Tạo cơ sở pháp lý chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm tranh chấp đầu tư quốc tế

Thảo luận ở hội trường, các đại biểu nhấn mạnh: Nghị quyết là chủ trương lớn, tạo cơ sở pháp lý chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm tranh chấp đầu tư quốc tế. Việc xác định cơ quan chủ trì cần theo hướng chuyên môn hóa, tập trung đầu mối, hạn chế rủi ro pháp lý, chi phí cho Nhà nước.

Một trong những nội dung trọng tâm được các đại biểu cho ý kiến là yêu cầu làm rõ cơ chế xác định cơ quan chủ trì trong các trường hợp có yếu tố tố tụng. Theo đại biểu, cần quy định cơ chế phối hợp bắt buộc, trách nhiệm cụ thể và chế tài đối với cơ quan tiến hành tố tụng trong việc cung cấp thông tin, tài liệu và tham gia giải quyết vụ việc; phân định rõ vai trò giữa cơ quan chủ trì và cơ quan có hành vi bị kiện; tăng cường vai trò của cơ quan đại diện pháp lý nhằm bảo đảm chất lượng xử lý các vấn đề pháp lý phức tạp.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức - Đoàn TP.HCM cho rằng: "Về cơ quan chủ trì, cần giao cho Bộ Tư pháp là cơ quan đại diện pháp lý duy nhất của Chính phủ trước các cơ quan trọng tài quốc tế. Theo đó, Bộ Tư pháp sẽ chủ trì việc thuê luật sư, xây dựng chiến lược cũng như quản lý quy trình và thủ tục tố tụng. Đối với các bộ, ngành hoặc Ủy ban nhân dân các cấp, những đơn vị ban hành quyết định hành chính dẫn đến khiếu nại như thu hồi giấy phép hay thay đổi chính sách ưu đãi, các cơ quan này phải có trách nhiệm chủ trì việc giải trình, cung cấp chứng cứ và chịu trách nhiệm chính về kinh phí bồi thường nếu phát sinh tổn thất."

Về chế độ, chính sách đối với người làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, tán thành với các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội để thu hút, giữ chân và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực này, song, theo đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, đoàn Quảng Ninh, cần đánh giá kỹ tính hợp lý và khả năng cân đối ngân sách Nhà nước. Đồng thời, bảo đảm tương quan với các lĩnh vực đặc thù khác trong khu vực công để tránh phát sinh so sánh, bất cập trong chính sách tiền lương.

Cũng trong chiều 11/4, thảo luận về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, các đại biểu đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc mở rộng tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ với các chuyên gia, để đảm bảo phù hợp với thực tiễn hoạt động đối ngoại .

Đại biểu Ngô Trung Thành - Đoàn Đắc Lắc nêu ý kiến: "Cá nhân tôi vẫn còn băn khoăn đối với việc mở rộng đối tượng bổ nhiệm, nhất là với những người không phải là cán bộ, công chức, viên chức. Bởi lẽ, Đại sứ là người thực thi quyền lực nhà nước ở nước ngoài, nên cần có tư cách pháp lý rõ ràng, thuộc hệ thống công vụ và phải chịu sự điều chỉnh đầy đủ của các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo đảm tính chính danh cũng như hiệu lực trong hoạt động đại diện. Hơn nữa, hoạt động ngoại giao gắn liền với lợi ích quốc gia và nhiều nội dung nhạy cảm, chiến lược; do đó, người đảm nhiệm vị trí này phải chịu sự ràng buộc chặt chẽ về kỷ luật, quy định phát ngôn và trách nhiệm bảo vệ bí mật Nhà nước."

Đại biểu Lý Thị Lan - Đoàn Tuyên Quang góp ý về trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa cơ quan đại diện ở nước ngoài với địa phương: "Dự thảo đã mở rộng nhiệm vụ bảo hộ công dân nhưng cần làm rõ hơn về cơ chế phối hợp với địa phương khi phát sinh vụ việc cụ thể. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung quy định cơ quan đại diện có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan trong nước và chính quyền địa phương để cung cấp thông tin, hỗ trợ xử lý vụ việc liên quan đến công dân, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp, phức tạp. Quy định như vậy nhằm đảm bảo cơ quan có trách nhiệm phải thực hiện báo cáo định kỳ và kịp thời phản hồi thông tin khi có yêu cầu từ phía địa phương."

Giải trình làm rõ một số nội dung mà đại biểu quan tâm, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết: "Thời gian gần đây, Bộ Chính trị đã ban hành các Nghị quyết và Chính phủ cũng có nhiều văn bản khuyến khích việc sử dụng, đào tạo, xây dựng cũng như phát huy đội ngũ chuyên gia. Trong dự thảo luật lần này, tiêu chuẩn của người đứng đầu cơ quan đại diện đã được quy định rất rõ ràng; đồng thời Chính phủ đang lấy ý kiến các cơ quan về Nghị định quy định tiêu chí đối với chuyên gia trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế. Chúng tôi sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn, bên cạnh đó là những quy trình kiểm duyệt rất chặt chẽ để có thể thông qua được một đồng chí trưởng cơ quan đại diện."