Để tiễn năm cũ qua, đón năm mới đến, người Việt có nhiều nghi lễ truyền thống - những nghi lễ này mang nhiều ý nghĩa nhân văn và đậm vẻ đẹp văn hóa dân gian.
Đúng vào dịp cuối năm, Khu Trung tâm Di sản Hoàng thành Thăng Long đã tái hiện Lễ Tống cựu nghinh tân với nhiều nghi lễ đón Tết trong triều đình ở Kinh thành Thăng Long xưa như Lễ Tiến lịch thời Lê, Lễ Đổi gác và các không gian trưng bày Tết Cung đình, Tết Việt thời bao cấp. Dự nghi lễ linh thiêng này có Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thị Thu Hà và Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker.
Trong cung đình xưa, sáng sớm ngày 23 tháng Chạp, đoàn rước ăn mặc chỉnh tề, sang trọng, áo the, khăn xếp. Những con cá chép đỏ được đựng trong chậu đồng thau. Sau khi làm lễ cúng, cá được rước ra dòng sông cổ, nay là khu di tích khảo cổ 18 đường Hoàng Diệu, để phóng sinh.
Trong cung, nhà vua tổ chức lễ dựng cây nêu trước cổng Đoan Môn. Cây nêu biểu trưng cho vũ trụ, là biểu tượng tồn tại trong nhiều nền văn hóa Á Đông, được xem là sự giao hòa giữa trời, đất và con người, dưới sự che chở của thần linh. Cây nêu được treo những tế khí bằng đất nung, mỗi khánh đất nung lại mang một hình tượng khác nhau về các linh vật, hình cá chép.
Tống cựu - nghinh tân nghĩa là tiễn cái cũ để đón cái mới. Trong cung đình Thăng Long, nghi lễ này được các triều đại thực hiện với nhiều nghi thức khác nhau. Ở thời Lê, có một nghi lễ rất quan trọng là Lễ Tiến lịch, hay còn gọi là “Ngự lịch lên vua”. Nghi lễ mang nhiều ý nghĩa về tinh thần độc lập, tự chủ, thể hiện trình độ phát triển của văn minh, văn hóa nước ta.
Ở thời Lê, việc làm lịch do vua chỉ định và chỉ sau lễ tiến lịch cho nhà vua, quần thần văn võ và dân chúng mới bắt đầu dùng lịch của năm mới. Quan dùng quan lịch, dân dùng dân lịch.
Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, cho biết: "Tôi tin rằng Lễ Tống cựu nghinh tân hôm nay sẽ cho chúng ta chìm vào kho tàng di sản văn hóa trù phú của Việt Nam, mà nổi bật chính là các nghi lễ truyền thống về Tết Nguyên đán. Tôi cảm thấy rất may mắn khi được làm việc tại đất nước luôn đề cao gìn giữ, phát huy giá trị di sản và tôi ghi nhận cao tất cả những sáng kiến và nỗ lực của các bạn".
Tái hiện các nghi lễ đón Tết - vui Xuân trong cung đình là sản phẩm du lịch độc đáo nhất cả nước, chỉ có ở Hoàng thành Thăng Long. Các nghi lễ và phong tục mang vẻ đẹp thiêng liêng, thấm đẫm giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Lễ cúng ông Công, ông Táo từ lâu đã trở thành một phong tục, một nét đẹp văn hóa tâm linh của người Việt với ý nghĩa tiễn năm cũ, đồng thời thể hiện niềm mong mỏi một năm mới sung túc, ấm no.
Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động Tết kéo dài từ ngày 20/1 đến 6/2/2025 (từ 21 tháng Chạp năm Giáp Thìn đến mùng 9 tháng Giêng năm Ất Tỵ, trong đó, có nhiều nghi lễ lần đầu tiên được tái dựng.
Điện Kính Thiên là điện quan trọng nhất, nằm tại trung tâm Hoàng thành Thăng Long, là biểu tượng của một nền văn minh rực rỡ kéo dài qua các triều đại Lý, Trần, Lê. Qua bao biến cố thời gian, Điện Kính Thiên ngày nay chỉ còn lại dấu tích.
Chiều 10/1, khu Trung tâm di sản Hoàng Thành Thăng Long cùng Hội Khảo cổ học Việt Nam, Hội đồng tư vấn khoa học, đã công bố kết quả khai quật khảo cổ học của năm 2024 tại nơi này.
Cột cờ Hà Nội là công trình lịch sử còn nguyên vẹn, cao nhất của Hoàng thành Thăng Long. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính, mà còn là chứng nhân cho những giai đoạn lịch sử thăng trầm của đất nước.
Từ khoá
Nhân dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội phối hợp với Hội Mỹ thuật Việt Nam tổ chức khai mạc triển lãm “Hà Nội 12 mùa hoa” tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng.
Văn hóa làm nên bản sắc, chiều sâu và cốt cách riêng của Thăng Long - Hà Nội, đồng thời mở ra những nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của Thủ đô trong thời đại mới. Khi Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển với những yêu cầu và cơ hội mới, vấn đề đặt ra là làm sao phát huy hiệu quả nguồn lực văn hóa, khơi dậy sức sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và đưa những giá trị truyền thống trở thành động lực cho tương lai.
Nhân dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, triển lãm ảnh “Hà Nội: Dấu ấn thời gian” đã khai mạc tối 9/10 tại khách sạn Metropole Hà Nội. Qua 16 tác phẩm của nhiếp ảnh gia người Anh Andy Soloman, công chúng có dịp nhìn lại diện mạo và nhịp sống Thủ đô những năm 1990.
Diễn ra từ ngày 9 - 11/10 tại Công viên Thiên văn học, Lễ hội Đồ uống Hà Nội năm 2026 với chủ đề "Hà Nội - Tinh hoa đồ uống Việt" đang trở thành điểm hẹn văn hóa, ẩm thực hấp dẫn của người dân Thủ đô dịp cuối tuần.
Từ 9 - 11/10 , tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức sự kiện “Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô” gắn với không gian văn hóa tín ngưỡng tâm linh Khu Nghi lễ thờ Tổ với mục tiêu xây dựng nơi đây trở thành không gian văn hóa tín ngưỡng, giáo dục truyền thống và điểm đến du lịch văn hóa tiêu biểu của Thủ đô.
Với nhà thơ Bằng Việt, Hà Nội vừa là cội nguồn văn hóa, vừa là miền cảm xúc gắn bó xuyên suốt hành trình sáng tác. Qua hơn nửa thế kỷ cầm bút, hình ảnh Thủ đô hiện diện trong nhiều sáng tác của ông với chiều sâu lịch sử, cốt cách hào hoa và sức sống kiên cường của con người Hà Nội.
