Khi cảnh quan bị biến dạng
Trong cấu trúc hạ tầng đô thị Hà Nội, diện tích cây xanh và không gian công cộng bình quân trên đầu người vốn ở mức khiêm tốn. Tuy nhiên, nghịch lý đang diễn ra là những khoảng không gian hiếm hoi này lại liên tục bị xâm hại dưới nhiều hình thức, từ tự phát đến công khai, biến tài sản chung thành điểm kinh doanh cá nhân.
Đơn cử tại Vườn hoa Phù Lỗ (xã Sóc Sơn). Theo phản ánh liên tục của người dân địa phương trên ứng dụng iHanoi, khuôn viên vườn hoa này từ lâu đã biến thành tụ điểm kinh doanh dịch vụ. Từ chiều tối, các hộ kinh doanh giải khát, đồ ăn vặt ngang nhiên bày biện bàn ghế chiếm trọn các trục đường dạo tại đây. Cùng với đó là dịch vụ cho thuê xe điện tự chế dành cho trẻ em hoạt động rầm rộ, tạo ra khung cảnh hết sức lộn xộn. Hàng chục chiếc xe điện phát sáng nhấp nháy chạy luồn lách giữa dòng người đi bộ, thậm chí lao thẳng xuống lòng đường, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.
Tình trạng chiếm dụng không gian chung thành điểm kinh doanh riêng cũng diễn ra tại khu vực Vườn hoa Trích Sài (phường Tây Hồ). Đáng nói hơn là, theo phản ánh từ nhiều người dân, những người bán hàng ở đây còn ngang nhiên chèn ép, đe dọa quyền tiếp cận tiện ích công cộng của người dân. Cụ thể, rất nhiều các dãy ghế ngồi công cộng được lắp đặt tại vườn hoa bị người bán hàng chiếm dụng làm nơi phục vụ riêng cho quán nước. Khi người dân và du khách đến ngồi nghỉ ngơi mà không sử dụng dịch vụ nước uống sẽ lập tức bị chủ quán xua đuổi, thậm chí phải nhận những lời lẽ lăng mạ, chửi bới.
Không dừng lại ở việc kinh doanh buôn bán nhỏ lẻ, có vườn hoa còn bị biến thành bãi đỗ xe ô tô. Khảo sát thực tế tại Vườn hoa Trần Thủ Độ (phường Yên Sở) cho thấy, khoảng không gian rợp bóng cây xanh đáng lẽ dành cho người dân đi bộ, tập dưỡng sinh và trẻ nhỏ vui chơi đã bị phương tiện cơ giới chiếm lĩnh. Nhiều xe ô tô con, xe du lịch nối đuôi nhau lùi sâu vào bên trong, đỗ chắn kín các lối đi bộ, lấn sát mép các bồn cây, thảm cỏ.
Cần những giải pháp đồng bộ
Trước phản ánh từ người dân và sự giám sát của dư luận qua các kênh tương tác số, chính quyền cùng lực lượng chức năng tại các địa bàn đã triển khai nhiều biện pháp kiểm tra, xử lý.
Tại xã Sóc Sơn, Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao xã đã chủ động phối hợp với công an địa phương, các lực lượng chức năng kiểm tra, xử lý những trường hợp lấn chiếm không gian vườn hoa để kinh doanh, cho thuê xe điện trái phép. Các đơn vị đã lập kế hoạch tăng cường tuần tra vào khung giờ cao điểm để kiên quyết ngăn ngừa tình trạng tái lấn chiếm. Công an xã Sóc Sơn cũng phối hợp với lãnh đạo thôn Bắc Lý kiểm tra thực địa, lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính đối với cơ sở vi phạm, đồng thời yêu cầu các hộ liên quan ký cam kết không tái phạm.
Tại Vườn hoa Trích Sài, UBND phường Tây Hồ đã giao Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phối hợp với Công an phường trực tiếp xuống hiện trường giải tỏa. Tổ công tác đã yêu cầu các cá nhân kinh doanh tự phát tháo dỡ bàn ghế, trả lại vỉa hè thông thoáng và dọn dẹp sạch sẽ vệ sinh môi trường. Lực lượng cảnh sát trật tự được giao nhiệm vụ tăng cường tuần tra, công khai số điện thoại đường dây nóng trực ban để tiếp nhận, xử lý kịp thời các thông tin vi phạm do công dân phản ánh.
Việc dẹp bỏ quán cóc hay hành vi lấn chiếm vỉa hè có thể căn cứ vào các quy định về trật tự đô thị, song đối với hành vi dừng đỗ ô tô bên trong khuôn viên công viên, vườn hoa, lực lượng thực thi nhiệm vụ tại cơ sở lại gặp phải “nút thắt” về thẩm quyền và chế tài xử lý. Điển hình như tại Vườn hoa Trần Thủ Độ, vi phạm diễn ra công khai nhưng việc xử lý bằng biện pháp xử phạt hành chính thông thường lại gặp khó khăn.
Trao đổi với phóng viên, Trung tá Nguyễn Văn Vinh, Phó Trưởng Công an phường Yên Sở cho biết, vị trí các xe ô tô dừng đỗ nằm hoàn toàn bên trong đường dạo, khuôn viên công viên, vườn hoa, không thuộc phạm vi lòng đường hay vỉa hè theo quy định của pháp luật về an toàn giao thông. Do đó, lực lượng chức năng chưa có căn cứ pháp lý để lập biên bản xử lý vi phạm hành chính. Biện pháp trước mắt của đơn vị chủ yếu là tổ chức tuần tra, nhắc nhở, yêu cầu lái xe đưa phương tiện ra khỏi khu vực.
Để giải quyết dứt điểm, Công an phường Yên Sở đã đề xuất UBND phường chỉ đạo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị triển khai phương án lắp đặt rào chắn, dựng các cọc mốc ngăn xe cơ giới tại các lối ra vào. Phía UBND phường cũng đã có chủ trương triển khai lắp đặt rào chắn.
Thực tế quản lý đô thị cho thấy, việc bảo vệ các khoảng xanh công cộng không thể chỉ trông chờ vào những đợt ra quân mang tính chất đối phó. Về lâu dài, các cơ quan quản lý đô thị cần sớm hoàn thiện quy chế quản lý thống nhất cho hệ thống vườn hoa, công viên, phân định rõ ràng trách nhiệm quản lý tài sản và thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi xâm hại không gian công cộng. Việc kết hợp chặt chẽ giữa giải pháp công nghệ số trong tiếp nhận giám sát, biện pháp kỹ thuật ngăn chặn cơ học và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm là chìa khóa để trả lại sự an toàn, văn minh và giá trị nguyên bản cho những “lá phổi xanh” của Thủ đô.
