Thuận lợi hóa thủ tục pháp lý, bảo đảm dữ liệu chính xác và an toàn

Tuy nhiên, nhiều đại biểu cho rằng, cùng với mục tiêu đơn giản hóa thủ tục, cần đặc biệt chú trọng tính chính xác, khả năng kết nối, cập nhật dữ liệu và bảo mật thông tin cá nhân.

Với dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) , điểm mới đáng chú ý là người dân có thể đăng ký hộ tịch ở bất cứ địa phương nào, không phụ thuộc nơi cư trú hay địa giới hành chính; đồng thời có thể thực hiện trực tuyến toàn trình.

Theo đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên - Đoàn An Giang, đây là bước tiến tích cực, nhưng để đi vào thực tế, cần sớm hoàn thiện cơ sở dữ liệu, bảo đảm liên thông giữa dữ liệu hộ tịch điện tử với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác; đồng thời phải đặc biệt coi trọng việc bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đại biểu Nguyễn Quỳnh Liên nêu rõ: "Trong lộ trình bước đầu của chuyển đổi số, tôi mong muốn Chính phủ, đặc biệt là Bộ Tư pháp và chính quyền các cấp sớm kiện toàn cơ sở dữ liệu quốc gia, đảm bảo sự kết nối đồng bộ và liên thông thủ tục để các sự kiện pháp lý liên quan đến thông tin hộ tịch được cập nhật lập tức. Đi đôi với sự thuận lợi cho công dân, các thông tin hộ tịch này phải được bảo mật tuyệt đối vì gắn liền với nhân thân của mỗi con người. Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo mật thông tin là yêu cầu bắt buộc, bởi theo quy định của Bộ luật Dân sự, đây là những nội dung thuộc về bí mật đời tư cần được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt."

Đối với dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi), việc quy định rõ các loại giao dịch bắt buộc phải công chứng được nhiều đại biểu đồng tình, bởi thực tế lâu nay các quy định này nằm rải rác ở nhiều luật chuyên ngành, gây khó khăn trong áp dụng.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh - Đoàn Lâm Đồng tán thành với việc cho phép công chứng viên khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, thay vì yêu cầu người dân xuất trình bản chính giấy tờ. Tuy nhiên, theo đại biểu, điều quan trọng là phải bảo đảm dữ liệu được cập nhật kịp thời, chính xác và xác định rõ trách nhiệm nếu xảy ra sai sót.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cho hay: "Vấn đề quan trọng hiện nay là cơ chế nào đảm bảo tính chính xác của dữ liệu khi cập nhật lên hệ thống. Việc duy trì dữ liệu 'đúng, đủ, sạch, sống' phải được thực hiện theo thời gian thực; nếu sự việc đã diễn ra nhưng một tháng sau mới được cập nhật thì sự chậm trễ này sẽ dẫn đến những tổn thất khó lường. Khi đó, ai sẽ là người chịu trách nhiệm cho những thiệt hại do sự chậm trễ này gây ra? Đây là vấn đề pháp lý cần phải đặt ra và làm rõ; song song với đó, vấn đề bảo mật thông tin cũng là một yếu tố then chốt, vô cùng quan trọng cần được đảm bảo trong suốt quá trình vận hành hệ thống."

Liên quan đến dự thảo Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi), đại biểu Quản Minh Cường, đoàn Quảng Ninh nhấn mạnh, hoạt động trợ giúp pháp lý cần bảo đảm đúng đối tượng, nhất là với người yếu thế, người nghèo, người có hạn chế về nhận thức và hành vi.

Cùng quan điểm cần mở rộng khả năng tiếp cận pháp luật cho nhóm dễ bị tổn thương, đại biểu Tráng A Dương, đoàn Lào Cai đề nghị tiếp tục nghiên cứu mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý đối với người dân tộc thiểu số sinh sống tại địa bàn khó khăn, bởi đây vẫn là nhóm đang đối mặt với nhiều rào cản trong tiếp cận pháp luật.

Đại biểu Tráng A Dương đề nghị: "Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, mở rộng đối tượng trợ giúp pháp lý đối với người dân tộc thiểu số sinh sống tại các địa bàn khó khăn. Thực tiễn cho thấy nhóm đối tượng này hiện đang đối mặt với nhiều rào cản trong tiếp cận pháp luật, từ hạn chế về ngôn ngữ, trình độ dân trí đến điều kiện kinh tế khó khăn, địa bàn phân tán và giao thông cách trở. Việc bổ sung đối tượng này vào diện được trợ giúp không chỉ nhằm đảm bảo quyền tiếp cận công lý một cách bình đẳng cho người dân, mà còn góp phần quan trọng vào việc thu hẹp khoảng cách phát triển và nâng cao hiệu quả thực thi các chính sách dân tộc trong tình hình mới."