Tiết kiệm chi thường xuyên để tăng nguồn đầu tư phát triển

Mục tiêu quan trọng là thực hành tiết kiệm, chống lãng phí , nhằm tạo ra nguồn lực cho tăng trưởng bền vững với tỷ lệ hai con số. Vậy làm thế nào để việc tiết kiệm chi thường xuyên thực sự đạt hiệu quả? Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam.

Phóng viên: Thưa ông, câu hỏi đầu tiên tôi muốn đặt ra là: với con số hàng trăm nghìn tỷ đồng mà chúng ta có thể tiết kiệm được, ông đánh giá thế nào về khả năng thực hiện được những con số này nếu các giải pháp tiết kiệm được triển khai thành công?

Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường: Việc thực hành tiết kiệm là hết sức cần thiết trong bối cảnh chúng ta đang thực hiện các mục tiêu phát triển 100 năm. Để đạt được điều này, bên cạnh việc huy động và bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng, chúng ta phải sử dụng hiệu quả các nguồn lực sẵn có, đặc biệt là ngân sách Nhà nước. Thực tế cho thấy, chi thường xuyên trong 5 năm gần đây chiếm tới khoảng 60% tổng chi ngân sách Nhà nước. Do đó, nếu càng tiết kiệm được nhiều chi thường xuyên, chúng ta càng có thêm dư địa để chuyển dịch nguồn lực sang các khoản chi cho đầu tư phát triển.

Để thực hiện hiệu quả, cần hiểu rõ cơ cấu chi thường xuyên bao gồm: chi cho tổ chức bộ máy; chi cung cấp dịch vụ y tế, giáo dục, an ninh, quốc phòng và chi cho dịch vụ công. Theo định hướng của Thủ tướng, chúng ta cần tập trung vào hai nội dung lớn: thứ nhất, trong chi thường xuyên, việc tinh gọn bộ máy là nền tảng cốt lõi để cắt giảm chi phí; thứ hai và cũng là điểm quan trọng hơn, đó là đẩy mạnh hình thức đối tác công - tư (PPP) trong cung cấp dịch vụ công. Mục tiêu ở đây không phải là cắt giảm hoàn toàn ngân sách mà là tiết kiệm thông qua việc huy động khu vực tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ theo các tiêu chuẩn do Đảng và Nhà nước đề ra.

Phóng viên: Thưa ông, như ông đã chia sẻ, rõ ràng là chúng ta không thiếu nguồn lực. Nếu thực hiện cắt giảm và tiết kiệm, con số có thể lên tới 170.000 đến 360.000 tỷ đồng mỗi năm. Điều này cho thấy nguồn lực của chúng ta chưa được tối ưu hóa. Vậy thưa ông, nếu muốn cắt giảm mạnh các khoản chi, chúng ta có thể tiết kiệm ở đâu? bởi vì chi thường xuyên vốn dĩ đã được xác định là cần thiết cho công việc hàng ngày.

Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường: Thực tế cần nhìn nhận rằng, việc tiết kiệm chi thường xuyên trước hết bắt nguồn từ tinh gọn bộ máy. Tinh gọn ở đây không chỉ đơn thuần là thu hẹp quy mô, mà quan trọng hơn là nâng cao năng suất và hiệu quả hoạt động. Khi bộ máy hoạt động tối ưu, bên cạnh số tiền tiết kiệm được, chúng ta còn tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.

Điểm thứ hai là việc huy động khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ công. Điều này giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả so với việc duy trì một bộ máy tự cung cấp dịch vụ. Trong dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào việc tiết kiệm 350.000 tỷ đồng để chuyển từ chi thường xuyên sang chi đầu tư phát triển, chúng ta nên hướng tới mục tiêu giảm áp lực thu ngân sách. Khi áp lực thu giảm xuống, chúng ta thực hiện được triết lý "khoan sức dân", tạo điều kiện cho khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân trong nước có dư địa tích lũy vốn và tái đầu tư. Chính điều này sẽ tạo ra sức lan tỏa và hệ số nhân kinh tế gấp nhiều lần so với con số 350.000 tỷ đồng nếu chỉ sử dụng trong ngắn hạn.

Phóng viên: Như ông vừa nói, việc giảm áp lực về nguồn thu ngân sách đối với các tổ chức và doanh nghiệp có thể dẫn đến việc giảm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. Vậy thưa ông, mối quan hệ giữa việc giảm thu ngân sách và câu chuyện tăng trưởng sẽ như thế nào? Liệu các chỉ số về tăng trưởng có bị ảnh hưởng trong trường hợp này không?

Tiến sĩ Phí Vĩnh Tường: Để tăng trưởng, chúng ta cần huy động tổng thể các nguồn lực, không chỉ từ ngân sách Nhà nước mà còn từ khu vực kinh tế tư nhân và đầu tư nước ngoài. Thay vì Nhà nước phải trực tiếp đầu tư để thúc đẩy phát triển, việc giảm áp lực thu ngân sách sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho khu vực tư nhân. Theo tinh thần Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát huy vai trò của kinh tế tư nhân, chúng ta cần tạo cơ hội để họ tích lũy vốn và tiếp tục tái đầu tư phát triển. Với quy mô kinh tế hiện nay đã đạt mức 500 tỷ USD, Việt Nam không còn là một nền kinh tế nhỏ. Khi áp lực thu ngân sách được giảm bớt, lượng vốn trong dân được tái đầu tư để thúc đẩy tăng trưởng sẽ lớn hơn rất nhiều so với khoản tiết kiệm được trong ngắn hạn.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!