Liên quan đến vụ việc Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An bị phát hiện sử dụng thủ đoạn bơm sữa đậu nành vào niệu đạo, tạo dịch giả mủ nhằm "vẽ bệnh" để thu tiền của bệnh nhân, nhiều ý kiến cho rằng cần xem xét toàn diện trách nhiệm pháp lý của các cá nhân và tổ chức liên quan.
Trao đổi với phóng viên, Luật sư Hoàng Văn Tùng - Văn phòng Luật sư Trung Hòa (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) nhận định, việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Nghệ An khởi tố vụ án và 10 bị can về tội "Lừa dối khách hàng" theo Điều 196 Bộ luật Hình sự là bước xử lý ban đầu phù hợp với những tài liệu, chứng cứ đã thu thập được.
Tuy nhiên, theo luật sư, xét về bản chất, hành vi của các đối tượng không chỉ dừng lại ở việc gian lận trong cung cấp dịch vụ y tế mà còn có dấu hiệu sử dụng thủ đoạn gian dối có tổ chức nhằm chiếm đoạt tài sản của người bệnh.
"Các đối tượng được cho là đã cấu kết chặt chẽ, sử dụng những thủ đoạn hết sức tinh vi như bơm sữa đậu nành vào niệu đạo để tạo dịch giả mủ, bôi thuốc mỡ lên cổ tử cung nhằm tạo hình ảnh viêm nhiễm. Mục đích là khiến bệnh nhân tin rằng mình mắc các bệnh lý nguy hiểm như vô sinh, ung thư hoặc các bệnh nam khoa, phụ khoa nghiêm trọng để tạo tâm lý hoang mang, lo sợ", luật sư Hoàng Văn Tùng phân tích.
Theo ông, chính trạng thái lo lắng của người bệnh đã bị lợi dụng để thúc ép họ chấp nhận các chỉ định điều trị không cần thiết và thanh toán những khoản chi phí lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.
Từ đó, luật sư cho rằng trong quá trình mở rộng điều tra, nếu cơ quan chức năng chứng minh được hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản cùng tổng số tiền bị chiếm đoạt từ hàng nghìn lượt bệnh nhân, vụ án hoàn toàn có thể được xem xét dưới góc độ tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Có thể phát sinh thêm trách nhiệm về khám, chữa bệnh trái quy định
Bên cạnh dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu tài sản, luật sư Hoàng Văn Tùng cho rằng vụ việc còn đặt ra vấn đề về việc tuân thủ các quy định trong hoạt động khám, chữa bệnh.
Theo thông tin ban đầu, phòng khám bị cáo buộc sử dụng nhân sự không đủ chuyên môn, cho thuê hoặc mượn chứng chỉ hành nghề, đồng thời để những người không đủ điều kiện trực tiếp thực hiện các thủ thuật xâm lấn trên cơ thể bệnh nhân.
"Việc sử dụng dụng cụ kim loại tác động trực tiếp vào cơ thể người bệnh trong khi người thực hiện không đủ điều kiện chuyên môn là hành vi vi phạm nghiêm trọng các quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh. Những thủ thuật này không chỉ gây đau đớn mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và nhiều biến chứng đối với sức khỏe người bệnh", luật sư nhận định.
Ông cũng cho biết, nếu kết quả giám định xác định các nạn nhân bị tổn hại sức khỏe do những thủ thuật này gây ra thì các cá nhân liên quan còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh.
Ở góc độ dân sự, luật sư cho rằng pháp nhân đứng sau hoạt động của phòng khám cùng các cá nhân vi phạm phải có trách nhiệm liên đới bồi thường toàn bộ thiệt hại cho người bệnh, bao gồm hoàn trả các khoản chi phí khám, điều trị không đúng thực tế, chi phí khắc phục hậu quả về sức khỏe và bồi thường tổn thất tinh thần.
Người dân cần cảnh giác với các chiêu trò "vẽ bệnh"
Từ vụ việc trên, luật sư Hoàng Văn Tùng khuyến cáo người dân cần thận trọng khi lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt không nên tin vào các quảng cáo "giá rẻ", "điều trị dứt điểm" hay "cam kết khỏi nhanh" trên mạng xã hội.
Đối với các bệnh lý nam khoa, phụ khoa, người dân nên ưu tiên khám tại các bệnh viện công lập hoặc các cơ sở y tế có uy tín. Nếu trong quá trình khám, bác sĩ liên tục đưa ra các kết luận bệnh lý nghiêm trọng, yêu cầu ký cam kết hoặc yêu cầu thanh toán ngay khi bệnh nhân đang nằm trên bàn thủ thuật thì cần bình tĩnh, yêu cầu dừng việc can thiệp và tham khảo thêm ý kiến từ cơ sở y tế khác.
"Không có cơ sở khám chữa bệnh hợp pháp nào được phép tạo áp lực tâm lý hoặc ép buộc người bệnh phải thanh toán khi họ đang trong trạng thái hoang mang hoặc bị khống chế bởi các thủ thuật y tế", luật sư nhấn mạnh.
Ông cũng lưu ý, sau mỗi lần khám chữa bệnh, người dân cần yêu cầu cơ sở y tế cung cấp đầy đủ hóa đơn, phiếu thu, bệnh án, kết quả xét nghiệm, đơn thuốc và các tài liệu liên quan. Đây là những chứng cứ quan trọng để bảo vệ quyền lợi nếu phát sinh tranh chấp hoặc có dấu hiệu bị lừa dối.
Đối với những người từng khám tại Phòng khám Đa khoa Y học Nghệ An và nghi ngờ mình là nạn nhân, luật sư khuyến nghị cần tập hợp toàn bộ hồ sơ khám bệnh, chứng từ thanh toán để cung cấp cho cơ quan điều tra. Việc chủ động tố giác không chỉ góp phần làm rõ vụ án mà còn là cơ sở để người bị hại yêu cầu bồi thường theo quy định của pháp luật.
Cần siết chặt quản lý hoạt động khám chữa bệnh và thẩm mỹ
Từ thực tiễn vụ việc, luật sư Hoàng Văn Tùng cho rằng đã đến lúc cần nâng cao trách nhiệm pháp lý đối với các phòng khám và cơ sở thẩm mỹ có yếu tố xâm lấn.
Theo ông, hiện nay vẫn còn nhiều cơ sở chỉ được cấp phép kinh doanh dịch vụ chăm sóc da thông thường nhưng lại thực hiện các kỹ thuật xâm lấn như nâng mũi, cắt mí, hút mỡ hoặc tiêm filler, botox khi chưa đủ điều kiện pháp lý.
Luật sư cho rằng mức xử phạt hành chính hiện nay đối với hành vi khám chữa bệnh không có giấy phép hoặc vượt quá phạm vi chuyên môn còn chưa đủ sức răn đe so với lợi nhuận thu được. Vì vậy, cần nghiên cứu sửa đổi quy định theo hướng xử lý nghiêm hơn đối với các hành vi thực hiện thủ thuật xâm lấn khi không có chứng chỉ hành nghề phù hợp, thay vì chỉ xử lý khi hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra.
Bên cạnh đó, ông đề xuất nghiên cứu cơ chế xử phạt dựa trên tỷ lệ doanh thu của cơ sở vi phạm, đồng thời áp dụng hình thức cấm hành nghề vĩnh viễn đối với trường hợp cho thuê, cho mượn chứng chỉ hành nghề và tịch thu các phương tiện, thiết bị y tế sử dụng trái phép.
Luật sư cũng kiến nghị tăng cường trách nhiệm của các nền tảng quảng cáo đối với lĩnh vực y tế, thẩm mỹ. Theo đó, các đơn vị phát hành quảng cáo cần có cơ chế xác thực giấy phép hoạt động và phạm vi chuyên môn của cơ sở y tế trước khi cho phép quảng cáo dịch vụ. Đồng thời, cơ quan quản lý cần công khai, chuẩn hóa hệ thống nhận diện giấy phép hoạt động để người dân dễ dàng kiểm tra, hạn chế nguy cơ bị lừa dối bởi những cơ sở tự gắn các danh xưng như "viện thẩm mỹ quốc tế", "tập đoàn làm đẹp" nhưng thực chất không đủ điều kiện thực hiện các kỹ thuật y khoa.
