Tăng cường cảnh giác chiêu trò lừa đảo bằng AI

Không còn những cú điện thoại lạ với giọng nói máy móc, giờ đây kẻ gian có thể giả giọng người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo cơ quan để yêu cầu chuyển tiền, xác nhận giao dịch. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều vụ lừa đảo kiểu mới này đã được ghi nhận tại nhiều địa phương.

Nạn nhân cho biết: “Tôi nhận được cuộc gọi giả danh giống em trai tôi, một lúc sau tôi định thần gọi điện lại cho em thì mới biết em không hề gọi điện cho tôi, hay gửi số tài khoản nào để chuyển tiền. Lúc đó, tôi mới biết mình bị lừa”.

Thực tế, đây không phải trường hợp cá biệt. Cùng với hình ảnh, giọng nói giả mạo bằng AI đang trở thành công cụ nguy hiểm, tấn công trực diện vào niềm tin của con người. Lợi dụng tâm lý bất ngờ, lo lắng của nạn nhân, kẻ gian dễ dàng chiếm đoạt tài sản chỉ trong tích tắc.

Thượng tá Đào Trung Hiếu – Chuyên gia nghiên cứu tội phạm học cho biết: "Việc ứng dụng những công nghệ mới nhất trên thị trường như AI để lừa đảo là hành vi hết sức phổ biến. Với sức mạnh của trí tuệ nhân tạo, tôi nghĩ xu hướng này sẽ ngày càng phổ biến hơn trong tương lai. Không chỉ hình ảnh mà còn cả âm thanh, giọng nói đều có thể làm giả theo ý của đối tượng".

Dù lừa đảo bằng trí tuệ nhân tạo ngày càng tinh vi nhưng thực tế vẫn tồn tại những kẽ hở có thể nhận biết. Với hình ảnh do AI tạo ra, đôi khi các chi tiết trên khuôn mặt, ánh mắt hay chuyển động môi chưa thật sự tự nhiên, xuất hiện cảm giác “mượt quá mức” hoặc méo mó ở một số khung hình. Tương tự, giọng nói giả mạo dù giống thật nhưng cảm xúc, ngữ điệu vẫn sẽ có sơ hở mà người dùng có thể nhận biết, để tránh bị lừa.

Anh Trần Ngọc Anh – Trưởng Kỹ thuật, Công ty TNHH hòa bình không gian mạng cho biết: "Việc các tổ chức lừa đảo sử dụng AI để lừa mọi người đang ngày càng phổ biến nhưng công nghệ này không phải không có điểm yếu, ví dụ như video sẽ có những đoạn bị lỗi nếu bạn để ý kỹ và từ đó, người dùng cũng cần cẩn trọng hơn".

Trong cuộc chạy đua giữa tội phạm mạng và những người bảo vệ an toàn số, không chỉ có lực lượng chức năng vào cuộc nhiều tổ chức công nghệ, doanh nghiệp và cộng đồng nghiên cứu cũng đang phát triển các công cụ “bảo hiểm” công nghệ, nhằm phát hiện và chặn đứng các chiêu trò giả mạo bằng AI.

Anh Ngô Minh Hiếu – Giám đốc dự án chống lừa đảo cho biết: "Thứ nhất, tôi đã đưa những thủ đoạn lừa đảo phổ biến nhất vào cơ sở dữ liệu và thứ hai, tôi cũng đã hỗ trợ công an truy vết những tội phạm mạng. Tôi mong các ngân hàng có thể sử dụng cơ sở dữ liệu này để hỗ trợ cho người dùng, ngăn chặn những trang web lừa đảo ngay trong thời gian thực".

Rõ ràng, trí tuệ nhân tạo vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra những thách thức chưa từng có cho an ninh mạng. Những chiêu trò lừa đảo bằng giọng nói, hình ảnh giả mạo tuy tinh vi nhưng không phải không thể nhận diện và ngăn chặn. Khi các cơ quan chức năng, doanh nghiệp công nghệ và chính người dân cùng chung tay, cảnh giác và sử dụng những công cụ bảo vệ mới, chúng ta hoàn toàn có thể biến không gian mạng thành một môi trường an toàn, minh bạch và đáng tin cậy hơn trong kỷ nguyên số.