Thu tiền mặt để né thuế là vi phạm pháp luật | Hà Nội tin mỗi chiều

Mấy ngày nay, rất nhiều người bán hàng online đồng loạt đăng các dòng trạng thái: "Từ giờ trả tiền hàng cho tôi ghi tên, số điện thoại thôi. Thậm chí chê hay trêu gì cũng được". Các cửa hàng này cũng khuyến cáo khách hàng đừng viết các từ chuyển khoản, thanh toán, trả tiền, đặt cọc. Nếu vi phạm, khách tự cộng thêm 1,5% tiền hoá đơn. Chưa kể, nhiều cửa hàng thậm chí còn nói không với giao dịch chuyển khoản, chỉ nhận tiền mặt trong giao dịch buôn bán. Vì sao lại như vậy?

Theo Thư ngỏ của Chi cục Thuế gửi người dân được đăng tải trên trang Thông tin Chính phủ, mục đích của việc này nhằm né thuế, trốn thuế . Điều đáng nói là ở trên các diễn đàn mạng, không ít người vẫn nghĩ chuyện đó “bình thường thôi”, thậm chí còn… tự hào vì “khôn”. Trên thực tế, đây là hành vi vi phạm pháp luật. Mà nếu vi phạm ở mức nghiêm trọng, thì có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo Bộ luật Hình sự.

Nếu bạn nghĩ rằng chuyện “không nhận chuyển khoản” chỉ là chuyện nhỏ, hãy thử đặt mình vào vị trí của một người làm ăn chân chính. Bạn mở một cửa hàng bánh mì. Ngày nào cũng dậy từ 4 giờ sáng, nhập nguyên liệu, đứng bán từ sáng đến trưa. Bạn kê khai đúng doanh thu, nộp thuế đầy đủ. Nhưng cửa hàng bên cạnh thì chỉ nhận tiền mặt, không ghi hóa đơn, không kê khai và vì thế giá rẻ hơn, cạnh tranh hơn. Cảm giác bất công ấy là thật. Và nếu không được xử lý triệt để, chính sách thuế sẽ mất đi sự công bằng, làm nản lòng những người làm ăn minh bạch.

Có nhiều người sẽ phản biện kiểu như: “Tiền của tôi, tôi giao dịch sao mà chẳng được?”, hay “Khách muốn trả tiền mặt thì tôi phải nhận thôi, chứ có gì đâu?”. Nghe thì có vẻ hợp lý, nhưng thực tế, trong rất nhiều trường hợp, việc nhận tiền mặt là cố ý, để khỏi để lại dấu vết thanh toán, nhằm không xuất hóa đơn, không kê khai doanh thu thật, và từ đó – né thuế. Đã là hành vi có chủ đích để né thuế thì thuộc phạm trù gian lận, trốn thuế, chứ không phải “lách luật” đơn thuần.

Ví dụ, chúng ta đi bảo dưỡng xe, được báo giá là 5 triệu. Nếu trả bằng chuyển khoản, chủ tiệm có thể buộc phải xuất hóa đơn, kê khai doanh thu. Nhưng nếu trả tiền mặt, không giấy tờ gì, không có bằng chứng gì – thì doanh thu ấy có thể “biến mất” hoàn toàn khỏi sổ sách. Một ngày có vài khách như vậy, cả năm có thể lên đến hàng trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng không được ghi nhận.

Hệ quả là Nhà nước mất nguồn thu, chúng ta – những người đóng thuế đầy đủ – lại phải gánh thêm chi phí công cộng mà lẽ ra phải được chia đều cho tất cả mọi người. Đáng lo là hiện tượng này đang diễn ra khá phổ biến trong mấy ngày gần đây. Thậm chí trên nhiều tờ báo, các phóng viên còn khảo sát được có những tiệm nói miệng với khách rằng: bạn được ưu đãi “giảm giá nếu trả tiền mặt, không lấy hóa đơn”. Nhưng chính cái “giảm giá” ấy lại khiến nền tài chính quốc gia thất thoát, khiến các chính sách an sinh – giáo dục – y tế bị ảnh hưởng. Lâu dần, niềm tin vào sự công bằng thuế khóa cũng bị bào mòn.

Từ góc nhìn của người tiêu dùng, có thể thấy rằng việc thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu thế tất yếu. Nó nhanh hơn, chính xác hơn, và quan trọng nhất là có dấu vết giao dịch rõ ràng, tránh những tranh chấp không đáng có. Trong khi đó, những cơ sở chỉ nhận tiền mặt – hoặc làm khó khi khách muốn chuyển khoản – thường tạo cảm giác thiếu minh bạch, và có phần… lỗi thời.

Với nhiều hộ kinh doanh nhỏ, chuyện kê khai thuế vẫn là điều gì đó xa lạ, đôi khi là nỗi sợ. Nhưng thay vì né tránh, có lẽ đã đến lúc cần chủ động tìm hiểu, học cách kê khai đúng, rõ ràng và có trách nhiệm. Vì nếu không làm đúng từ đầu, thì một khi bị kiểm tra, hệ quả có thể rất lớn: truy thu thuế, xử phạt hành chính, thậm chí khởi tố hình sự trong những trường hợp nghiêm trọng.

Trong Thư ngỏ mới nhất của Chi cục Thuế Khu vực I gửi tới người dân, văn bản nêu rõ: Thuế không phải là gánh nặng, mà là phần trách nhiệm nhỏ mỗi người góp vào hạ tầng, y tế, giáo dục, an sinh của cộng đồng. Khi ta kinh doanh công khai, minh bạch – ta đang xây dựng một nền kinh tế tử tế hơn, đáng tin cậy hơn cho chính mình và người khác.

Vì vậy, nếu bạn là người bán hàng, đừng ngại khuyến khích khách chuyển khoản. Nếu bạn là người mua hàng, hãy ưu tiên hình thức thanh toán có chứng từ – để không chỉ bảo vệ quyền lợi của chính mình, mà còn ủng hộ một môi trường kinh doanh công bằng. Chúng ta đều mong một môi trường kinh doanh công bằng. Nhưng công bằng không thể tồn tại nếu chính chúng ta tiếp tục thỏa hiệp với những điều sai lệch.

Sự văn minh bắt đầu từ việc đơn giản nhất: sẵn sàng nhận chuyển khoản, kê khai đúng doanh thu, thực hiện nghĩa vụ thuế như một phần đương nhiên của kinh doanh. Không phải vì sợ bị phạt mà vì nếu ai cũng trung thực, người làm đúng sẽ không còn thiệt, người trốn tránh sẽ không còn đất diễn, hệ thống thuế sẽ trở nên công bằng hơn cho tất cả.