Xây dựng hệ thống luật pháp hiện đại, ổn định, kiến tạo phát triển

Phát biểu tại phiên khai mạc, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng kết quả rất tốt đẹp của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031; các đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp đã được cử tri cả nước tín nhiệm lựa chọn.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong tiến trình đó, Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách Hiến định của mình. Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng, không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau.

Tại kỳ họp lần này, Tổng Bí thư yêu cầu Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan Nhà nước dễ áp dụng.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: "Phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ 'mở đường' mà còn phải 'sửa đường'. Đối với những vấn đề mới, những lĩnh vực mới, những mô hình mới, những lực lượng sản xuất mới, cần có cách tiếp cận phù hợp, mạnh dạn thí điểm, có kiểm soát, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Quá trình lập pháp phải thật sự khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe được tiếng nói của chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và nhân dân. Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia - dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách. Phải chuyển mạnh từ tư duy 'làm luật cho đủ' sang tư duy 'làm luật để phát triển'; từ 'pháp luật tốt trên giấy' sang 'pháp luật tốt trong cuộc sống'. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp."

Nhấn mạnh vai trò giám sát là một quyền năng rất quan trọng của Quốc hội, Tổng Bí thư yêu cầu giám sát phải thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia; phải góp phần sửa cho đúng, làm cho tốt hơn, tháo gỡ được điểm nghẽn, cảnh báo sớm được rủi ro, thúc đẩy được hành động. Nói cách khác, giám sát không chỉ để “kiểm tra việc đã làm”, mà còn phải giúp “định hình việc cần làm”, nhận diện sớm những bất cập có thể phát sinh và phải đi đến cùng câu hỏi cuối cùng: vấn đề đã được giải quyết hay chưa.

Tổng Bí thư yêu cầu: "Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những 'điểm nghẽn của điểm nghẽn' trong phát triển; những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm; đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan Nhà nước. Mỗi nội dung giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể, kết quả cụ thể; giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng, chỉ số định lượng và so sánh rõ ràng giữa mục tiêu đặt ra với kết quả đạt được. Cùng với đó, phải phát huy mạnh mẽ vai trò của các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và từng đại biểu Quốc hội trong hoạt động giám sát; đồng thời tăng cường phối hợp giữa giám sát của Quốc hội với kiểm tra, giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và các thiết chế kiểm soát khác của Nhà nước, tạo thành sức mạnh tổng hợp để thúc đẩy bộ máy hành động đúng, hành động nhanh, hành động hiệu quả."

Bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, Tổng Bí thư nhấn mạnh, các vấn đề về kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước, đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia… đều là những quyết sách lớn, gắn với lợi ích căn bản, lâu dài của quốc gia, dân tộc, phải được xem xét toàn diện, khoa học, thận trọng, nhưng tuyệt đối không để sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Tổng Bí thư cho rằng: "Mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, trong yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh, an toàn và phát triển bền vững. Quốc hội quyết định cho hiện tại, nhưng phải chịu trách nhiệm trước tương lai. Đó là bản lĩnh chính trị, là tầm nhìn chiến lược, là trí tuệ lập pháp và là chiều sâu của một cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất… Quốc hội phải gắn bó mật thiết hơn với nhân dân; mở rộng các kênh tiếp nhận, lắng nghe ý kiến của cử tri, nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học; tăng cường công khai, minh bạch trong toàn bộ hoạt động của mình; xây dựng Quốc hội số, hiện đại, thông minh, nhưng trước hết phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân, hành động vì lợi ích của dân. Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn."

Tổng Bí thư tin tưởng với sự sáng tạo, nhiệt huyết và trách nhiệm của toàn thể các đại biểu Quốc hội, Quốc hội khóa XVI nhất định sẽ hoàn thành xuất sắc trọng trách mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó; góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.