Xóa bỏ độc quyền vàng miếng, khơi thông cung cầu thị trường

Phát biểu tại buổi làm việc với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng, Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo xóa bỏ thế độc quyền vàng miếng. Theo đó, Nhà nước vẫn giữ vai trò quản lý, nhưng sẽ cấp phép cho nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sản xuất. Đây được xem là tin vui không chỉ với người dân mà cả với các doanh nghiệp kinh doanh vàng , sau hơn một thập kỷ thị trường bị bóp méo bởi chính sách độc quyền, dẫn đến mất cân đối cung cầu.

Hình ảnh người dân thường xuyên xếp hàng dài trên “phố vàng” Trần Nhân Tông để mua vàng cho thấy sức nóng của thị trường. Chỉ hai cửa hàng trên tuyến phố còn vàng nhẫn để bán, mỗi người chỉ được mua một chỉ.

Anh Đỗ Nhật Quang (quận Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ: “Tôi thấy tình hình mua vàng hiện tại khá khó khăn. Trước đây, tôi có dự định mua vàng miếng, đã đặt qua app Vietcombank nhưng không đặt được lịch. Vì thế, tôi chuyển sang mua vàng nhẫn. Sáng giờ, chạy 2-3 cửa hàng mới mua được vài chỉ”.

Nghị định 24/2012 quy định Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, nhằm ổn định thị trường và kiểm soát dòng vốn. Tuy nhiên, sau hơn 10 năm áp dụng, nghị định này bộc lộ nhiều bất cập.

Thứ nhất, độc quyền sản xuất khiến thị trường lệ thuộc vào một thương hiệu duy nhất – SJC – dẫn đến mất tính cạnh tranh, khó điều tiết linh hoạt nguồn cung.

Thứ hai, sự mất cân đối cung cầu khiến giá vàng miếng trong nước thường xuyên cao hơn giá thế giới từ 15 đến 18 triệu đồng/lượng, tương đương cao hơn giá vàng thế giới 15% – một mức chênh lệch phi lý, gây thiệt hại lớn cho người dân có nhu cầu mua vàng và khiến vàng trở thành kênh đầu cơ thiếu bền vững.

Thứ ba, các giải pháp tạm thời như đấu thầu vàng, bán vàng SJC thông qua ngân hàng thương mại không mang lại hiệu quả rõ rệt, chỉ có tính đối phó ngắn hạn. Ngoài ra, việc chỉ có một doanh nghiệp duy nhất được dập vàng miếng đã làm chậm trễ chuỗi cung ứng và không phản ánh đúng nhu cầu thị trường.

Tại buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng vào chiều tối 28/5, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: nhanh chóng sửa đổi Nghị định 24; xóa bỏ độc quyền thương hiệu vàng miếng có kiểm soát; cấp phép cho nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sản xuất vàng miếng. Thông tin này khiến doanh nghiệp kinh doanh vàng kỳ vọng vào tương lai khả quan hơn.

Ông Đinh Ngọc Dũng - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải cho hay: “Doanh nghiệp kinh doanh vàng như chúng tôi rất vui mừng. Chúng tôi thấy được Nghị quyết 68 đang từng ngày, từng giờ, từng phút đi vào cuộc sống, trong đó có ngành vàng. Với chỉ đạo của Tổng Bí thư, việc bỏ độc quyền vàng miếng sẽ giúp cho nhiều doanh nghiệp yên tâm sản xuất. Thị trường có nhiều thương hiệu uy tín để cung cấp sản phẩm vàng miếng cho thị trường. Từ đó giảm được tình trạng khan hiếm vàng miếng trên thị trường”.

Ông Hoàng Văn Cường - Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cho biết: “Ngay lập tức, không còn chênh lệch vàng Nhà nước – thương hiệu vàng khác. Vì vậy, nó sẽ tạo ra thị trường bình đẳng. Thứ hai, khi ta cho phép nhập khẩu thì thị trường vàng trong nước và thị trường vàng thế giới sẽ liên thông với nhau, sẽ làm giảm đi mức chênh lệch giữa vàng trong nước và vàng thế giới”.

Nghị định 24 từng đóng vai trò quan trọng trong ổn định thị trường vàng giai đoạn biến động, nhưng nay đã trở nên lỗi thời. Việc thay đổi chính sách – với nguyên tắc "xóa bỏ độc quyền có kiểm soát" – không chỉ đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp, mà còn thúc đẩy thị trường phát triển minh bạch, bền vững.