Trung Đông rực lửa, Mỹ có sẵn sàng tham chiến?

Trong những ngày qua, khu vực Trung Đông liên tục là tâm điểm chú ý toàn cầu. Israel và Iran đẩy mạnh các đợt không kích quy mô lớn vào các cơ sở quân sự của nhau, trong khi Mỹ - đồng minh then chốt của Tel Aviv tăng cường triển khai quân sự và không loại trừ khả năng trực tiếp tham chiến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 17/6 đã triệu tập cuộc họp khẩn với Hội đồng An ninh quốc gia để bàn thảo về xung đột Israel - Iran , cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng đang hình thành. Những gì đang diễn ra khiến giới chuyên gia quân sự lo ngại: Liệu một cuộc chiến toàn diện ở khu vực Trung Đông có cận kề?

Truyền thông khu vực ngày 18/6 đồng loạt đưa tin về các dấu hiệu cho thấy, Mỹ đang tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông . Tính đến ngày 17/6, hơn 31 máy bay tiếp dầu chiến lược của Mỹ, bao gồm KC-135 và KC-46 vượt Đại Tây Dương áp sát Trung Đông. Một số máy bay thậm chí còn tiếp tục bay sâu vào không phận khu vực, làm dấy lên nghi vấn về việc chuẩn bị cho một cuộc tấn công tầm xa, có thể nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran.

Trong số các mục tiêu tiềm năng, cơ sở hạt nhân Fordow nằm sâu trong lòng núi và được bảo vệ kỹ lưỡng, được xem là mục tiêu khó đánh nhất. Chỉ có máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit mang theo bom xuyên hầm GBU-57/B (nặng 13 tấn, dài 6m) mới có khả năng gây thiệt hại nghiêm trọng cho địa điểm này. Căn cứ Diego Garcia ở Ấn Độ Dương, nơi B-2 từng xuất phát trong các chiến dịch trước, hiện được xem là vị trí chiến lược nếu Mỹ quyết định ra tay.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ cắt ngắn lịch trình tham dự Hội nghị thượng đỉnh Nhóm Các nền kinh tế hàng đầu thế giới (G7) quay về Washington để triệu tập một loạt cuộc họp khẩn cấp vào đêm qua. Trong vòng chưa đầy một ngày, ông đã họp kín với Bộ Ngoại giao, các đặc phái viên Trung Đông và Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân. Phó Tổng thống JD Vance cũng tham gia vào phiên họp kéo dài hơn một giờ tại Nhà Trắng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh: “Iran không thể có vũ khí hạt nhân. Không cần phải phân tích sâu xa, họ chỉ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Tôi muốn có một kết thúc thực sự đối với hồ sơ hạt nhân Iran, không phải là ngừng bắn tạm thời, mà là chấm dứt hoàn toàn”.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump thậm chí tuyên bố Mỹ và các đồng minh đã “kiểm soát hoàn toàn không phận Iran”, đồng thời kêu gọi Iran đầu hàng vô điều kiện vì “sự kiên nhẫn của Washington đang cạn dần”.

Các nhà phân tích đánh giá, các tuyên bố mới nhất của ông chủ Nhà Trắng dường như mang tính chất cứng rắn hơn là khuyến khích đối thoại, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran tại Oman vừa bị hoãn vô thời hạn.

Ông Trita Parsi, Phó Chủ tịch điều hành Viện Quincy cho rằng: “Chúng ta đang đứng nguy cơ leo thang xung đột nguy hiểm, chứ không phải hạ nhiệt. Những gì ông Trump đăng trên mạng xã hội hôm nay cho thấy ông không thực sự muốn mở đường cho giải pháp ngoại giao. Thay vào đó, ông đang gây sức ép buộc Iran phải đầu hàng. Nhưng tôi cho rằng đó là một tính toán sai lầm”.

Dù Tổng thống Trump bày tỏ lập trường ủng hộ hành động mạnh tay, trong nội bộ đảng Cộng hòa vẫn tồn tại chia rẽ sâu sắc. Nhiều nghị sĩ theo đường lối “Nước Mỹ trên hết” cho rằng, Mỹ không nên sa lầy vào một cuộc chiến mới, nhất là khi nền kinh tế trong nước còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, ông Trump từng nhiều lần phớt lờ sức ép chính trị nội bộ để ra quyết định quân sự.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump từng ra lệnh không kích sân bay quốc tế Baghdad (Iraq) nhằm hạ sát tướng Qasem Soleimani - chỉ huy lực lượng đặc nhiệm Quds của Iran, mà không thông qua Quốc hội, khiến nguy cơ chiến tranh với Iran khi đó tăng cao.

Hiện Mỹ đang duy trì khoảng 40.000 quân tại ít nhất 19 căn cứ ở Trung Đông, đủ khả năng triển khai chiến dịch quân sự quy mô lớn trong thời gian ngắn.

Trước nguy cơ chiến sự lan rộng, Bộ Ngoại giao Mỹ đã ra lệnh đóng cửa tạm thời Đại sứ quán tại Jerusalem và văn phòng lãnh sự ở Tel Aviv kể từ ngày 17/6. Bộ này cũng thành lập lực lượng đặc nhiệm để hỗ trợ công dân sơ tán khỏi Trung Đông, dù chưa có kế hoạch sơ tán chính thức.

Về phía Iran, chính quyền Tehran tuyên bố sẽ không đầu hàng trước sức ép quân sự và sẵn sàng bước vào một cuộc chiến quy mô lớn. Ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran thuộc Nhóm Khủng hoảng Quốc tế cảnh báo, nếu Iran bị dồn vào chân trường, toàn khu vực có thể rơi vào hỗn loạn, vì Tehran sẽ buộc phải trả đũa bằng mọi giá.

Một số nhà quan sát khác cho rằng, Iran nhiều khả năng chưa đáp trả toàn lực các cuộc không kích của Israel, nhằm tránh tạo cớ cho Mỹ can thiệp quân sự toàn diện. Tuy nhiên, một số cuộc tấn công bằng UAV vào căn cứ Mỹ tại Iraq cho thấy, Tehran đã phát đi “tín hiệu cảnh báo”.

Hiện phần lớn các lực lượng tinh nhuệ của Iran và các nhóm dân quân thân Iran như Hezbollah vẫn chưa tham chiến quy mô lớn. Giới phân tích tin rằng Iran đang “giữ bài”, chờ phản ứng của Mỹ trước khi quyết định chiến lược kế tiếp. Nếu Mỹ thực sự tham chiến, Tehran có thể sẽ kích hoạt toàn bộ lực lượng thuộc “Trục Kháng chiến” trên khắp khu vực từ Iraq, Syria, Liban đến Yemen, gây ra một cuộc xung đột lan rộng chưa từng có kể từ chiến tranh Iraq 2003.