Lịch sử cuộc xung đột Israel - Palestine
Hồ sơXung đột Israel - Palestine bắt đầu từ giữa thế kỷ 20 mà nguồn gốc sâu xa là mâu thuẫn sắc tộc, được coi là “cuộc xung đột phức tạp nhất thế giới”.
Trong hai ngày 31/10 và 1/11, quân đội Israel liên tiếp thực hiện hai cuộc không kích vào trại tị nạn Jabalia của người Palestine ở Dải Gaza, khiến hàng trăm người thiệt mạng và bị thương, trong đó có nhiều trẻ em và phụ nữ.
Israel không kích trại tị nạn gây thương vong lớn
“Tôi đã mất cả gia đình, tất cả 15 người. Gia đình anh tôi, chị tôi cùng các con họ. Họ là những người vô tội. Đây đúng là một vụ thảm sát, hủy diệt hoàn toàn, toàn bộ con hẻm, 20 ngôi nhà đều bị phá hủy.”, một cư dân trại tị nạn nói.
Còn một cư dân khác chia sẻ trong sự đau đớn: “Khu vực này đã bị phá hủy hoàn toàn, không có chiến binh Hamas nào ở đây, tất cả đều là dân thường, họ đều là những người vô tội, không có sự kháng cự nào ở đây. Đây là một tội ác chiến tranh.”.
Quân đội Israel đã không kích đạn pháo liên tiếp vào trại tị nạn Jabalia, trại tị nạn lớn nhất ở Dải Gaza trong hai ngày 31/10 và 01/11.
Các nhân chứng tại đây cho hay, vụ không kích đã làm rung chuyển toàn bộ trại tị nạn Jabalia, chôn vùi nhiều ngôi nhà và dân thường.
Văn phòng Truyền thông Chính quyền Gaza cho biết, các vụ không kích đã giết chết ít nhất 195 người Palestine, 120 người mất tích hiện đang ở dưới đống đổ nát. Có 777 người bị thương. Trong số những nạn nhân thương vong có nhiều phụ nữ và trẻ em.
Israel cho biết, mục đích tấn công trại tị nạn là để tiêu diệt một chỉ huy hàng đầu của Hamas. Tuy nhiên người phát ngôn của Hamas Hazem Qassem cho biết, không có bất kỳ chỉ huy cấp cao nào có mặt ở trại tị nạn và gọi tuyên bố này là cái cớ của Israel để giết hại dân thường.
Trại tị nạn Jabalia là nơi sinh sống của hơn 100.000 người Palestine. Đây là trại tị nạn lớn nhất tại Dải Gaza, được lập ra để làm nơi cư trú cho những người Palestine bị mất nhà cửa sau cuộc chiến giữa các nước Arab và Israel năm 1948.
Các nước phẫn nộ
Tổng thư ký Antonio Guterres mô tả, các cuộc tấn công của Israel vào Jabalia là kinh hoàng; trong khi Cao ủy nhân quyền Liên hợp quốc nói rằng, cuộc tấn công này của Israel được coi là một tội ác chiến tranh. Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc viết trên mạng xã hội X cho biết : “Với số lượng dân thường thương vong cao và quy mô tàn phá sau các cuộc không kích của Israel vào trại tị nạn Jabalia, chúng tôi thực sự lo ngại rằng đây là những cuộc tấn công có nguy cơ cấu thành tội ác chiến tranh”.
Nguy cơ thảm họa nhân đạo tại Gaza
Các cơ quan nhân đạo cho biết, hiện số lượng hàng viện trợ được phép vào Dải Gaza là hoàn toàn không đủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của dân thường bị mắc kẹt tại khu vực chiến sự giữa lúc Israel và phong trào Hamas đang ngày càng lún sâu vào xung đột.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, việc bao vây và kiểm soát nguồn cung cấp cơ bản của người dân Gâz, chỉ làm trầm trọng thêm thảm kịch nhân đạo trong xung đột.
“Thế giới đang chứng kiến một thảm họa nhân đạo đang diễn ra trước mắt chúng ta. Tôi nhắc lại lời kêu gọi của mình về một lệnh ngừng bắn nhân đạo ngay lập tức, thả tất cả các con tin vô điều kiện và cung cấp hàng cứu trợ nhân đạo bền vững ở quy mô đáp ứng nhu cầu của người dân Gaza.", Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh.
Cộng đồng quốc tế đang khẩn trương thiết lập các cơ chế chuyển hàng hóa cứu trợ vào Dải Gaza để xoa dịu cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng với người Palestine.
Dù Israel tạo điều kiện để các đoàn xe chở hàng viện trợ nhân đạo đi vào Dải Gaza, nhưng lại không cho phép đưa nhiên liệu vào khu vực với lí do lo ngại chúng bị Hamas sử dụng. Thiếu thuốc, thiếu điện và không được bổ sung nhiên liệu, hệ thống y tế ở Dải Gaza đã trở nên tê liệt. Các tổ chức cứu trợ quốc tế khẳng định, ngừng bắn là cách thức duy nhất lúc này để phân phối viện trợ an toàn và trợ giúp dân thường ở Gaza.
Các mặt trận mới hình thành
Những ngày qua, tại khu vực giáp biên giới giữa Israel và Liban, các cuộc giao tranh giữa lực lượng Hezbollah và quân đội Israel diễn ra dữ dội, làm hàng chục binh sỹ hai bên thiệt mạng. Lý do lực lượng Hezbollah bắn tên lửa vào khu vực tranh chấp ở biên giới với Israel là để bày tỏ sự đoàn kết với người Palestine. Còn lực lượng Phòng vệ Israel IDF cũng tuyên bố, đã tiến hành hàng loạt cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu của Hezbollah nhằm đáp trả cuộc tấn công của Hezbollah vào Israel trước đó.
Trước đó, Tổng thống Israel Isaac Herzog đã tuyên bố, Israel không mong muốn một cuộc đối đầu ở biên giới phía bắc với bất kỳ quốc gia nào, nhưng nếu Hezbollah tiếp tục có những hành động gây hấn, Israel sẽ khiến Liban phải trả giá. Israel đã điều động hàng chục nghìn quân gồm cả quân dự bị và chính quy nhằm tăng cường an ninh dọc biên giới với Li-băng, đề phòng một cuộc tấn công của lực lượng Hezbollah.
Theo các nhà quan sát, Hezbollah chưa chính thức tuyên bố sẽ tham chiến, nhưng sự can dự của họ đã làm dấy lên mối lo ngại về một cuộc xung đột rộng lớn hơn trong khu vực. Đối với Israel, việc một mặt trận mới mở ra ở phía Bắc đất nước có thể thay đổi cục diện cuộc chiến, khi sức mạnh quân sự của Hezbollah vượt trội hơn nhiều so với Hamas.
Ở Syria, Israel bị cáo buộc đứng sau các cuộc không kích nhằm vào mục tiêu vào cơ sở hạ tầng của quân đội được cho là có liên quan đến Iran. Cuộc tấn công của Israel được cho là nhằm vào một bãi phóng sau khi Israel cáo buộc Syria tập kích tên lửa trước đó. Theo các nguồn thạo tin, những cuộc tập kích này nhằm làm gián đoạn chuỗi cung cấp vũ khí của Iran cho Syria, nơi tầm ảnh hưởng của Tehran ngày càng lớn.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abdollahian cho biết, Tehran không muốn xung đột mở rộng tới các khu vực khác. Tuy nhiên, nếu tình trạng hiện nay tiếp diễn, phụ nữ, trẻ em và dân thường vẫn thiệt mạng ở Dải Gaza và Bờ Tây, thì việc mở các mặt trận mới là không thể tránh khỏi.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc cho biết, Mỹ cũng đã thực hiện các cuộc tấn công vào miền Đông Syria, đánh trúng kho đạn của một tổ chức có liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, nhằm làm suy yếu các cơ sở mà Iran hậu thuẫn tại Syria.
Trong khi xung đột tại Dải Gaza đang leo thang, thì căng thẳng cũng bùng lên ở Bờ Tây khiến hàng chục người Palestine thiệt mạng và khiến cho tình hình tại Trung Đông thêm phức tạp.
Từ sau cuộc tấn công của Hamas vào miền nam Israel bắt đi hàng trăm con tin, lực lượng Israel đã siết chặt an ninh Bờ Tây bằng cách đóng mọi cửa khẩu tiếp cận vùng lãnh thổ này và trạm kiểm soát giữa các thành phố.
Quân đội Israel thông báo bắt giữ 220 người khi thực hiện hàng loạt vụ đột kích khắp Bờ Tây, cho rằng những người này là thành viên Hamas hoạt động ngầm. Một số đoạn video ghi lại cảnh đội an ninh dân sự nổ súng bắn người Palestine ở một ngôi làng đã làm bùng lên sự giận dữ của người Palestine ở Bờ Tây. Hàng nghìn người Palestine ở khu Bờ Tây đã xuống đường biểu tình, phản đối sự chiếm đóng của người Israel.
“Trong khi chúng ta đang hướng về Gaza, Bờ Tây bị chiếm đóng cũng không tránh khỏi bạo lực. Các cuộc tấn công của người Israel nhằm vào dân thường Palestine đang leo thang và buộc họ phải di tản. Trên khắp khu vực đã có một số cảnh báo đáng tin cậy về sự leo thang rộng hơn.”, bà Nusseibeh, Đại sứ UAE tại Liên hợp quốc, nói.
Theo tờ Thời báo Israel, lực lượng Houthi tại Yemen ngày 01/11 tuyên bố đã phóng số lượng lớn tên lửa đạn đạo và lên lửa hành trình, máy bay không người lái về hướng Israel, làm gia tăng lo ngại xung đột lan rộng. Yahya Sria, phát ngôn viên của lực lượng Houthi, nói rằng cuộc tấn công này nhằm đáp trả chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza. Phía Houthi cho biết, sẽ còn tiếp tục thực hiện các cuộc tấn công tiếp theo nhằm vào Israel bằng tên lửa và máy bay không người lái.
Xung đột Israel - Palestine bắt đầu từ giữa thế kỷ 20 mà nguồn gốc sâu xa là mâu thuẫn sắc tộc, được coi là “cuộc xung đột phức tạp nhất thế giới”.
'Lò lửa' Trung Đông đã bị thổi bùng bằng đợt tấn công hiếm có của phong trào Hồi giáo Hamas ngày 07/10 và tiếp đó là đợt trả đũa cũng chưa từng có của Israel nhằm vào Dải Gaza. Trong một động thái chưa từng có, Tel Aviv còn quyết định phong tỏa toàn diện vùng lãnh thổ này và điều động 300.000 quân dự bị tới gần biên giới. Đây là những dấu hiệu cho thấy có thể Israel đang lên kế hoạch cho một cuộc tấn công trên bộ vào dải Gaza. Theo giới quan sát, điều này – nếu xảy ra – sẽ để lại những hậu quả khôn lường.
Israel tiến hành giai đoạn mới trong cuộc chiến với Hamas bằng cách mở rộng các hoạt động trên bộ và dưới lòng đất bên trong Dải Gaza. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo đây có thể là chiến dịch rủi ro nhất với hậu quả đe dọa toàn bộ khu vực Trung Đông.
Từ khoá
Nhìn lại toàn cảnh bức tranh năng lượng toàn cầu hiện nay, sự hồi sinh của dòng dầu thô qua eo biển Hormuz là minh chứng cho khả năng thích ứng linh hoạt của ngành vận tải biển. Dòng chảy dầu thô có thể đã tìm thấy những con đường vòng để vượt qua “nút thắt” này, nhưng cái giá phải trả bằng chi phí hậu cần, phụ phí rủi ro địa chính trị và sự thiếu hụt nhiên liệu tinh chế vẫn đang đè nặng lên nền kinh tế toàn cầu.
Tổng thống kỳ cựu Lula da Silva và Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro sẽ tiếp tục đối đầu trong cuộc bầu cử vòng hai vào ngày 25/10 tới. Cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh các vụ bê bối tham nhũng, sự phân cực chính trị sâu sắc và sự mệt mỏi của cử tri ngày càng gia tăng tại Brazil.
Không phải đợi tới khi đạn pháo xe tăng nổ trên đất Ukraine trong một chiến dịch quân sự đặc biệt của người Nga vào tháng 2/2022, cuộc chiến này đã được báo hiệu từ rất sớm với những chỉ dấu ngoại giao và xung đột địa chính trị giữa nhiều quốc gia - những động thái chiến tranh “không tiếng súng”.
Một tuần sau trận động đất 7,7 độ richter hôm 28/3, nhiều thành phố của Myanmar vẫn trong khung cảnh đổ nát, tang thương. Hậu quả của cơn đại địa chấn đang khiến đất nước này lâm vào khủng hoảng nhân đạo chưa từng có trong lịch sử.
Thời gian gần đây đã xảy ra hàng loạt sự cố an ninh mạng do AI vượt quyền kiểm soát của con người, khiến ngay cả giới công nghệ cũng phải bàng hoàng. Trong bối cảnh đó, ngày càng có nhiều lời kêu gọi thế giới khẩn cấp kiểm soát AI. Chính lãnh đạo các công ty phát triển AI cũng ủng hộ đề xuất làm chậm tốc độ phát triển công nghệ này.
Đầu tháng 5/2026, tàu MV Hondius với gần 150 hành khách và thủy thủ đoàn đã trở thành "ổ dịch nổi" tại Nam Đại Tây Dương do virus Hanta, buộc WHO và châu Âu ứng phó khẩn cấp. Sự việc không chỉ gợi lại ký ức về đại dịch COVID-19 mà còn bộc lộ sự mong manh của hệ thống kiểm soát y tế xuyên biên giới trong thời đại toàn cầu hóa.