Nghệ nhân Hà Nội: Nét khắc thời gian
Người Hà NộiNghệ nhân Nguyễn Viết Dũng sinh ra ở làng nghề Sơn Đồng (Hoài Đức, Hà Nội), được theo chân cha chạm khắc đồ thờ từ khi còn thơ ấu, qua đó bị hấp dẫn và ấn tượng với những họa tiết hoa văn cổ.
Giữa xứ Đoài trầm mặc, làng Ngọc Than vẫn vang vọng tiếng đục chạm ngân nga – âm thanh của thời gian, của bàn tay và tâm hồn người thợ gửi vào từng thớ gỗ.
Nghề chạm khắc gỗ đã tồn tại qua hàng trăm năm, như mạch nguồn văn hóa chưa bao giờ ngừng chảy. Từ những khúc gỗ thô mộc, người thợ Ngọc Than thổi vào đó linh hồn nghệ thuật, tạo nên những tác phẩm vừa mang vẻ đẹp truyền thống, vừa hòa nhịp cùng hơi thở đương đại.
Từ bao đời nay, làng Ngọc Than vẫn vang tiếng đục, tiếng cưa – âm thanh quen thuộc của nghề chạm khắc gỗ trăm năm tuổi. Những hoành phi, câu đối, cuốn thư, tượng Phật hay các bức tứ linh, tứ quý… đều mang đậm hồn Việt và bàn tay tài hoa của người thợ nơi đây.
Ông Nguyễn Xuân Mai - Người dân xã Kiều Phú, Hà Nội cho biết, trai làng Ngọc Than lớn lên cùng tiếng đục chạm, mới mười tuổi đã biết cầm cưa, cầm đục, đôi mươi đã có thể tự tay làm nên sản phẩm hoàn chỉnh. Với sự khéo léo, tỉ mỉ và lòng say nghề, họ đã biến những thân gỗ vô tri thành những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo, gửi gắm vào đó tinh thần và bản sắc văn hóa Việt.
Bức tranh gỗ “Vinh quy bái Tổ” lập kỷ lục Việt Nam năm 2022 đến từ làng Ngọc Than, tái hiện sinh động không khí một thời “lều võng đi thi Hương, thi Hội”, với đoàn rước tân khoa uốn lượn như rồng bay giữa làng quê Việt. Tác phẩm khắc tay trên khối gỗ liền dài hơn 8m, hoàn thành sau 27 tháng, lập hai kỷ lục: bức tranh điêu khắc thủ công trên gỗ liền khối lớn nhất và có số lượng nhân vật nhiều nhất.
Đằng sau kiệt tác là tâm huyết của hai nghệ nhân Bùi Trọng Lăng – Trọng Quân từ làng nghề Ngọc Than, những người gìn giữ và lan tỏa tinh hoa nghề gỗ truyền thống. Với hình ảnh Khuê Văn Các, Ngọ Môn, cây đa, giếng nước, sân đình… tác phẩm như một bản sử thi bằng gỗ, tôn vinh truyền thống hiếu học và giá trị văn hóa Thăng Long – Hà Nội. Hiện tại, bức tranh được đặt tại Nhà Thái Học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám mang ý nghĩa tôn vinh truyền thống hiếu học, tri ân hiền tài và gìn giữ giá trị văn hóa Thăng Long – Hà Nội.
Nghệ nhân Bùi Trọng Lăng - Xã Kiều Phú, Hà Nội chia sẻ: "Đối với tranh gỗ nói riêng và đồ gỗ nói chung, từ lâu hai anh em cùng các cộng sự tại xưởng đã rất ấp ủ việc thực hiện một bức tranh lớn hội tụ đầy đủ yếu tố văn hóa và lịch sử. Để hiện thực hóa điều đó, không gì thích hợp hơn tích Vinh quy bái tổ. Trong quá trình xây dựng bản phác thảo cho bức tranh, chúng tôi đã phải tham khảo ý kiến của các chuyên gia để đảm bảo tính chuẩn xác và chiều sâu nghệ thuật."
Nghề chạm khắc gỗ vẫn bền bỉ sống trong đời sống người Việt, lưu giữ hồn văn hóa qua từng sản phẩm tinh xảo. Ở Ngọc Than, nhiều thợ trẻ tiếp nối cha ông với niềm tin “sống được với nghề là giữ được nghề” – tín hiệu vui cho tương lai sáng của làng nghề xứ Đoài .
Nghệ nhân Nguyễn Viết Dũng sinh ra ở làng nghề Sơn Đồng (Hoài Đức, Hà Nội), được theo chân cha chạm khắc đồ thờ từ khi còn thơ ấu, qua đó bị hấp dẫn và ấn tượng với những họa tiết hoa văn cổ.
Giữa xứ Đoài trầm mặc, làng Ngọc Than vẫn vang vọng tiếng đục chạm ngân nga – âm thanh của thời gian, của bàn tay và tâm hồn người thợ gửi vào từng thớ gỗ.
Sáng 19/11, nghề làm giò chả Ước Lễ đã chính thức đón nhận bằng ghi danh vào Danh mục quốc gia về Di sản văn hóa phi vật thể, thuộc loại hình Nghề thủ công truyền thống - Tri thức dân gian.
Giữa nhịp sống hiện đại, những lễ hội dân gian vẫn là sợi dây gắn kết cộng đồng, lưu giữ hồn cốt văn hóa làng quê. Tại Tích Giang, xã Phúc Thọ, Hà Nội, lễ hội đánh cá dập sào mang đến một không gian hội hè độc đáo, tái hiện nét sinh hoạt lao động truyền thống của cư dân vùng quê Bắc Bộ.
Những ngày này, Quảng trường phía Đông hồ Hoàn Kiếm trở thành một trong những điểm hẹn thu hút đông đảo người dân và du khách khi Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra. Không chỉ là nơi tham quan, thưởng thức nghệ thuật, không gian này còn mang đến những trải nghiệm mới, nơi công chúng có thể trực tiếp tiếp cận, khám phá và tương tác với các ý tưởng sáng tạo.
Chỉ còn hai ngày nữa, chương trình “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội” năm 2026 sẽ chính thức khai mạc, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật kéo dài từ ngày 21 - 24/11.
Với bề dày truyền thống văn hóa từ lâu đời, trong nỗ lực vinh danh, quảng bá mảnh đất con người Phú Thượng, phường đã phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội để khai thác tour du lịch trải nghiệm “Một ngày cùng di sản Phú Thượng”. Theo đó, du khách sẽ được tìm hiểu về các di tích lịch sử đình, chùa và nghề làm xôi truyền thống Phú Thượng - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Ngày Văn hóa Việt Nam, chương trình giao lưu chính luận - nghệ thuật “Sức mạnh Việt Nam” vừa được diễn ra, mở ra không gian đối thoại sâu sắc và giàu cảm xúc. Sự kiện cũng gợi mở cách thức để di sản và sức mạnh cộng đồng hòa nhịp cùng hơi thở thời đại, tạo nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững.