Xây dựng cơ chế đảm bảo ngưỡng an toàn của nợ công

Các ý kiến tập trung vào việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong hoạt động quản lý và kiểm soát nợ công - một lĩnh vực then chốt bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an ninh tài chính quốc gia.

Tham dự tại tổ Hà Nội có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Bùi Thị Minh Hoài; Chủ tịch UBND thành phố Trần Sỹ Thanh; Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Nguyễn Ngọc Tuấn; Phó Chủ tịch HĐND thành phố, Phó Trưởng đoàn ĐBQH thành phố Phạm Thị Thanh Mai.

Phát biểu tại tổ Hà Nội, đại biểu Hoàng Văn Cường cho biết băn khoăn về 2/5 chỉ tiêu chính của việc quản lý và đảm bảo an toàn nợ công, gồm: nợ nước ngoài trên GDP và nghĩa vụ trả nợ nước ngoài của quốc gia so với kim ngạch xuất khẩu. Theo đại biểu, trong cơ cấu nợ nước ngoài có những khoản vay của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp FDI, được tính là nợ quốc gia. Điều này khiến việc quản lý, giám sát và kiểm soát rủi ro đối với các khoản nợ này trở nên khó khăn. Đối với chỉ tiêu về nghĩa vụ trả nợ nước ngoài trên kim ngạch xuất khẩu, đại biểu cho rằng khó bảo đảm tính chính xác và khả thi trong kiểm soát.

Tại buổi thảo luận, đại biểu Hoàng Văn Cường, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội đề xuất chỉ nên quy định một chỉ tiêu chung về nợ công nước ngoài và không để tỷ lệ này vượt quá 50%, nhằm đảm bảo an toàn nợ công và tính chủ động trong điều hành kinh tế vĩ mô.

Thảo luận tại Tổ 11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ: đến hết năm 2025, nợ công ước khoảng 35–36% GDP, nợ Chính phủ khoảng 33–34% GDP, nợ nước ngoài khoảng 31–32% GDP — đều thấp hơn giới hạn cho phép. Khẳng định nợ công không chỉ là vấn đề tài chính mà còn liên quan đến niềm tin của nhà đầu tư và của nhân dân, Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát kỹ lưỡng dự thảo luật, đồng thời đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền để người dân, nhà đầu tư thấy được rằng: chúng ta có nợ công, nhưng bảo đảm được hiệu quả quản lý nợ công.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Bây giờ chúng ta quyết định đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, dự kiến 67 tỷ USD thì phải cân đối các nguồn, ngân sách thiếu thì phải huy động, phải vay. Đối với tuyến đường sắt đô thị của Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai, Hải Phòng... Quốc hội cũng đã quyết định chủ trương đầu tư. Quan trọng bây giờ là chúng ta phải rà soát, tính tổng thể khoản vay của Trung ương, vay của địa phương làm thế nào để phát triển tốt. Luật Quản lý nợ công này sửa đổi cũng là để phù hợp trong điều kiện nước ta phấn đấu tăng trưởng hai con số từ nay đến năm 2030, 2045”.

Trao đổi, làm rõ thêm các vấn đề được Chủ tịch Quốc hội và các đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định: Vay ODA cũng được xem là một hình thức nợ công, bởi vay thì vẫn phải trả lại. Bộ trưởng nhấn mạnh việc đưa các quy định về ODA, cho vay lại, cấp phát, cơ chế tự chủ đều được tích hợp vào Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý nợ công để đảm bảo đầu mối, giúp tăng hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn vốn này theo hướng “vay được, trả được, có hiệu quả, tránh rủi ro nợ xấu”.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhận định: “Nếu chúng ta tính 10 quốc gia vay nợ lớn nhất thì đều là 10 quốc gia có kinh tế phát triển vào bậc nhất thế giới bây giờ. Người ta vay có thể lên tới 120, 150, thậm chí 200% GDP. Khoản vay đó của người ta vẫn có hiệu quả, đặc biệt là hiệu quả về tài chính thì không có gì đáng ngại”.

Bộ trưởng cho biết thêm, việc sửa luật lần này được thực hiện sau khi hợp nhất hai bộ – Bộ Tài chính cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư – giúp rút ngắn quy trình đàm phán, ký kết và giải ngân vốn vay ODA, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý nợ công, hướng tới một nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững.