Tiền lệ nguy hiểm khi Mỹ tấn công Venezuela

Ngày 3/1 (theo giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tổ chức cuộc họp báo để thông báo về chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela, trong đó khẳng định toàn bộ lực lượng quân sự của Caracas đã bị vô hiệu hóa và Tổng thống Maduro phải đối mặt với hình phạt từ Mỹ.

Ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ điều hành đất nước Venezuela, duy trì các hoạt động quân sự ở đây cho đến khi thực hiện một quá trình chuyển giao mà theo Mỹ là an toàn và đúng đắn. Phía Mỹ khẳng định không để người khác lên nắm quyền rồi lại để Venezuela rơi vào tình trạng tương tự như thời gian vừa qua. Phía Mỹ cũng tuyên bố sẽ cho các công ty dầu khí của nước này đầu tư lớn vào Venezuela.

Ngày 3/1, Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro lần đầu tiên xuất hiện trong hình ảnh công khai tại thành phố New York kể từ khi bị lực lượng Mỹ bắt giữ. Hình ảnh mới cho thấy Tổng thống Maduro bị áp giải vào trụ sở Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) tại Manhattan. Dự kiến, ông Maduro và phu nhân sẽ ra hầu tòa sớm nhất vào đầu tuần tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải đối mặt với làn sóng chỉ trích từ Đảng Dân chủ và một số nghị sĩ Cộng hòa về tính pháp lý cũng như hệ quả của chiến dịch quân sự nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Nhiều nghị sĩ Đảng Dân chủ, trong đó có cựu Phó Tổng thống Kamala Harris và cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, cho rằng hành động này “thiếu cơ sở pháp lý, không khiến nước Mỹ an toàn hơn và có nguy cơ gây bất ổn khu vực”.

Luật pháp quốc tế nghiêm cấm sử dụng vũ lực chống lại các quốc gia khác, trừ một số trường hợp ngoại lệ như tự vệ hoặc có sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Theo các chuyên gia, buôn bán ma túy và bạo lực băng đảng, dù được xem là tội phạm nhưng không đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế để biện minh cho hành động quân sự chống Chính phủ của một quốc gia có chủ quyền.

Bà Mary Ellen O’Connell, Giáo sư Luật và nghiên cứu hòa bình quốc tế tại Đại học Notre Dame, cho rằng: “Nguyên tắc quan trọng nhất của pháp quyền - nền tảng của mọi luật pháp là cung cấp một giải pháp thay thế cho tình trạng vô luật lệ và bạo lực. Nguyên tắc này ngăn cản các cá nhân tự giải quyết tranh chấp bằng vũ lực để đạt mục đích của mình. Chúng ta có một bộ nguyên tắc trung lập, không cho phép các bên sử dụng bạo lực để áp đặt ý chí, cũng như không cho phép các quốc gia sử dụng vũ lực nhằm giành lợi thế trên trường quốc tế. Chắc chắn không ai ủng hộ hay tán thành các cuộc tấn công của Mỹ ở Venezuela.”

Nhiều nghị sĩ tại Quốc hội Mỹ đã đặt câu hỏi về mục tiêu, cơ sở pháp lý và sự khôn ngoan chiến lược của việc tấn công, đồng thời cảnh báo nguy cơ Mỹ có thể bị cuốn vào một cuộc xung đột kéo dài và tốn kém.

Ngày 3/1, Tòa Hiến pháp thuộc Tòa án Tối cao Venezuela đã chỉ định Phó Tổng thống Delcy Rodriguez đảm nhiệm vai trò Tổng thống lâm thời trong bối cảnh Tổng thống Nicolas Maduro bị bắt giữ. Bà Rodriguez kêu gọi nhân dân Venezuela “giữ bình tĩnh” và cùng nhau đối mặt với tình hình “trong tinh thần đoàn kết dân tộc tuyệt đối”, đồng thời kêu gọi sự kết hợp giữa lực lượng cảnh sát, quân đội và nhân dân trở thành “một khối thống nhất” để bảo vệ đất nước Venezuela trong “giai đoạn bảo vệ chủ quyền và nền độc lập quốc gia”.