ít phức tạp hơn, nhưng cần phải hiệu chỉnh hướng đi do sự trôi dạt không thể tránh khỏi.

Ngày bay thứ 9: Đây là ngày trọn vẹn cuối cùng trong không gian của phi hành đoàn Artemis II. Họ sẽ dành phần lớn thời gian để chuẩn bị cho chuyến trở về. Lịch trình của họ bao gồm một lần đốt nhiên liệu nhỏ để điều chỉnh quỹ đạo và thử bộ quần áo chống biến dạng tư thế - loại quần áo nén được mặc sau khi hạ cánh để giúp chống lại các tác động lên cơ thể sau khi trở về từ môi trường không trọng lực. Sau khi kết thúc ngày làm việc, các phi hành gia sẽ đảm bảo mọi thứ được cố định chắc chắn và sẵn sàng cho chuyến trở về trọng đại vào ngày hôm sau.

Ngày bay thứ 10: Tàu Orion sẽ thực hiện lần đốt nhiên liệu hiệu chỉnh quỹ đạo cuối cùng khi lao về phía Trái Đất với tốc độ 40.000 km/giờ. Khi tiếp cận hành tinh, phi hành gia Artemis II sẽ tách mô-đun dịch vụ của Orion và hướng tấm chắn đầu của khoang tàu về phía bầu khí quyển, để bảo vệ họ khỏi nhiệt độ 1.650 độ C. Bốn phi hành gia sẽ hạ cánh bằng dù xuống Thái Bình Dương ngoài khơi bờ biển San Francisco, nơi một tàu của Hải quân Mỹ sẽ đón họ.

Phi hành đoàn Artemis II

Sứ mệnh Artemis II mang theo nhiều kỳ vọng về một bước tiến mới của nhân loại. Đảm nhiệm sứ mệnh này là bốn phi hành gia, những con người được lựa chọn không chỉ bởi năng lực, mà còn bởi khát vọng khám phá và tinh thần chinh phục không gian.

Phi hành đoàn gồm chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover và hai chuyên gia Christina Koch, Jeremy Hansen. Sứ mệnh đánh dấu nhiều cột mốc khi ông Glover trở thành phi hành gia da màu đầu tiên bay gần Mặt trăng, bà Koch là phụ nữ đầu tiên thực hiện hành trình này và ông Hansen là người không mang quốc tịch Mỹ đầu tiên bay ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.

Người điều khiển chuyển bay là Glover, một người da màu sinh ra ở Pomona, California. Với ông chuyến bay này mang dấu ấn lịch sử.

Ông Glover tốt nghiệp trường trung học Ontario năm 1994 trước khi lấy bằng cử nhân kỹ thuật tổng quát và ba bằng thạc sĩ. Ông gia nhập Hải quân Mỹ và phục vụ với tư cách là phi công thử nghiệm. Ông đã tích lũy được 3.500 giờ bay trên hơn 40 loại máy bay, hạ cánh trên tàu sân bay hơn 400 lần và tham gia 24 nhiệm vụ chiến đấu.

Năm 2013, ông Glover được chọn là một trong tám thành viên của lớp phi hành gia NASA thứ 21. Năm 2018, ông được cử tham gia chuyến bay vào vũ trụ đầu tiên của mình, với tư cách là phi công của phi hành đoàn Crew-1 và là kỹ sư bay trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), trải qua 168 ngày trong không gian. Vào năm 2023, ông Glover được chỉ định làm phi công cho sứ mệnh Artemis II.

Ở tuổi 47, nữ phi hành gia sứ mệnh Artemis II Christina Koch trực tiếp tham gia vận hành và giám sát các hệ thống quan trọng của con tàu Orion. Bà đã được chọn làm phi hành gia của NASA năm 2013. Năm 2019 và 2020, bà Christina Koch làm việc Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) 328 ngày liên tục, lập kỷ lục về chuyến bay vào vũ trụ dài nhất của một phụ nữ. Tháng 10/2019, bà Christina Koch cùng Jessica Meir thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian toàn nữ đầu tiên. Trong cuộc họp báo cuối tuần, bà Koch nhấn mạnh rằng con đường của nhân loại đến sao Hỏa phải đi qua Mặt Trăng, nơi được xem như bãi thử nghiệm cho những mục tiêu xa hơn.

Jeremy Hansen, 50 tuổi là đại tá Không quân Hoàng gia Canada, là người Canada đầu tiên được cử tham gia một sứ mệnh mặt trăng và cũng là chuyến bay vũ trụ đầu tiên của ông.

Ông được chọn vào quân đoàn phi hành gia của Canada vào năm 2009 và năm 2023 được bổ nhiệm làm chuyên gia nhiệm vụ cho sứ mệnh Artemis II. Vị trí của ông trong sứ mệnh Artemis II phản ánh mối quan hệ đối tác lâu dài giữa Mỹ và Canada trong chuyến bay vũ trụ của con người, bao gồm cả những đóng góp của Canada cho robot được sử dụng trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Reid Wiseman là chỉ huy của sứ mệnh Artemis II. Ông tốt nghiệp cử nhân ngành Kỹ thuật Máy tính và Hệ thống tại Học viện Bách khoa Rensselaer New York, trước khi lấy bằng thạc sĩ ngành Kỹ thuật Hệ thống tại Đại học Johns Hopkins ở Baltimore. Ông được chọn vào đội ngũ phi hành gia của NASA năm 2009 và từng là phi hành gia trưởng của NASA, phi công thử nghiệm của Hải quân Mỹ và đã có 165 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Các phi hành gia đã trải qua gần ba năm huấn luyện, họ là nhóm đầu tiên và cũng là nhóm đa dạng nhất bay trong chương trình Artemis của NASA. Những quan sát của họ sẽ giúp NASA lựa chọn địa điểm hạ cánh cho tàu Artemis IV, tàu sẽ tiến đến cực nam của Mặt Trăng, nơi chưa từng có con người đặt chân đến.

NASA đã định hình chương trình thám hiểm Mặt Trăng Artemis như một bàn đạp chiến lược phục vụ tham vọng tiến xa hơn vào vũ trụ. Nếu các chương trình Artemis thành công, điều đó đồng nghĩa với việc tìm ra phương thức giúp con người có thể sinh sống và làm việc lâu dài trên bề mặt Mặt Trăng trong tương lai.